انتقاد صریح آیت‌الله علم‌الهدی از وضعیت موقوفات حوزه علمیه خراسان

به گزارش شهرآرانیوز؛ آیت‌الله سیداحمد علم‌الهدی امروز (۱۲ شهریور ۱۴۰۵) در همایش ملی یاوران وقف در مشهد، با اشاره به جایگاه و آثار وقف در فرهنگ اسلامی و ایرانی، گفت: وقف علاوه بر اینکه از ابعاد مهم فقهی در اسلام به شمار می‌رود، در فرهنگ ایرانی پیش از اسلام نیز سابقه داشته و اسلام این سنت را با احکام و سفارش‌های ویژه ائمه اطهار (ع) تکمیل و تقویت کرده است.

نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی ادامه داد: در وقف، اصل مال باید حفظ می‌شود و منفعت آن در مسیر مشخصی قرار می‌گیرد؛ بنابراین موقوفه باید به‌گونه‌ای باشد که امکان انتفاع از آن وجود داشته باشد.

وقف سنتی ریشه‌دار در فرهنگ ایرانی و اسلامی

آیت‌الله علم‌الهدی با اشاره به سابقه وقف در ایران پیش از اسلام اظهار کرد: یکی از دلایل وجود سنت وقف در فرهنگ ایرانی پیش از اسلام، روایتی از امام صادق (ع) است که در آن به وقف مجوس بر آتشکده‌ها اشاره شده است.

وی افزود: در این روایت، امام صادق (ع) می‌فرمایند مجوس اموال خود را برای آتشکده وقف می‌کردند. از این موضوع می‌توان دریافت که اصل وقف در فرهنگ ایرانی پیش از اسلام نیز وجود داشته است.

نماینده ولی فقیه در خراسان رضوی تصریح کرد: بنابراین وقف یک فرهنگ و جریان ریشه‌دار است که در فرهنگ ایرانی پیش از اسلام وجود داشته و اسلام آن را با احکام، ضوابط و سفارش‌های فراوان ائمه اطهار (ع) جهت‌دهی و تثبیت کرده است.

وقف، عامل انتقال فرهنگ و تقویت بنیه اقتصادی خیرات

آیت‌الله علم‌الهدی نخستین ویژگی مهم وقف را فرهنگ‌سازی دانست و گفت: هر نسلی دارای مجموعه‌ای از نقاط مثبت فرهنگی در حوزه رفتار، اخلاق و روحیات است و انتقال این نقاط مثبت به نسل بعد موجب تداوم و تثبیت فرهنگ صحیح و سالم می‌شود.

وی افزود: بخش قابل توجهی از آثار مثبت فرهنگی که امروز در جامعه خود داریم از نسل‌های گذشته به ما منتقل شده است و وقف یکی از مهم‌ترین ابزار‌هایی است که می‌تواند این میراث فرهنگی و ارزش‌های مثبت را به نسل‌های آینده منتقل کند.

وی دومین خاصیت وقف را تقویت بنیه اقتصادی خیرات و مبرات در جامعه عنوان کرد و افزود: اقتضائات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جوامع در طول زمان دستخوش تغییر می‌شود و در هر دوره جریان‌ها و فعالیت‌های مختلف ممکن است جایگاه متفاوتی پیدا کنند.

امام جمعه مشهد خاطرنشان کرد: در طول سال‌های پس از انقلاب اسلامی نیز شاهد تحولات گسترده‌ای در عرصه‌های اجتماعی و فرهنگی بوده‌ایم. گاهی فعالیت‌هایی که پیش‌تر ارزش منفی داشته‌اند در شرایط جدید جایگاه متفاوتی پیدا کرده‌اند و در مقابل برخی حرکت‌های مثبت و ارزشمند ممکن است در اثر تحولات اجتماعی به حاشیه رانده شوند.

وی تصریح کرد: در چنین شرایطی وقف می‌تواند مانع از انزوای خیرات، مبرات، فعالیت‌های مثبت و حرکت‌های ارزشی در جامعه شود و زمینه استمرار و حفظ مبانی اخلاقی و ارزشی جامعه را در برابر تغییرات و اقتضائات جدید فراهم کند.

آیت‌الله علم‌الهدی با اشاره به گسترش سریع و متنوع ارتباطات در جهان اظهار کرد: امروز در شرایطی قرار داریم که تحولات ارتباطی با سرعت و تنوع زیادی در حال گسترش است و نخستین اثری که این ارتباطات بر جوامع می‌گذارد، برهم زدن مرز‌های فرهنگی است.

وی افزود: اگر فرهنگ یک جامعه اصیل، عمیق و ریشه‌دار در هویت آن ملت نباشد این ارتباطات می‌تواند بخش مهمی از فرهنگ آن جامعه را از بین ببرد.

آیت‌الله علم‌الهدی وقف را یکی از عوامل مهم حفظ هویت فرهنگی و اجتماعی ملت‌ها دانست.

وقف، ذخیره‌ای ماندگار برای زندگی ابدی

وی در ادامه سومین کارکرد مهم وقف را ذخیره‌ای ارزشمند برای زندگی ابدی انسان دانست و اظهار کرد: وقف از جمله اعمالی است که آثار و منافع آن پس از مرگ انسان نیز ادامه پیدا می‌کند.

نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی با اشاره به مسجد گوهرشاد گفت: برای نمونه، مسجدی مانند مسجد گوهرشاد که به همت مرحومه گوهرشاد آغا ساخته شده سال‌هاست محل نماز، عبادت، تلاوت قرآن، دعا و مناجات مردم است.

نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی با تأکید بر اهمیت احیای موقوفات گفت: باید از ظرفیت وقف حداکثر استفاده را داشته باشیم و مدیران سازمان اوقاف و امور خیریه نیز تلاش کنند آثار و موقوفات به‌جامانده از گذشتگان را با تدبیر و توسعه بیشتری فعال کنند تا افراد بیشتری از منافع آن بهره‌مند شوند.

انتقاد از وضعیت موقوفات حوزه علمیه خراسان

آیت‌الله علم‌الهدی در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت موقوفات مرتبط با حوزه علمیه خراسان اشاره کرد و گفت: یکی از مشکلات حوزه علمیه خراسان در زمینه اقتصادی وضعیت موقوفاتی است که به حوزه تعلق دارد.

وی ادامه داد: بر اساس مأموریتی که رهبر شهید انقلاب به رئیس سازمان اوقاف محول کردند قرار بود موقوفات مدارس علمیه برای تأمین نیاز‌های طلاب و مدارس فعال شود، اما در شهر مشهد و حوزه علمیه خراسان هنوز این ظرفیت به‌طور کامل محقق نشده است.

نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی با بیان اینکه موقوفات مرتبط با حوزه‌های علمیه در خراسان بسیار گسترده است، تصریح کرد: بخشی از این موقوفات در اختیار تولیت‌ها قرار دارد و بخشی نیز در اختیار مستأجران است، اما منافع آن به شکل مطلوب در اختیار حوزه علمیه قرار نمی‌گیرد.

وی ابراز امیدواری کرد با اقدامات سازمان اوقاف این موقوفات احیا و منافع آنها در اختیار مدیریت حوزه علمیه خراسان قرار گیرد تا حوزه برای تأمین نیاز‌های اقتصادی خود وابسته به منابع دیگر نباشد.