توافق، یخ بازار را شکست | کاهش انتظارات تورمی و ریزش قیمت‌ها در بازارهای مالی

به گزارش شهرآرانیوز؛ به‌دنبال انتشار خبر امضای رسمی توافق ایران و آمریکا در روز جمعه، بیست‌ونهم خرداد، بازار‌های مالی واکنش ملموسی به این رویداد نشان دادند. این توافق به تخلیه بخشی از انتظارات تورمی منجر شد که پیامد مستقیم آن تغییر جهت در بازار‌های دارایی بوده است. بر اساس گزارش‌های میدانی، در نخستین واکنش به این تحول، نرخ‌ها در بازار ارز، تتر و مصنوعات طلا با روند کاهشی همراه شد.

در سوی مقابل، بازار سرمایه ضمن تداوم مسیر صعودی خود، شاهد تقویت اعتماد سرمایه‌گذاران بود. تحلیلگران اقتصادی معتقدند فروکش‌کردن فضای روانی حاکم بر بازار‌های ارز و طلا، ناشی از چشم‌انداز گشایش‌های احتمالی در تراز تجاری و کاهش ریسک‌های سیستماتیک پس از امضای این سند است.

 اگر تفاهم اولیه میان ایران و آمریکا به کاهش تنش‌ها و بهبود وضعیت تجاری منجر شود، فشار‌های ارزی ناشی از محدودیت‌های صادراتی و تجاری کاهش خواهد یافت. همچنین افزایش درآمد‌های نفتی و بهبود دسترسی به منابع ارزی می‌تواند عرضه ارز را تقویت کند. انتظار می‌رود در حوزه تورم، بهبود تجارت خارجی و ثبات ارزی بتواند بخشی از فشار‌های قیمتی را کاهش دهد، اما به‌دلیل رشد نقدینگی و کسری بودجه دولت، افت سریع تورم بعید است.

ریزش قیمت طلا و سکه بعد از توافق

بازار طلا و سکه یکی از بازار‌هایی است که دیروز به توافق ایران و آمریکا واکنش نشان داد. هر گرم طلای ۱۸ عیار که روز یکشنبه در ساعات پایانی معاملات به ۱۷ میلیون‌و ۳۰۰ هزار تومان رسیده بود، دیروز تا لحظه تنظیم این خبر، به حدود ۱۶ میلیون‌و ۵۰۰ هزار تومان سقوط کرد؛ افتی درخورتوجه در فاصله‌ای کوتاه که از تغییر انتظارات در بازار حکایت دارد.

سکه نیز با عقب‌نشینی محسوس به ۱۶۷ میلیون تومان رسید. نکته درخورتوجه اینجاست که هم‌زمان با افت قیمت طلا در داخل، بهای اونس جهانی افزایش یافته و به ۴ هزارو ۳۱۴ دلار رسیده است. به‌طور معمول رشد اونس باید از قیمت طلای داخلی حمایت کند، اما در وضعیت کنونی اثر کاهشی نرخ ارز بر بازار داخلی بسیار پررنگ‌تر بوده است.

قیمت طلای داخلی به‌طور کلی از دو متغیر اصلی تأثیر می‌پذیرد: قیمت اونس جهانی و نرخ دلار در بازار داخلی. به همین دلیل، حتی اگر بهای جهانی طلا افزایش پیدا کند، درصورتی‌که نرخ ارز در داخل کاهش شدیدی داشته باشد، ممکن است قیمت طلا در بازار ایران نزولی شود. در وضعیت کنونی نیز دقیقا همین اتفاق رخ داده و اثر کاهشی افت دلار، افزایش اونس جهانی را خنثی کرده است.

سکه علاوه بر ارزش ذاتی طلا، دارای حباب ناشی از انتظارات و تقاضای سفته‌بازی است. در دوره‌های تنش، این حباب بزرگ‌تر می‌شود. اکنون با کاهش ریسک سیاسی، بخشی از تقاضای هیجانی در حال خروج از بازار است و همین موضوع می‌تواند به کوچک‌ترشدن حباب سکه منجر شود. اگر روند نزولی دلار ادامه یابد، احتمال کاهش بیشتر قیمت سکه نیز وجود دارد.

در بازار دلار همه فروشنده شدند

روز گذشته قیمت دلار با ۱۲ هزار تومان کاهش وارد کانال ۱۶۱ هزارتومانی شد. همچنین دیروز قیمت خرید دلار در بازار آزاد ۱۵۸ هزار تومان بود. مشاهده میدانی از بازار ارز در خیابان امام‌خمینی مشهد (ره) نشان می‌دهد که دیروز عرضه دلار از تقاضا پیشی گرفته بود. در این میان، برخی دلال‌ها ترجیح می‌دادند از خرید دلار خودداری کنند. رسیدن دلار به محدوده ۱۶۰ هزار تومان نشان می‌دهد بازار ارز بیش از هر بازار دیگری به خبر توافق واکنش نشان داده است.

فعالان بازار ارز می‌گویند از صبح دیروز بر تعداد فروشنده‌های ارزی اضافه شده است و خریداری در بازار نداریم. صرافی‌ها هم می‌گویند کاهش قیمت دلار احتمالا ادامه‌دار باشد. فعالان بازار ارز در پاسخ به این سؤال که قیمت دلار چقدر کاهش خواهد یافت، می‌گویند: با توجه به وضعیت سیاسی و اقتصادی، قیمت‌ها پیش‌بینی‌شدنی نیست، اما احتمال ورود دلار به کانال ۱۴۰ هزارتومانی هم وجود دارد.

معامله‌گران اکنون دو سناریو را پیش‌رو دارند: سناریو اول تثبیت توافق و گشایش‌های ارزی است که می‌تواند عرضه ارز را تقویت کند و انتظارات تورمی را کاهش دهد. در این صورت، دلار وارد فاز اصلاح عمیق‌تری می‌شود. سناریو دوم، اما محتاطانه‌تر است. اگر بازار درباره پایداری توافق تردید داشته باشد، ممکن است پس از فروکش هیجان اولیه، نرخ ارز در سطوح جدید به تعادل برسد یا حتی بخشی از افت خود را جبران کند.

رشد خیره‌کننده بازار سرمایه

بورس در ادامه رالی کم‌سابقه خود پس از جنگ، دیروز با ثبت رکورد تاریخی ورود پول حقیقی و قفل‌شدن در صف‌های خرید، یک گام دیگر به فتح کانال ۵ میلیون واحد نزدیک‌تر شد؛ بازاری که دیگر نشانی از تردید در آن دیده نمی‌شود و با ۴۱ همت تقاضا در صف خرید بسته شد.

شاخص کل بورس دیروز با جهش ۱۶۱ هزارو ۵۹۹ واحدی، به سطح ۴ میلیون‌و ۹۸۰ هزارو ۴۲۹ واحد رسید و رشد ۳.۳۵ درصدی را ثبت کرد؛ عددی که به‌روشنی نشان می‌دهد بازار در فاز شتاب‌دار صعود قرار گرفته است. فاصله اندک با کانال ۵ میلیونی حالا به مهم‌ترین نقطه تمرکز فعالان بازار تبدیل شده است.

نشانه‌ها حاکی از آن است که این سطح روانی به‌زودی فتح خواهد شد. بورس حالا در موقعیتی قرار گرفته است که هم‌زمان سه محرک قدرتمند را در اختیار دارد؛ رشد شتاب‌دار شاخص، ورود سنگین پول و قفل‌شدن بازار در صف خرید. ترکیب این عوامل، چشم‌انداز کوتاه‌مدت بازار را به‌شدت صعودی کرده است. در چنین وضعیتی، کانال ۵ میلیون واحد دیگر یک مقاومت جدی محسوب نمی‌شود، بلکه فقط یک ایستگاه در مسیر صعودی بازاری است که فعلا هیچ نشانه‌ای از توقف ندارد.

کاهش قیمت‌ها در بازار خودرو

دیروز قیمت‌ها در بازار خودرو تحت‌تأثیر افت نرخ دلار و کاهش انتظارات تورمی با روندی کاهشی همراه شد. پژو ۲۰۷ دنده‌ای نسبت به روز یکشنبه ۱۰۰ میلیون تومان ارزان شد و با نرخ یک‌میلیاردو ۹۳۰ میلیون تومان خرید و فروش شد. از سوی دیگر، تارا دستی V۱ کاهش ۷۰ میلیون‌تومانی را پشت‌سر گذاشت و روی یک‌میلیاردو ۹۸۰ میلیون تومان ایستاد.

پارس نوآ افت بهای ۷۵ میلیون‌تومانی را تجربه کرد و به نرخ معاملاتی ۲ میلیاردو ۱۲۵ میلیون تومان رسید. از طرف دیگر، ساینا دوگانه‌سوز نسبت به یکشنبه ۳۳ میلیون تومان ارزان شد و با نرخ یک‌میلیاردو ۳۵۰ میلیون تومان خرید و فروش شد. اکستریم SX افت بهای ۲۵۰ میلیون‌تومانی را تجربه کرد و دیروز با نرخ ۶ میلیاردو ۵۵۰ میلیون تومان در بازار آزاد عرضه شد.

از سوی دیگر، X۵۵ پرو کاهش بهای ۶۰ میلیون‌تومانی را پشت‌سر گذاشت و روی رقم ۳ میلیاردو ۹۱۵ میلیون تومان ایستاد. فیدلیتی الیت (هفت‌نفره) نسبت به روز یکشنبه ۱۱۰ میلیون تومان ارزان شد و به بهای ۵ میلیاردو ۱۰۰ میلیون تومان در معاملات خرید و فروش شد. از طرف دیگر، رسپکت پرایم تیپ ۲ افت بهای ۳۰ میلیون‌تومانی را تجربه کرد و با نرخ ۳ میلیاردو ۹۰۰ میلیون تومان معامله شد.

کاهش قیمت نفت در بازار جهانی

قیمت نفت در معاملات دیروز بازار جهانی، پس از اعلام تفاهم‌نامه ایران و آمریکا برای پایان جنگ در همه جبهه‌ها، به پایین‌ترین حد خود از اولین روز‌های تجاوز آمریکایی‌صهیونی رسید. قیمت هر بشکه نفت برنت دریای شمال دیروز با ۴دلار و ۱۴سنت، معادل ۴.۴۷درصد کاهش، به ۸۳دلار و ۱۹سنت رسید. نفت وست‌تگزاس اینترمدیت آمریکا هم با ۴دلار و ۷۸سنت، معادل ۵.۶۳درصد کاهش، ۸۰دلار و ۱۰سنت معامله شد.

افت بیش از ۴درصدی نفت در یک روز معاملاتی نشان‌دهنده خروج سریع بخشی از ریسک جنگ از بازار است. معامله‌گران اکنون فرض می‌کنند که بخش درخورتوجهی از جریان صادرات نفت خلیج‌فارس به‌تدریج احیا خواهد شد. با این حال، بازار نفت معتقد است «احتمال تداوم اختلال در هرمز کاهش یافته است»، اما هنوز «ریسک منطقه‌ای به‌طور کامل حذف نشده است».

تسهیل واردات کالا به کشور

سیدعلی عقیلی، کارشناس اقتصادی، در گفت‌و‌گو با شهرآرا درباره تأثیر توافق ایران و آمریکا بر بازار‌های مالی گفت: با توجه به توافق صورت‌گرفته، انتظار می‌رود قیمت ارز وارد کانال ۱۴۰ هزار تومان شود. با این حال، کف قیمت دلار ۱۴۵ هزار تومان خواهد بود و انتظار می‌رود دولت قیمت دلار را در آینده نزدیک در کانال ۱۵۰ هزار تومان تثبیت کند. وی بیان کرد: کاهش قیمت دلار بر سایر بازار‌ها ازجمله خودرو، طلا و سکه تأثیر می‌گذارد و سبب کاهش قیمت‌ها در این بازار‌ها خواهد شد.

وی درباره تأثیر توافق بر سایر بازار‌ها هم گفت: در ماه‌های اخیر برخی توزیع‌کنندگان و واردکنندگان کالاهایشان را به‌صورت قطره‌چکانی وارد بازار می‌کردند، اما اکنون با توجه به توافق صورت‌گرفته، این افراد برای جلوگیری از ضرر و زیان بیشتر، کالاهایشان را وارد بازار می‌کنند. این مسئله سبب می‌شود در ماه‌های آینده شاهد افزایش عرضه انواع کالا‌ها در بازار باشیم و حتی وضعیت به گونه‌ای پیش برود که فروش اقساطی کالا‌ها با شرایت مناسب هم رونق بگیرد.

عقیلی ادامه داد: بازشدن مسیر واردات کالا سبب می‌شود تقاضای تجار برای دلار جهت واردات افزایش یابد. این مسئله سبب می‌شود قیمت دلار در شش ماه دوم امسال افزایش یابد. با این حال، تفاوت افزایش قیمت دلار در شش ماه دوم امسال با ماه‌های گذشته این است که پیش از این شاهد رشد دلار و رکود تورمی بازار بودیم، اما در ماه‌های آینده شاهد رشد قیمت دلار به‌دلیل افزایش تقاضا همراه با رونق بازار‌ها خواهیم بود. 

این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه ایران در ماه‌های گذشته نقشه ارزی و تجاری خود را تغییر داده است، گفت: اکنون در حوزه ارز و تجارت کشور‌های تأمین‌کننده ارزمان را افزایش داده‌ایم و همین مسئله سبب شده است اتکا به امارات متحده عربی در تأمین ارز کاهش یابد. با این حال، در صورت رفع تحریم‌ها، نیاز ما به کشور امارات برای دورزدن تحریم‌ها کاهش می‌یابد. این مسئله سبب می‌شود هزینه نهایی واردات کالا به کشور کاهش یابد و تولیدکنندگان بتوانند با هزینه معقول‌تری مواد اولیه موردنیازشان را تأمین کنند.

عقیلی درباره تأثیر توافق بر بازار مسکن هم بیان کرد: بخش عمده‌ای از افزایش قیمت مسکن در ماه‌های گذشته ناشی از رشد قیمت مصالح ساختمانی بوده است. البته در زمان جنگ تحمیلی سوم، مشهد به‌دلیل امن‌بودن شاهد رشد تقاضای سرمایه‌ای در مسکن بود. اکنون با توافق انتظار می‌رود تقاضای سفته‌بازی در بخش مسکن مشهد کاهش یابد.

همچنین اگر توافق سبب افزایش درآمد‌های ارزی کشور شود و این مسئله بتواند به کنترل تورم بینجامد، در آینده شاهد رونق غیرتورمی مسکن خواهیم بود. البته این مسئله زمان‌بر است و نباید انتظار داشته باشیم امسال رونق غیرتورمی مسکن محقق شود.

وی درباره بازار خودرو هم گفت: با توجه به اینکه مقرر شده است از مناطق آزاد سرخس و دوغارون خودرو‌های وارداتی اجازه تردد در مشهد را داشته باشند، بدیهی است این مسئله می‌تواند در آینده فضای رقابتی در بازار خودرو را افزایش دهد. با این حال، بازار خودرو در سال آینده به سمت همکاری خودروسازان داخلی و خارجی خواهد رفت. خودروسازان خارجی هم با توجه به ظرفیت بازار ایران متمایل هستند که در تولیدات مشترک با ایران همکاری کنند.

درمجموع، انتظار می‌رود در سال‌های پیش‌رو رونق اقتصادی را که ایران بین سال‌های ۱۳۶۷ تا ۱۳۷۱ تجربه کرده بود، دوباره در اقتصاد کشور تکرار کنیم. عقیلی بیان کرد: در بسته بازسازی جنگ که بحث مشارکت شرکت‌های خارجی در آن مطرح شده است، می‌تواند زمینه رشد اقتصادی درخورتوجه ایران را در سال‌های آینده فراهم کند.