معرفی کتاب «ذهن‌های پراکنده» | روانشناسی کم‌توجهی و بیش‌فعالی

به گزارش شهرآرانیوز؛ شاید برای بسیاری از ما، اختلال کمبود توجه و بیش‌فعالی ADHD/ADD فقط یک برچسب پزشکی باشد، اما گبور مته این تصویر ساده را به چالش می‌کشد او می‌گوید توجه و تمرکز ما ریشه در تاریخ زندگی‌مان دارد از رحم مادر تا دوران نوزادی، از پیوند عاطفی با والدین تا الگو‌های خانوادگی.

او از دیدگاهی تروماتیک و انسان‌محور به این اختلال نگاه می‌کند، جایی که توجه پراکنده نه فقط نقص بلکه پاسخی به نیاز‌های عاطفی بی‌پاسخ است. این چارچوب فکری برای خواننده‌ای که خود یا نزدیکانش با ADHD زندگی می‌کند، می‌تواند تجربه‌ای بسیار تأمل‌برانگیز باشد چرا که هم احساس مشروعیت می‌آورد، هم مسیر‌هایی برای تغییر پیشنهاد می‌دهد.

درباره کتاب ذهن‌های پراکنده اثر گبور مته

کتاب ذهن‌های پراکنده، نوشته‌ی گبور مته، اثری است که از زاویه‌ای متفاوت به اختلال کم‌توجهی‌ ـ‌ بیش‌فعالی (ای‌دی (اچ) دی) می‌نگرد. این کتاب در هفت بخش تنظیم شده و چهار بخش نخست به ماهیت و خاستگاه‌های این اختلال اختصاص یافته است. سه بخش پایانی نیز به فرایند التیام و بهبود می‌پردازد. نویسنده با تکیه بر تجربه‌ی شخصی خود و خانواده‌اش، در کنار تحلیل‌های علمی و پژوهشی، تلاش کرده است مرز میان وراثت و محیط را در شکل‌گیری این اختلال روشن کند. ساختار کتاب به‌گونه‌ای است که هم والدین کودکان مبتلا هم بزرگسالان درگیر این اختلال و هم متخصصان حوزه‌ی سلامت و آموزش می‌توانند از آن بهره ببرند.

کتاب ذهن‌های پراکنده با روایت‌هایی از زندگی واقعی، مثال‌های ملموس و تحلیل‌های عمیق، سعی می‌کند از کلیشه‌های رایج درباره‌ی‌ای‌دی (اچ) دی فاصله بگیرد و تصویری چندوجهی از این اختلال ارائه دهد. گبور مته در این کتاب، علاوه‌بر بررسی نشانه‌ها و مشکلات روزمره‌ی مبتلایان، به نقش خانواده، جامعه و فرهنگ در شکل‌گیری و تداوم این اختلال نیز پرداخته است.

خلاصه کتاب ذهن‌های پراکنده

کتاب ذهن‌های پراکنده با تمرکز بر اختلال کم‌توجهی‌ـ‌بیش‌فعالی، ابتدا به شرح نشانه‌ها و تجربه‌های زیسته‌ی افراد مبتلا می‌پردازد. نویسنده با روایت‌هایی از زندگی خود و بیمارانش، نشان داده است که‌ای‌دی (اچ) دی فقط مجموعه‌ای از علائم پزشکی نیست، بلکه تجربه‌ای عمیق و چندلایه است که بر روابط، عزت‌نفس و کیفیت زندگی تأثیر می‌گذارد. او تأکید کرده است که این اختلال نه صرفاً محصول ژن‌هاست و نه نتیجه‌ی فرزندپروری، بلکه ترکیبی از عوامل زیستی، محیطی و اجتماعی در شکل‌گیری آن نقش دارند. گبور مته با نقد دیدگاه‌های رایج، به‌ویژه نگاه صرفاً ژنتیکی یا صرفاً محیطی، تلاش کرده است نشان دهد که مغز انسان در تعامل با محیط و در تجربه‌های اولیه‌ی زندگی شکل می‌گیرد.

بخش‌هایی از کتاب به مشکلات عملی و هیجانی مبتلایان مانند بی‌نظمی، ضعف در کنترل تکانه، بیش‌فعالی و دشواری در روابط اجتماعی اختصاص یافته است. گبور مته به نقش خانواده، تعارض‌های زناشویی و استرس‌های والدین در تشدید یا کاهش نشانه‌های این اختلال نیز پرداخته است. کتاب در بخش‌های پایانی، به راه‌های التیام و رشد، اهمیت آگاهی والدین و ایجاد محیط حمایتی برای کودکان و بزرگسالان مبتلا اشاره کرده است. پیام اصلی کتاب این است که‌ای‌دی (اچ) دی را باید در بستر رشد انسانی و اجتماعی فهمید و با رویکردی همدلانه و آگاهانه به آن پاسخ داد.

چرا باید کتاب ذهن‌های پراکنده را بخوانیم؟

کتاب ذهن‌های پراکنده با روایتی صادقانه و تحلیلی چندجانبه، تصویری واقعی از زندگی با اختلال کم‌توجهی ـ‌بیش‌فعالی ارائه داده است. این کتاب هم به نشانه‌ها و مشکلات روزمره‌ی مبتلایان می‌پردازد هم به ریشه‌های عمیق‌تر و کمتردیده‌شده‌ی این اختلال توجه دارد. خواننده با مطالعه‌ی این اثر، می‌تواند درک بهتری از تجربه‌ی زیسته‌ی افراد مبتلا، نقش خانواده و جامعه در شکل‌گیری این اختلال و راه‌های حمایت و بهبود پیدا کند. همچنین این کتاب با نقد دیدگاه‌های رایج و ارائه‌ی مثال‌های ملموس، به خواننده کمک می‌کند تا از قضاوت‌های سطحی و کلیشه‌ای فاصله بگیرد و نگاهی انسانی‌تر به موضوع داشته باشد. این اثر برای کسانی که به‌دنبال فهم عمیق‌تر و کاربردی‌تر‌ای‌دی (اچ) دی هستند، منبعی ارزشمند است.

خواندن کتاب ذهن‌های پراکنده را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب ذهن‌های پراکنده به والدین کودکان مبتلا به اختلال کم‌توجهی ـ بیش‌فعالی، بزرگسالان درگیر این اختلال، معلمان، مشاوران، روان‌شناسان و هرکس که دغدغه‌ی درک بهتر‌ای‌دی (اچ) دی و حمایت از مبتلایان را دارد، پیشنهاد می‌شود. همچنین برای کسانی که با چالش‌های بی‌نظمی، ضعف تمرکز یا مشکلات هیجانی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، راهگشا خواهد بود.

«هروقت صحبت از تأثیر محیط به میان می‌آید، بلافاصله همه دنبال مقصر می‌گردند. مردم فوراً می‌پرسند: «پس منظورت اینه که والدین مقصرن؟» اینکه تصور کنیم وقتی اشتباهی در کار است پس حتماً باید مقصری هم وجود داشته باشد، ساده‌انگارانه است. این تصور به والدین کودکانِ مبتلا به اختلال کم‌توجهی هیچ کمکی نمی‌کند؛ والدینی که از هر سو با قضاوت‌ها و سرزنش‌های عوامانهٔ دوستان، خانواده، همسایه‌ها، معلمان و حتی رهگذران خیابان محاصره شده‌اند؛ بنابراین نباید ما نیز انگشت اتهاممان را به‌سوی چنین والدینی بگیریم. این کتاب چنین قصدی ندارد.»

کتاب «ذهن‌های پراکنده» نوشته گبور مته با ترجمه مهسا صباغی را انتشارات میلکان در ۳۷۶ کلمه منتشر کرده است.