افزایش قیمت ایران‌خودرو، معادلات بازار را تغییر داد | خودرو؛ از کارخانه بخریم یا بازار؟

به گزارش شهرآرانیوز؛ خرید خودرو از کارخانه طی سالیان اخیر بیشتر شبیه نوعی لاتاری بوده؛ مردم در قرعه‌کشی شرکت می‌کردند تا شانسشان را برای به جیب زدن سود‌های کلان امتحان کنند. اما حالا بعد از افزایش قیمت ایران‌خودرو، به نظر می‌رسد این بازی قدیمی در حال تغییر است. اکنون اختلاف قیمت کارخانه و بازار در محصولات ایران‌خودرو کاهش یافته و این پرسش را پیش روی خریداران قرار داده است که آیا هنوز هم ایستادن در صف فروش خودروسازان ارزش دارد یا نه؟

البته پاسخ به این سؤال دیگر به‌سادگی گذشته نیست. خریدار امروز باید علاوه‌بر قیمت خودرو، زمان انتظار برای تحویل، ریسک تأخیر در ایفای تعهدات خودروساز و مهم‌تر از همه هزینه خواب سرمایه را نیز محاسبه کند. در اقتصادی که تورم نقطه به نقطه کالا‌ها از مرز ۱۱۴درصد گذشته و پول در بازار‌های مالی ماهانه بازدهی درخور توجهی ایجاد می‌کند، یک ماه

انتظار برای تحویل خودرو دیگر فقط یک ماه انتظار نیست؛ بلکه هزینه‌ای است که باید در معادله خرید لحاظ شود. در چنین شرایطی، کاهش فاصله قیمت کارخانه و بازار می‌تواند بار دیگر معادلات بازار خودرو را تغییر دهد و رفتار خریداران را به‌سمت بازار آزاد سوق دهد.

فاصله‌ای که به کمترین سطح رسید

بررسی قیمت محصولات ایران‌خودرو نشان می‌دهد که افزایش اخیر نرخ کارخانه‌ای خودرو‌ها باعث شده میانگین اختلاف قیمت بازار و کارخانه به حدود ۱۲درصد برسد. این در حالی است که در سال‌های گذشته اختلاف قیمت برخی محصولات به بیش از ۵۰درصد نیز می‌رسید.

در میان محصولات این شرکت، رانا پلاس با تنها ۲درصد اختلاف قیمت، کمترین فاصله میان بازار و کارخانه را دارد. تارا اتوماتیک V۴ نیز با ۵درصد و تارا دستی V۱ با ۶درصد اختلاف، در زمره خودرو‌هایی قرار دارند که عملا بخش عمده رانت قیمتی آنها از بین رفته است.

در سوی دیگر، برخی محصولات همچنان فاصله جالب توجهی با بازار دارند. هایما ۸S با ۴۰درصد اختلاف قیمت و هایما S۷ پرو با ۳۷درصد اختلاف همچنان بیشترین فاصله را ثبت کرده‌اند. پژو۲۰۷ اتوماتیک پانوراما نیز با ۲۴درصد اختلاف در رتبه‌های بعدی قرار دارد. با این حال بخش عمده محصولات پرتیراژ ایران‌خودرو اکنون در محدوده ۵ تا ۱۵درصد اختلاف قیمت قرار گرفته‌اند؛ موضوعی که جذابیت خرید از کارخانه را نسبت به گذشته کاهش داده است.

احتمال افزایش قیمت سایپا

برخلاف ایران‌خودرو، سایپا هنوز افزایش قیمت گسترده‌ای را اعمال نکرده و همین موضوع باعث شده اختلاف قیمت کارخانه و بازار در محصولات این شرکت همچنان بالا باقی بماند. بررسی قیمت‌ها نشان می‌دهد که میانگین اختلاف قیمت کارخانه و بازار محصولات سایپا بیش از ۵۵درصد است؛ رقمی که همچنان جذابیت زیادی برای شرکت در طرح‌های فروش این خودروساز ایجاد می‌کند.

بیشترین اختلاف قیمت مربوط به شاهین اتوماتیک G است که نرخ بازار آن حدود ۷۹درصد بالاتر از قیمت کارخانه قرار دارد. شاهین اتوماتیک پلاس با ۷۳درصد.

ساینا S با ۷۲درصد و کارون با ۶۹درصد اختلاف در رتبه‌های بعدی قرار دارند. حتی محصولات اقتصادی این شرکت مانند سهند S و اطلس G نیز به‌ترتیب بیش از ۶۴ و ۶۱درصد اختلاف‌قیمت با بازار دارند.

البته در برخی محصولات تجاری شرایط متفاوت است. زامیاد اکستند EX تنها حدود ۹.۵درصد اختلاف قیمت دارد و نسخه دوگانه‌سوز آن حتی با قیمتی پایین‌تر از نرخ کارخانه در بازار معامله می‌شود. با این حال، فضای عمومی بازار نشان می‌دهد که گمانه‌زنی‌ها درباره افزایش قیمت محصولات سایپا بسیار جدی است و بسیاری از فعالان بازار انتظار دارند، این خودروساز نیز در مسیر ایران‌خودرو حرکت کند. در صورت تحقق این سناریو، بخش مهمی از اختلاف قیمت فعلی میان کارخانه و بازار از بین خواهد رفت.

کاهش تولید و تردید نسبت به تحویل

هم‌زمان با تحولات قیمتی، وضعیت تولید خودروسازان نیز عامل مهمی در تصمیم‌گیری خریداران محسوب می‌شود. بررسی عملکرد دو ماهه نخست امسال نشان می‌دهد که مجموع تولید ایران‌خودرو و سایپا نسبت‌به مدت مشابه سال قبل حدود ۴۴درصد کاهش یافته است. افت تولید در شرایطی رخ داده که بازار همچنان با تقاضای درخور توجهی مواجه است و نگرانی‌هایی درباره توان خودروسازان در ایفای بموقع تعهدات وجود دارد.

در چنین فضایی بخشی از متقاضیان ممکن است ترجیح دهند به جای ثبت‌نام در طرح‌های فروش و انتظار برای تحویل خودرو، مستقیما از بازار آزاد خرید کنند. این موضوع به‌ویژه پس از افزایش قیمت ایران‌خودرو اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ زیرا سود احتمالی خرید از کارخانه کاهش یافته، اما ریسک انتظار برای تحویل همچنان پابرجاست.

اگر این روند ادامه پیدا کند، احتمال افزایش تقاضا در بازار آزاد طی هفته‌های آینده وجود خواهد داشت. رشد تقاضا نیز می‌تواند به افزایش مجدد قیمت‌های بازار منجر شود و فاصله میان بازار و کارخانه را بار دیگر بیشتر کند.

خواب پول؛ متغیری که نباید نادیده گرفت

یکی از مهم‌ترین عواملی که در محاسبات خریداران کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد، هزینه خواب سرمایه است. در شرایط فعلی اقتصاد ایران، نرخ سود صندوق‌های درآمد ثابت از ۴۰درصد عبور کرده و نرخ سود تضمین‌شده برخی طرح‌های تأمین مالی جمعی نیز به حدود ۴۸درصد رسیده است. به بیان دیگر، بازدهی ماهانه سرمایه در برخی ابزار‌های مالی به حدود ۴درصد می‌رسد.

از سوی دیگر، تورم ماهانه از مرز ۸درصد عبور کرده و نرخ تورم نقطه به نقطه کالا‌ها در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ به حدود ۱۱۴درصد رسیده است. در چنین شرایطی نگه‌داشتن چندمیلیارد تومان سرمایه در حساب خودروساز برای یک ماه یا بیشتر، هزینه فرصت درخور توجهی برای خریداران ایجاد می‌کند.

بنابراین، متقاضیان باید علاوه‌بر اختلاف قیمت کارخانه و بازار، هزینه خواب پول و ریسک تأخیر در تحویل را نیز در محاسباتشان لحاظ کنند. هنگامی که اختلاف‌قیمت برخی محصولات ایران‌خودرو به کمتر از ۱۰درصد رسیده، سود احتمالی خرید از کارخانه در بسیاری از موارد نمی‌تواند هزینه فرصت سرمایه را جبران کند.

از این منظر می‌توان پیش‌بینی کرد که در هفته‌های آینده بخشی از تقاضا به سمت بازار آزاد حرکت کند. درنتیجه احتمال شکل‌گیری مجدد شکاف قیمتی میان بازار و کارخانه وجود دارد؛ شکافی که در سال‌های اخیر بار‌ها به‌عنوان یکی از استدلال‌های اصلی خودروسازان برای دریافت مجوز افزایش قیمت مطرح شده و به نظر می‌رسد این چرخه همچنان ادامه داشته باشد.