شهرآرانیوز؛ مانیفست زاکربرگ جدیدترین نمونه از اظهارنظر یک مدیر ارشد فناوری درباره این موضوع است که چرا هوش مصنوعی اتفاق بزرگ بعدی در دنیای فناوری خواهد بود.
دیدگاه او بازتابدهنده چیزی است که رهبران حوزه هوش مصنوعی به شکلهای مختلف مطرح کردهاند: محصولی که آنها در حال ساخت آن هستند، یکی از «مهمترین فناوریها در تاریخ» است.
مارک اندریسن، یکی از بنیانگذاران نتاسکیپ، غول اولیه دنیای وب، شاید در سال ۲۰۲۳ آغازگر این روند بود. او در آن سال مقالهای ۵۰۰۰ کلمهای با عنوان «مانیفست تکنو-خوشبینی» منتشر کرد و در آن استدلال کرد که نوآوری راهحل مشکلات زندگی است.
نوشته اندریسن با روایت ادعاهای او درباره دروغهایی آغاز میشد که به گفته خودش مردم درباره فناوری مطرح میکردند و از خوانندگان میخواست در برابر آنها موضع بگیرند.
او نوشته بود: «ما باور داریم رشد، پیشرفت است؛ رشدی که به سرزندگی، گسترش زندگی، افزایش دانش و رفاه بیشتر منجر میشود.»
مقاله اخیر زاکربرگ نامی از افراد خاص نمیبرد، اما مدیرعامل متا با زیر سؤال بردن کسانی که درباره پیامدهای منفی فناوریهای آینده هشدار دادهاند، رویکردی مشابه اندریسن در پیش میگیرد.
او مینویسد: «تعجبآور است که گفتمان بسیاری از افرادی که در حال توسعه هوش مصنوعی هستند، تا این اندازه مملو از بدبینی و نگرانی درباره آینده است.»
در حالی که صندوق بینالمللی پول (IMF) هشدار داده است که هوش مصنوعی میتواند بر نزدیک به ۴۰ درصد مشاغل تأثیر بگذارد و نابرابری مالی جهانی را تشدید کند، زاکربرگ میگوید باور دارد در آینده مشاغل فراوانی وجود خواهد داشت.
او مینویسد: «نمیفهمم چرا کسی که باور دارد هوش مصنوعی بیشتر مشاغل و بخش بزرگی از نقش انسان در جامعه را از بین خواهد برد، باید برای ساختن چنین آیندهای عجله داشته باشد.»
البته این واقعیت را نباید نادیده گرفت که شرکت متا تحت مدیریت زاکربرگ، همزمان با بازسازماندهی خود برای تمرکز بیشتر بر هوش مصنوعی، ۱۰ درصد از نیروی کار جهانی خود، یعنی حدود ۸۰۰۰ نفر، را کاهش داده است.
مانیفست زاکربرگ جدیدترین نمونه از نوشتههایی است که مدیران فناوری در شبکههای اجتماعی منتشر میکنند تا تصویری مثبت از هوش مصنوعی ارائه دهند.
در سال ۲۰۲۴، سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، شرکت سازنده ChatGPT، مانیفستی با عنوان «عصر هوش» (The Intelligence Age) منتشر کرد؛ نوشتهای گسترده و سرشار از خوشبینی درباره ظرفیتهای این فناوری.
او وعده داد که پیشرفت بشر با سرعتی چشمگیر شتاب خواهد گرفت.
آلتمن گفت: «ما باید عاقلانه، اما با اطمینان و قاطعیت عمل کنیم.»
در همان سال، داریو آمودی، مدیرعامل «آنتروپیک» (Anthropic)، در مانیفستی با عنوان «ماشینهای سرشار از لطف» (Machines of Loving Grace) از ظرفیت هوش مصنوعی برای متحول کردن همهچیز، از حوزه سلامت گرفته تا سیاست، سخن گفت.
او این نوشته را تلاشی برای تشریح فرصتها و مزایای بالقوه هوش مصنوعی معرفی کرد و نمیخواست بهعنوان فردی بدبین و هراسان از آینده شناخته شود.
زاکربرگ با قالب مقالههای طولانی و مفصل بیگانه نیست. در دوران نخستین دولت دونالد ترامپ در آمریکا، او حتی درباره موضوعات بحثبرانگیزی مانند گسترش اطلاعات نادرست در پلتفرمهای شرکتش مطلب نوشت.
او بعدها در سال ۲۰۲۱ نیز با انتشار مقالهای تلاش کرد چرخش ناموفق شرکتش به سمت متاورس را توضیح دهد.
اما به گفته نوآ اسمیت، وبلاگنویس حوزه اقتصاد، اهمیت موضوع در عصر هوش مصنوعی بسیار بیشتر است و اظهارنظرهای مدیران فناوری نیز بازتاب همین مسئله هستند.
اسمیت میگوید: «فکر میکنم همه آنها احساس میکنند این لحظه آنقدر مهم است که وظیفه دارند هر کاری از دستشان برمیآید انجام دهند تا مسیر حرکت این فناوری را شکل دهند.»
مانیفست جدید زاکربرگ از برنامههایی برای بازتر کردن دسترسی به ابزارهای هوش مصنوعی متا خبر داده است. به این معنا که طراحی یا کد پشت این فناوریها عمومی شود و هر کسی بتواند آنها را مشاهده، استفاده و تغییر دهد.
تصمیمگیری درباره اینکه چنین ابزارهایی باید متنباز باشند یا نه، اهمیت زیادی دارد؛ چراکه این فناوریها در کنار مزایای خود میتوانند پتانسیل آسیبرسانی قابلتوجهی نیز داشته باشند.
در هفتههای اخیر، چند مدل هوش مصنوعی بسیار قدرتمند توانستند به وبسایتها نفوذ کنند یا به تعبیر برخی، «از کنترل خارج شوند».
این مدلها قدرتمندترین سیستمهای هوش مصنوعی بودند، نه مدلهایی که بهصورت متنباز عرضه شدهاند. با این حال، پیشرفت سریع فناوری پرسش مهمی را برای اسمیت مطرح کرده است:
«آیا باید چیزی را متنباز کنیم که توانایی نابود کردن بشریت را دارد؟»
او میگوید: «اگر این موضوع را جدی نگیرید، واقعاً احمق هستید.»
به همین دلیل است که اسمیت معتقد است این مانیفستها اهمیت دارند، حتی اگر برخی کاربران اینترنت آنها را دستمایه شوخی قرار دهند.
این مانیفستها همچنین در دورهای توجه بیشتری پیدا کردهاند که بازار مدلهای متنباز هوش مصنوعی تحت سلطه مدلهای چینی مانند Qwen، DeepSeek و GLM قرار گرفته است.
در بازار غرب، خانواده مدلهای Gemma گوگل به رقیبی محبوب در حوزه هوش مصنوعی متنباز تبدیل شده و در کنار آن، Llama متعلق به متا و ابزارهای شرکت Mistral AI نیز حضور دارند.
اما افزایش تعداد این مانیفستهای شرکتی، کاربرد دیگری نیز دارد: مدیران فناوری از طریق آنها تلاش میکنند خود و شرکتشان را در بازار ایدهها و دیدگاههای مربوط به آینده جایگاهسازی کنند.
راب لالکا، استاد کسبوکار در دانشگاه تولین، میگوید:
«این راهی برای نشاندادن میزان هوشمندی شماست.»
به گفته او، مدیران شرکتها مدتهاست از وبلاگهای شرکتی برای مطرح کردن ایدههای خود استفاده میکنند؛ به شکلی که گویی یک «تاجر-فیلسوف» هستند.
او میگوید: «آنها تلاش میکنند خوشبینی را بهعنوان شیوهای برای نگاه کردن به آینده مطرح کنند.»
لالکا معتقد است زمان انتشار مانیفست زاکربرگ نیز با افزایش خشم و نگرانی عمومی درباره تأثیر هوش مصنوعی بر موضوعاتی از اشتغال گرفته تا محیط زیست همزمان شده است.
هرچند روزنامهنگاران فناوری و دانشگاهیان ممکن است این نوشتهها را با دقت بررسی کنند تا نکات مهمی از آنها استخراج کنند، این مانیفستهای مدیران لزوماً تأثیر مشابهی بر عموم مردم ندارند.
لالکا میگوید:
«آنها تلاش میکنند ثابت کنند که مزایای هوش مصنوعی بسیار بیشتر از برخی پیامدهای منفی است که واکنش منفی افکار عمومی به آنها اشاره میکند.»
«اما فکر میکنم بسیاری از دلایلی که برای خوشبینی مطرح میشوند، هنوز باید در عمل دیده شوند.»