به گزارش شهرآرانیوز؛ زمانی بازیهای ویدیویی همراه با کلی محتویات فیزیکی عرضه میشدند؛ چیزهایی مثل دفترچه راهنما، نقشهها و کتابچههای آموزشی. آن روزها تقریباً به پایان رسیدهاند، اما گیمرها تا امروز معمولاً میتوانستند روی یک چیز حساب کنند که واقعاً در دست بگیرند: دیسک بازی.
اما وقتی پیشفروشهای Grand Theft Auto VI روز پنجشنبه آغاز شد، شرکت «راک استار» (Rockstar Games) اعلام کرد مشتریانی که نسخه فیزیکی را انتخاب کنند، جعبهای دریافت خواهند کرد که تنها حاوی یک کد برای دانلود دیجیتالی بازی است. البته این نخستینبار نیست که یک نسخه فیزیکی به این شکل عرضه میشود.
اما اگر سازندگان یکی از بزرگترین مجموعههای سرگرمی در تاریخ تصمیم گرفتهاند چنین کاری انجام دهند، آیا این به معنای مرگ دیسک است؟ و این موضوع درباره مالکیت بازیها در عصر دیجیتال چه چیزی به ما میگوید؟
همین موضوع باعث شده بود بسیاری امیدوار باشند که نسخه فیزیکی نیز همزمان با عرضه در دسترس باشد؛ و این فقط به دلایل احساسی یا نوستالژیک نبود.
یکی از مزایای مهم داشتن دیسک این است که میتوانید بازی را به دوستی قرض بدهید یا بعداً آن را بفروشید.
فروشگاههای اینترنتی که نسخه فیزیکی را میفروشند اعلام کردهاند که همانند سایر کدهای دیجیتالی، کد ارائهشده برای GTA ۶ فقط یکبار قابل استفاده است و پس از فعالشدن دیگر اعتباری نخواهد داشت.
فروش دیجیتالی اکنون بخش عمده درآمد صنعت بازی را تشکیل میدهد و فروشگاههای آنلاین، مانند استیم، برای رایانههای شخصی و فروشگاه پلیاستیشن سالهاست که وجود دارند.
به گفته مت پیسکاتلا، مدیر ارشد و مشاور صنعت بازی در مؤسسه تحقیقات بازار Circana، اضافهشدن کنسولهایی که اصلاً درایو دیسک ندارند این روند را بیش از پیش تقویت کرده است.
او نوشته: «بیش از نیمی از کنسولهای ایکسباکس در آمریکا فاقد درایو فیزیکی هستند و بیش از یکچهارم پلیاستیشن 5ها نیز همین وضعیت را دارند.»
بنابراین برای برخی گیمرها، خبر اینکه GTA ۶ روی دیسک عرضه نمیشود چندان ناراحتکننده نبود.
با رسیدن فروش فیزیکی بازیها به پایینترین سطح تاریخ، شاید مسئله اصلی خود دیسک نباشد، بلکه چیزی باشد که نبودن آن نمایانگر آن است. برای برخی افراد، این موضوع یک گام دیگر برای دور شدن از خرید یک محصول فیزیکی و نزدیکتر شدن به خرید یک «مجوز استفاده» یا «دسترسی به نرمافزار» است؛ نرمافزاری که کنترل آن در اختیار ناشر و صاحب پلتفرم قرار دارد.
راس اسکات، بنیانگذار جنبش حقوق مصرفکنندگان Stop Killing Games است. این گروه کمپینی را راهاندازی کرده تا ناشران بازیهای آنلاین را موظف کند در صورت خاموشکردن سرورها، راهی برای قابلبازیماندن بازیها باقی بگذارند.
به عقیده او مسئله اصلی در ماجرای «کد داخل جعبه» راکاستار خودِ نبودن دیسک نیست؛ زیرا حتی یک بازی آنلاین که روی دیسک هم عرضه شده باشد، با خاموششدن سرورها ممکن است غیرقابلبازی شود. در عوض، او معتقد است مسئله به نبود اعتماد نسبت به ناشران بازمیگردد؛ اینکه آیا دسترسی به بازیهایی را که مردم برایشان پول پرداخت کردهاند حفظ خواهند کرد یا نه:
«مشکل این است که صنعت بازی سابقه بسیار بدی در از کار انداختن بازیها پس از پایان پشتیبانی دارد؛ بنابراین بسیاری از مشتریان به ناشران بزرگ اعتماد ندارند. فکر نمیکنم نبودن دیسک به خودی خود مشکل باشد، بلکه میتواند نشانهای از یک رویه گستردهتر و بسیار ضد مصرفکننده باشد.»
کریس اسکالیون، معاون سردبیر Video Games Chronicle، به افشا شدن اطلاعات قبلی استودیو اشاره کرد و گفت این میتواند یکی از دلایلی باشد که راکاستار میخواهد مطمئن شود محتوای بازی به سادگی از روی دیسک استخراج و پیش از عرضه رسمی منتشر نمیشود.
او افزود ممکن است بازی که تاکنون دو بار تأخیر خورده، هنوز آنقدر به پایان توسعه نزدیک باشد که خریداران نسخه دیسکی در روز عرضه نسخهای قدیمی از بازی را دریافت کنند، در حالی که نسخه دیجیتال بهروزتر خواهد بود: «یک فرد بدبین هم میتواند بگوید که این فقط راهی برای کسب درآمد بیشتر از هر نسخه فیزیکی فروختهشده است.»
البته راکاستار تنها شرکتی نیست که از قالب سنتی فیزیکی فاصله میگیرد. نینتندو نیز در سالهای اخیر با معرفی Game-Key Card به سمت توزیع دیجیتالی حرکت کرده است؛ کارتهای فیزیکیای که بهجای داشتن خود بازی، فقط نقش کلید دانلود آن را ایفا میکنند.
با کاهش شدید فروش فیزیکی بازیها، بسیاری از گیمرها، به دانلود بازیها عادت کردهاند و دیگر نسخه فیزیکی برایشان اهمیت زیادی ندارد.
مجموعه GTA یکی از بزرگترین و سودآورترین برندهای سرگرمی در تاریخ است. Grand Theft Auto V تاکنون نزدیک به ۲۳۰ میلیون نسخه فروش داشته و انتظار میرود عرضه جانشین آن چنان رویداد اقتصادی بزرگی باشد که حتی Bank of America نیز درباره قیمت آن اظهار نظر کرده است.
با این حال، اعلامیه راکاستار باعث شده برخی فروشگاههای مستقل از عرضه نسخه «کد در جعبه» خودداری کنند. فروشگاه VGP که علاوه بر فروش اینترنتی، فروشگاه فیزیکی نیز در تورنتو دارد، اعلام کرده: «با وجود احترام فراوانی که برای راکاستار قائلیم، به حفظ ارزش مالکیت فیزیکی بازیها متعهد هستیم؛ بنابراین این محصول را عرضه نخواهیم کرد.»
فروشگاه مستقل Lootbox Gaming در آمریکا نیز از عرضه بازی خودداری کرده و گفته است: «این تصمیم چیزهای زیادی درباره آینده بازیهای AAA روی رسانههای فیزیکی میگوید.»
فروشگاه PNP Games، دادخواستی راهاندازی کرده و از Take-Two خواسته است نسخه دیسکی واقعی را منتشر کند.
پیسکاتلا معتقد است که عرضه کد به جای دیسک حتی میتواند برای برخی خردهفروشان فرصت بهتری ایجاد کند، بهخصوص آنهایی که در زمینه خرید و فروش بازیهای دست دوم فعالیت ندارند؛ زیرا تعداد زیادی از کنسولهای PS۵ و Xbox اصلاً درایو دیسک ندارند.
اگر دیسک واقعاً در حال مرگ باشد، یک سنت قدیمی دیگر دنیای بازی نیز ممکن است همراه آن از بین برود. یکی از ویژگیهای عرضه بازیهای بزرگی مانند GTA، مراسم فروش نیمهشب بود؛ جایی که گیمرها ساعتها در صف فروشگاهها منتظر میماندند تا اولین کسانی باشند که نسخه فیزیکی بازی را دریافت میکنند.
هنوز مشخص نیست فروشگاهها قصد دارند این سنت را در زمان عرضه بازی در ۱۹ نوامبر برای PlayStation ۵ و Xbox Series X و Xbox Series S ادامه دهند یا نه.
برخی همچنان امیدوار هستند کسانی که برای خرید به فروشگاه میروند، چیزی بیشتر از یک کد دریافت کنند؛ حتی اگر خبری از دیسک نباشد.
برخی دیگر هم معتقدند بهترین بخش یک بازی، تجربه آنباکسینگ آن است. نقشه، دفترچه راهنما و محتویات داخل جعبه بخش مهمی از هویت GTA هستند.