سی‌ان‌ان نوشت: جنگ در آستانه عبور از خط قرمز | آیا بحران ایران و آمریکا به رویارویی تمام‌عیار می‌رسد؟

به گزارش شهرآرانیوز، در طول هفته گذشته، مناقشه میان ایالات متحده و ایران از یک رویارویی تلافی‌جویانه و محدود، به وضعیتی تغییر شکل داده که شباهت بسیار بیشتری به یک جنگ تمام‌عیار دارد.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، هفته گذشته تهدید کرد اگر ایران حملات خود به کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز را متوقف نکند، دامنه جنگ را گسترش خواهد داد.

در روز‌های اخیر، ایالات متحده دایره اهداف خود را فراتر از تأسیسات ساحلی ایران که محل استقرار تجهیزات راداری و پهپادی بودند، گسترش داده و اکنون جاده‌ها، تونل‌ها، خطوط ریلی، زیرساخت‌های بندری و به گفته رسانه‌های ایرانی، یک کارخانه آب‌شیرین‌کن را نیز هدف قرار داده است.

در مقابل، ایران نیز فهرست اهداف خود را در هفت کشور منطقه توسعه داده و رسانه‌های رسمی این کشور اعلام کرده‌اند که احتمال دارد بنادر اصلی کشور‌های عربی حوزه خلیج فارس نیز به این فهرست افزوده شوند. کویت تاکنون بیشترین آسیب را از این حملات متحمل شده و یک کارخانه آب‌شیرین‌کن و یک پالایشگاه نفت در این کشور آسیب دیده‌اند. اردن نیز هدف حملات پیاپی قرار گرفته است.

مسیر دیپلماسی‌ با آمریکا، بی‌اعتبارتر از همیشه

این مناقشه اکنون به نقطه عطف رسیده است. هرچند ممکن است شرایط زمینه را برای دور تازه‌ای از میانجی‌گری فراهم کند، اما اغلب تحلیلگران چنین احتمالی را بعید می‌دانند چرا که هیچ‌یک از طرفین تمایلی به گفت‌و‌گو ندارند و هر دو اعلام کرده‌اند تفاهم‌نامه‌ای که در ماه ژوئن پس از هفته‌ها مذاکرات دشوار حاصل شده بود، دیگر اعتباری ندارد.

ایان برمر، بنیان‌گذار گروه اوراسیا، پس از کشته شدن دو نظامی آمریکایی در اردن بر اثر حملات موشکی ایران، هشدار داد که روز‌های پیش‌رو از خطرناک‌ترین روز‌های این جنگ خواهد بود.

آمریکا نیز پس از اعلام کشته شدن یک نظامی دیگر خود در شمال عراق، وعده داد تهران را «به‌سرعت مجازات» خواهد کرد؛ هم‌زمان ایران بار دیگر اردن را هدف حمله قرار داد.

هشدار تحلیلگران درباره خروج بحران از کنترل

دنی سیت‌رینوویچ، تحلیلگر مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل، معتقد است وقایع روزبه‌روز از کنترل خارج می‌شود.

او در شبکه X نوشت که اگرچه در آغاز به نظر می‌رسید تهران و واشنگتن علاقه‌مند به حفظ تقابل در محدوده‌ای مشخص هستند، اما اکنون این مرز‌ها در حال فروپاشی است.

به گفته وی، ادامه این روند می‌تواند کشور‌های عربی حوزه خلیج فارس را مستقیماً وارد جنگ کند و زیرساخت‌های حیاتی بیشتری را در معرض تهدید قرار دهد.

حمله موشکی ایران به عقبه در اردن و اعلام اسرائیل مبنی بر اصابت ترکش این موشک‌ها به خاک این کشور، از نگاه تحلیلگران نمونه‌ای از همین روند است. اسرائیل تاکنون بنا به درخواست دولت ترامپ از ورود مستقیم به این جنگ خودداری کرده، اما مقام‌های دفاعی این کشور هشدار داده‌اند که در صورت حمله مستقیم ایران، پاسخ خواهند داد.

محاسبات تهران؛ مقاومت به جای عقب‌نشینی

به نظر می‌رسد تهران نسبت به توانایی خود برای وارد کردن خسارت اطمینان دارد.

مؤسسه مطالعات جنگ گزارش داده ایران با استفاده از موشک‌های پرسرعت و مانورپذیر، تاکتیک‌های خود را با سامانه‌های دفاعی آمریکا تطبیق داده و برای افزایش خسارت، استفاده گسترده‌تر از مهمات خوشه‌ای را در دستور کار قرار داده است.

کشته شدن نظامیان آمریکایی در اردن نیز از نگاه این مؤسسه، نشانه‌ای از موفقیت نسبی این راهبرد است.

شواهد همچنین نشان می‌دهد حکومت ایران با اتکا به حمایت داخلی که در مراسم تشییع رهبر شهید ایران به نمایش گذاشته شد، معتقد است می‌تواند در رقابت فرسایشی با آمریکا دوام بیشتری داشته باشد.

ولی نصر، تحلیلگر مسائل ایران، در فایننشال تایمز نوشته است که رهبران ایران معتقدند هرگونه عقب‌نشینی تنها فشار‌های آمریکا را افزایش خواهد داد.

به اعتقاد او، تهران با وجود مشکلات اقتصادی حاضر است هزینه‌های ناشی از تشدید تحریم‌ها و حتی محاصره دریایی را بپذیرد؛ زیرا باور دارد فشار بر اقتصاد جهانی از طریق تنگه هرمز می‌تواند آمریکا را وادار به عقب‌نشینی کند.

تنگه هرمز، شمشیر داموکلس اقتصاد جهانی در دستان تهران

اکنون مسئله اصلی دیگر صرفاً برنامه هسته‌ای ایران نیست، بلکه تنگه هرمز به مهم‌ترین محور اختلاف تبدیل شده است.

تفاهم‌نامه ماه ژوئن نیز نتوانست اختلاف بنیادین دو طرف را حل کند؛ اختلافی که میان تأکید آمریکا بر آزادی کشتیرانی و اصرار ایران بر مدیریت این آبراه راهبردی وجود داشت.

رهبر ایران نیز پیش‌تر تأکید کرده بود که بستن تنگه هرمز همچنان یکی از مهم‌ترین اهرم‌های راهبردی ایران باقی خواهد ماند.

ولی نصر نیز معتقد است کنترل این تنگه، «شمشیر داموکلس» اقتصاد جهانی در دستان تهران است؛ ابزاری که ایران آن را برای گرفتن امتیاز از واشنگتن ضروری می‌داند.

تحلیلگران همچنین هشدار می‌دهند در صورت ادامه گسترش جنگ، ایران ممکن است از حوثی‌های یمن برای ایجاد اختلال در مسیر کشتیرانی باب‌المندب نیز استفاده کند.

نگرانی متحدان آمریکا در خلیج فارس

کشور‌های عربی حوزه خلیج فارس در هفته‌های اخیر تلاش کرده‌اند مانع تشدید بحران شوند. به گفته منابع دیپلماتیک، فشار‌های عربستان سعودی، امارات، بحرین و قطر باعث شد ترامپ از طرح دریافت عوارض از کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز صرف‌نظر کند.

با این حال نگرانی اصلی این کشورها، آسیب دیدن اقتصادشان و گرفتار شدن در جنگی است که پایان آن مشخص نیست.

خبرگزاری فارس نیز هشدار داده ایران ممکن است در واکنش به حملات آمریکا به بندر چابهار، شبکه‌ای از بنادر مهم کشور‌های عربی خلیج فارس را هدف قرار دهد.

پیروزی نظامی قاطع علیه ایران بسیار دشوار است

بسیاری از تحلیلگران معتقدند دستیابی آمریکا به یک پیروزی نظامی قاطع علیه ایران بسیار دشوار است، چنین هدفی احتمالاً نیازمند عملیات زمینی گسترده و حملاتی بسیار شدیدتر از آن چیزی است که تاکنون انجام شده است.

ترامپ نیز در گفت‌و‌گو با فاکس‌نیوز ضمن ابراز بی‌میلی نسبت به جنگ زمینی، اعلام کرد که «گاهی عملیات زمینی لازم است، اما افراد دیگری این کار را برای ما انجام خواهند داد.»

هم‌زمان، سی‌ان‌ان گزارش داده است که دولت آمریکا همچنان گزینه حمله به جزیره راهبردی خارگ را بررسی می‌کند.

سینا طوسی، پژوهشگر مرکز سیاست بین‌الملل، هشدار داده آغاز عملیات زمینی در جنوب ایران، با توجه به گرمای شدید، آمادگی نیرو‌های ایرانی و انسجام داخلی، می‌تواند به یک فاجعه تاریخی تبدیل شود.

او همچنین یادآور شده است که مخالفت عربستان با استفاده از خاک و حریم هوایی این کشور برای حمله به ایران، اجرای چنین سناریویی را با دشواری بیشتری روبه‌رو می‌کند.

چشم‌انداز مبهم؛ نه صلح، نه جنگ کامل

پاکستان و قطر که در ماه ژوئن نقش میانجی میان تهران و واشنگتن را بر عهده داشتند، در روز‌های اخیر سکوت اختیار کرده‌اند.

در عین حال، بسیاری از تحلیلگران معتقدند اگر قیمت جهانی نفت دوباره از مرز ۱۰۰ دلار عبور کند، تلاش‌ها برای میانجی‌گری از سر گرفته خواهد شد.

از سوی دیگر، نزدیک شدن انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا نیز بر تصمیمات کاخ سفید تأثیرگذار خواهد بود. به گزارش سی‌ان‌ان، برخی مشاوران ترامپ هشدار داده‌اند تشدید محدودیت‌ها در تنگه هرمز می‌تواند موجب افزایش قیمت انرژی و کاهش محبوبیت جمهوری‌خواهان شود.

در مجموع، پیش‌بینی غالب این است که نه جنگی تمام‌عیار در کوتاه‌مدت رخ خواهد داد و نه راه‌حل دیپلماتیک به‌سرعت احیا می‌شود؛ بلکه منطقه وارد دوره‌ای از حملات متناوب، آرامش‌های نسبی و تلاش‌های مستمر برای میانجی‌گری خواهد شد.

همان‌گونه که یکی از دیپلمات‌های حوزه خلیج فارس مدعی شده است: «احتمالاً اوضاع، پیش از آنکه بهتر شود، وخیم‌تر خواهد شد.»