به گزارش شهرآرانیوز؛ سرطان پستان سهگانهمنفی یا TNBC، نوعی از سرطان پستان است که در سلولهای آن گیرندههای هورمونی و پروتئین HER۲، که در بسیاری از درمانهای هدفمند سرطان پستان نقش دارند، وجود ندارد. به همین دلیل، شماری از داروهایی که برای انواع دیگر سرطان پستان قابل استفادهاند، در این گروه از بیماران کارایی محدودی دارند. این نوع سرطان به علت رفتار تهاجمی و تمایل بیشتر به انتشار سریع به اندامهای دوردست، سهم نامتناسبی در مرگومیر ناشی از سرطان پستان دارد.
موضوع اصلی نگرانی در این بیماری، پدیدهای به نام متاستاز است؛ یعنی زمانی که سلولهای سرطانی از تومور اولیه جدا میشوند، به بخشهای دیگر بدن میروند و در آنجا تومورهای جدیدی میسازند. تومور اولیه اغلب با جراحی یا درمانهای موضعی قابل کنترل است، اما وقتی سرطان به نقاط دیگری از بدن گسترش پیدا کند، کنترل آن بسیار دشوارتر میشود. در سرطان پستان سهگانهمنفی، سلولهای سرطانی میتوانند به اندامهایی مانند ریه و استخوان برسند و حتی پس از مدتی خاموش بودن، دوباره رشد کنند. بنابراین، یافتن نشانههایی که احتمال گسترش بیماری را نشان دهند و نیز کشف راهی برای جلوگیری از رشد این سلولها، اهمیت زیادی دارد.
پژوهشگران دانشگاه آدلاید و مؤسسه پژوهش سرطان اولیویا نیوتن-جان، تحقیقی درباره نقش یک تنظیمکننده مولکولی در گسترش سرطان پستان سهگانهمنفی انجام دادهاند. این پژوهش بر رابطه میان مولکولی طبیعی به نام miR-۳۴۲ و مسیر مولکولی E۲F تمرکز دارد؛ مسیری که میتواند در رشد و پیشرفت سلولهای سرطانی نقش داشته باشد.
در این بررسی، گروه پژوهشی، سطح miR-۳۴۲ و میزان فعالیت مسیر E۲F را در ارتباط با احتمال شکلگیری بیماری متاستاتیک ارزیابی کرد. miR-۳۴۲ نوعی مولکول طبیعی و کوچک است که میتواند فعالیت مجموعهای از ژنها را تنظیم کند. پژوهشگران همچنین از مدلهای پیشبالینی، یعنی مدلهای آزمایشگاهی که پیش از آزمون روی انسان به کار میروند، استفاده کردند. آنها بررسی کردند که بازگرداندن سطح miR-۳۴۲ چه اثری بر گسترش سرطان دارد و نیز داروی پالبوسیکلیب را در مدلهایی با سطح پایین miR-۳۴۲ آزمایش کردند. پالبوسیکلیب دارویی از گروه مهارکنندههای CDK۴/۶ است که اکنون برای برخی بیماران مبتلا به سرطان پستان پیشرفته دارای گیرنده هورمونی استفاده میشود.
یافتهها نشان دادند بیمارانی که سطح miR-۳۴۲ در بدنشان پایینتر و فعالیت مسیر E۲F در تومورشان بالاتر بود، بیشتر در معرض ابتلا به بیماری متاستاتیک قرار داشتند. به بیان ساده، کاهش این مولکول طبیعی میتواند مانعی مهم را از سر راه فعالیت ژنهای مرتبط با پیشرفت سرطان بردارد. در چنین وضعی، مسیر E۲F بیشفعال میشود و به سلولهای سرطانیِ خاموشی که پیشتر در بدن پخش شدهاند، فرصت میدهد تا رشد کنند و به تومورهای ثانویه خطرناک تبدیل شوند.
پژوهشگران در مدلهای پیشبالینی مشاهده کردند که بازگرداندن miR-۳۴۲، گسترش سرطان پستان به اندامهای دیگر، از جمله ریه و استخوان را بهطور چشمگیری کاهش داد. همچنین، داروی پالبوسیکلیب در مدلهایی که سطح miR-۳۴۲ پایین بود، رشد تومورهای متاستاتیک را به شکل قابل توجهی کم کرد. اثربخشی این دارو زمانی برجستهتر بود که پس از پراکنده شدن سلولهای سرطانی تجویز شد؛ یعنی در مرحلهای که رسوبات بسیار کوچک سرطانی در بدن وجود دارند، اما هنوز به تومورهای ثانویه بزرگ و تهدیدکننده زندگی تبدیل نشدهاند.
اهمیت این نتایج در آن است که شاید اندازهگیری سطح miR-۳۴۲ بتواند به شناسایی گروه مشخصی از زنان مبتلا به سرطان پستان سهگانهمنفی کمک کند؛ گروهی که احتمال دارد از درمان با مهارکنندههای CDK۴/۶ سود بیشتری ببرند. این رویکرد میتواند به درمان شخصیسازیشده نزدیکتر شود؛ یعنی به جای استفاده از یک روش مشابه برای همه بیماران، درمان بر پایه ویژگیهای زیستی تومور هر فرد انتخاب شود.
این یافتهها که در نشریه علمی EMBO Molecular Medicine منتشر شدهاند، همچنین امکان استفاده دوباره از دارویی موجود را برای نوعی از سرطان پستان مطرح میکنند که گزینههای درمانی آن محدود است. با این حال، پژوهشگران تأکید کردهاند گام بعدی، تأیید نتایج با استفاده از مدلهای پیشبالینی برگرفته از بیماران و سپس حرکت به سوی کارآزماییهای بالینی است. بنابراین، این نتایج هنوز به معنای اثبات اثربخشی این روش برای همه بیماران نیست، اما میتواند مسیر توسعه درمانهای دقیقتر را هموار کند.
منبع: ایسنا