مروری بر جایگاه و اهمیت وحدت در آموزه‌های بلند اسلام | دیپلماسی وحدت در مکتب اهل‌بیت(ع)

به گزارش شهرآرانیوز؛ نام‌گذاری سالروز ولادت پیامبر خاتم (ص) به روایت اهل‌سنت و شیعیان به هفته وحدت، ابتکاری است که به ما فرصت بازخوانی و بررسی ضرورت، اهمیت و برکات اتحاد و انسجام در امت اسلامی را بدهد؛ همان نقطه قوتی که دشمن بهتر از ما اثراتش را درک کرده است و به همین دلیل نیز بیشترین هزینه را برای از بین بردن آن صرف می‌کند. به‌مناسبت فرارسیدن این هفته و در گفت‌و‌گو با حجت‌الاسلام‌والمسلمین سعید صلح‌میرزایی، استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم، پژوهشگر فقه و سیاست و نماینده مردم تهران در مجلس خبرگان رهبری، به این مسئله پرداخته‌ایم.

وحدت، پیش‌نیاز جامعه توحیدی است

جامعه را وقتی توحیدی می‌گویند که خدا بر آن حاکم باشد و برای اینکه اراده خدا حاکم شود، جامعه باید ولایی باشد؛ یعنی دارای سه جنبه و بُعد باشد؛ جنبه اول انسجام داخلی است؛ تا انسجام داخلی نباشد، دیگر ابعاد جامعه توحیدی تحقق نمی‌یابد. قرآن کریم الفت بین مؤمنان را یکی از نعمت‌های خداوند دانسته و از مؤمنان خواسته است همگان حول محور توحید گردهم بیایند و از رفتار‌های اختلاف‌انگیز پرهیز کنند.

در نهج‌البلاغه از حضرت امیرالمؤمنین (ع) نقل شده است که فرمودند: «با هرکسی اختلاف ایجاد می‌کند، حتی اگر تحت عمامه من بود، برخورد کنید.» تأمین انسجام داخلی در جامعه دینی، به قدری اهمیت دارد که اهل‌بیت (ع) خود برای تحقق آن وارد میدان می‌شدند و از اتفاقاتی که موجب دوقطبی‌های کاذب و انشقاق در امت می‌شود، جلوگیری می‌کردند، حتی به قیمت آن که خلیفه جور بالای سر حکومت باشد.

صبر بر سر وحدت

قرآن کریم نه‌تنها دربرابر سایر مسلمانان و پیروان مذاهب، بلکه حتی دربرابر دیگر ادیان و مکاتب نیز دعوت به وحدت می‌کند و اهل‌کتاب را به اتحاد حول پرستش خدا دعوت می‌کند. در جامعه اسلامی این امر به طریق برتر باید محقق شود و در طول حیات پیامبر (ص)، سلمان فارسی، ابوذر غفاری، اویس‌قرنی، بلال حبشی و... همه بر یک سفره می‌نشستند و بر سر عناصر مشترک موجود ازجمله وحدت قبله، وحدت عبادات، وحدت دشمن، وحدت کتاب و وحدت پیامبر (ص) اتفاق‌نظر وجود داشت. این وحدت در رفتار‌های سیاسی‌اجتماعی معصومان (ع) نیز تجلی داشت؛ چنان‌که حضرت امیرالمؤمنین (ع) باوجود حقانیت ولایت خود، ۲۵سال برای حفظ وحدت جامعه اسلامی صبوری کردند.

با اهل‌سنت مراوده کنید

همه اهل‌بیت (ع) برای حفظ وحدت در جامعه اسلامی، تلاش و به شیعیان توصیه می‌کردند با اهل‌تسنن مراوده داشته باشید؛ اگر مریض شدند، به عیادت آنها بروید و اگر از دنیا رفتند، در تشییع اموات آنها شرکت کنید؛ برای مثال امام‌صادق (ع) شب‌ها به سقیفه بنی‌ساعده می‌رفتند و به فقرای اهل‌تسنن کمک می‌کردند و قرص نانی برای هریک از آنها قرار می‌دادند.

ائمه (ع) به‌دنبال آن بودند که اتحاد امت اسلامی درمقابل جبهه کفر و استکبار حفظ شود، تاجایی‌که برای حفظ وحدت تأکید می‌کردند: «اگر شما بروید و پشت‌سر حاکم اهل‌سنت نماز بخوانید، همانند کسی است که در صف اول، پشت رسول خدا (ص) نماز خوانده است.» اهل‌بیت (ع) همواره شیعیان را به رعایت وحدت و مدارا توصیه می‌کردند تا رفتاری، سبب جدایی و تفرقه نشود.

به ما قدرت جهاد با طاغوت می‌دهد

درباره چرایی این همه توصیه دین به وحدت و کارکرد‌های آن باید گفت جامعه اسلامی درگیر طاغوت است و طواغیت نمی‌گذارند جامعه اسلامی مستقل عمل کند و همواره به‌دنبال آن هستند که منابع انسانی و منابع زیرزمینی امت اسلامی را تصاحب کنند. اگر وحدت در اینجا حاکم باشد و همه دست در دست هم داشته باشند، دشمن خارجی و طواغیت که قصد ضربه زدن به دین را دارند، کاری از دستشان برنمی‌آید.

در روایات داریم شخصی به امام‌صادق (ع) عرض کرد: من نذر کردم به جهاد بروم. حضرت فرمودند: «شما نمی‌توانید همراه این خلفای جور به جهاد بروید؛ این جهاد فی سبیل‌الطاغوت است نه فی سبیل‌الله.» سپس فرمودند: «اما می‌توانی به مرز‌ها بروی و مرزبانی کنی؛ اگر دشمن حمله کرد، برای حفظ دین و مسلمانان، می‌توانی دست به شمشیر ببری؛ چون دیگر برای طاغوت نمی‌جنگی.»

توصیه امام رضا (ع) به شیعیان

امام‌سجاد (ع) در صحیفه‌سجادیه، دعایی مخصوص مرزبانانی دارند که تحت حکومت بنی‌امیه بودند! همچنین امام‌باقر (ع) به خلیفه وقت فرمودند: «شما بهتر است سکه اسلامی را ضرب کنید تا ما وابسته به سکه روم و دیگر کشور‌ها نباشیم.» اهل‌بیت (ع) تا این اندازه مراقبت می‌کردند که مقابل دشمن واحد مسلمانان، فارغ از مذهبی که دارند، آسیب نبینند و دست برتر را داشته باشند.

مقصود امام‌رضا (ع) از «ناس» در حدیث «فانّ النّاس لو علموا محاسن کلامنا لاتّبعونا»، همان اهل‌تسنن است. معمولا اهل‌تسننی که با شیعیان زندگی دوستانه داشتند، به‌مرور زمان به حقانیت گفته‌های آنان باور پیدا می‌کردند. ائمه (ع) برای همه فرقه‌های اسلامی، محترم هستند و این ظرفیت باعث می‌شود وقتی محاسن کلام اهل‌بیت (ع) را بشنوند، از آن تبعیت کنند.

توهین به مقدسات اهل‌سنت، حرام است

بنا بر فتوای تمام مراجع تقلید، احترام اهل‌تسنن باید حفظ شود و همگی، توهین به مقدسات آنها را حرام می‌دانند، حتی آیت‌الله‌العظمی سیستانی گفته است: «اهل‌تسنن، جان ما هستند.» و عمل هر کسی را که باعث اختلاف میان مسلمانان شود، حرام دانستند؛ به‌ویژه اگر این اختلافات به جنگ و خونریزی و تخریب بینجامد، حتما باید از آنها پرهیز شود.

رهبر شهید انقلاب نیز بار‌ها فرمودند: «توهین به مقدسات اهل‌تسنن، حرام است.» ایشان می‌گفتند: «ما وحدت را یک مسئله تاکتیکی نمی‌دانیم، بلکه وحدت را مسئله راهبردی می‌دانیم.» لذا از لحاظ فقهی، اختلاف‌افکنی و ایجاد تفرقه بین مسلمین، مذموم و در برخی مواقع، گناه کبیره است.

بهانه‌های سیاسی، نباید بهانه تفرقه شود

در شرایط کنونی که ما درگیر جنگ با دشمن صهیونی‌آمریکایی هستیم، وحدت لایه‌های مختلفی دارد. اولین آنها وحدت خود امت مبعوث‌شده است؛ یعنی ما نباید به بهانه‌های سیاسی و انتخاباتی، به‌سمت ایجاد شقاق بین مؤمنان انقلابی و دلسوزان ایران عزیز برویم.

رهبر معظم انقلاب، حضرت امام سیدمجتبی خامنه‌ای، در بیش از بیست پیامی که صادر کرده‌اند، در سیزده زمینه بر مسئله وحدت تأکید کرده و فرموده‌اند: «حتی به‌دلایل موجه نیز نباید باهم اختلاف داشته باشید. این در لایه نیرو‌های مؤمن انقلابی و مردم مبعوث‌شده است. برخی افرادی که ممکن است در این جرگه نباشند، نیز باید مورد احترام قرار بگیرند و جذب حداکثری مدنظر رهبر شهید محقق شود.»

وحدت، مانع شهادت این همه زن و کودک

لایه بعدی وحدت، میان ما و دیگر مذاهب اسلامی است. امام شهید انقلاب فرمودند: حل قضیه فلسطین، کلید رمزآلود گشایش فرج امت اسلامی است. اگر ما بتوانیم با اتحاد خویش با دیگر مسلمانان جهان، مسئله فلسطین را حل کنیم، گشایش به‌سمت حکومت اسلامی می‌آید و دیگر مشکلات نیز حل می‌شود؛ اگر امت‌های اسلامی با یکدیگر متحد بودند، شریان‌های حیاتی رژیم صهیونیستی قطع می‌شد و هزاران زن و کودک در غزه و ایران به شهادت نمی‌رسیدند. اما تفرقه امروز باعث شده است آمریکا و اسرائیل با پول نفت خود مسلمانان، آنها را به خاک‌وخون بکشند.