زاکانی: افزایش قیمت بنزین بدون اصلاح مصرف فقط هزینه روی دست مردم می‌گذارد| دو سناریوی جدید برای سهمیه‌بندی بنزین

به گزارش شهرآرانیوز، علیرضا زاکانی امروز (۱۴ شهریور ۱۴۰۵) در نشست تبیینی در مشهد در واکنش به مباحث مطرح‌شده درباره افزایش قیمت بنزین و آثار آن بر زندگی مردم و فعالیت‌های اقتصادی، با اشاره به نگرانی‌های موجود در جامعه اظهار کرد: موضوع انرژی در کشور به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین ظرفیت‌هایی که می‌توان اصلاحات را از آن آغاز کرد، تاکنون به‌درستی مورد توجه قرار نگرفته است.

وی با بیان اینکه شدت مصرف انرژی در کشور بسیار بالاست، افزود: ما به‌صورت بی‌محابا انرژی مصرف می‌کنیم و در عین حال توزیع انرژی نیز عادلانه نیست به این معنا که هرکس سرمایه بیشتری داشته باشد، خانه بزرگ‌تری داشته باشد یا خودرو‌های بیشتری در اختیار داشته باشد از بهره‌مندی بیشتری از انرژی برخوردار می‌شود.

زاکانی ادامه داد: این رویه‌ای است که در گذشته وجود داشته و اکنون نیز وقتی با مسئولان درباره اصلاح مصرف انرژی صحبت می‌شود معمولا گفته می‌شود تنها راه اصلاح قیمت است یعنی با افزایش قیمت، صرفه اقتصادی استفاده از بنزین کاهش پیدا کند و از این طریق تعدیلی در مصرف ایجاد شود.

افزایش قیمت بنزین، اثر اقتصادی محدود و اثر روانی و تورمی بیشتر

شهردار تهران با انتقاد از نگاه صرفا قیمتی به مسئله بنزین گفت: قیمت‌هایی که برای افزایش بنزین پیشنهاد می‌شود ممکن است اثر اقتصادی مورد انتظار را ایجاد نکند، اما می‌تواند اثر تورمی و به‌ویژه اثر روانی قابل توجهی بر جامعه داشته باشد.

وی افزود: برای نمونه، افزایش قیمت بنزین از پنج هزار تومان به ۱۰ هزار تومان ممکن است هدف اصلی سیاست‌گذاران را تأمین نکند، اما می‌تواند به‌عنوان یک نقطه آغاز برای افزایش تدریجی قیمت‌ها در آینده تلقی شود.

زاکانی تصریح کرد: ایده‌ای که برخی دنبال می‌کنند این است که به‌تدریج قیمت سوخت افزایش یابد و در مقابل قیمت خودرو کاهش پیدا کند تا مردم به سمت استفاده بیشتر از حمل‌ونقل عمومی سوق پیدا کنند این الگو در برخی کشور‌های غربی نیز دنبال شده است.

دو سناریوی مطرح برای اصلاح قیمت و سهمیه‌بندی بنزین

شهردار تهران با تشریح سناریو‌های مطرح درباره مدیریت مصرف بنزین گفت: یکی از ایده‌ها افزایش تدریجی قیمت بنزین است به این صورت که سهمیه پایه حفظ شود و مصرف مازاد با نرخ‌های بالاتر محاسبه شود.

وی ادامه داد: در این مدل، پیشنهاد‌هایی درباره تعیین ۱۰ هزار تومان به‌عنوان مرحله بعدی قیمت بنزین مطرح شده است به‌گونه‌ای که نرخ‌های موجود حفظ یا اصلاح شوند و قیمت مصرف مازاد به‌صورت تدریجی افزایش پیدا کند.

زاکانی در تشریح ایده دوم اظهار کرد: در این طرح از مجموع حدود ۱۲۲ میلیون لیتر بنزین، ۸۷ میلیون لیتر به خانوار‌ها اختصاص پیدا کند و سهمیه هر فرد روزانه یک لیتر باشد. به‌عنوان مثال یک خانوار پنج‌نفره روزانه پنج لیتر و ماهانه ۱۵۰ لیتر سهمیه دریافت کند فارغ از اینکه یک خودرو یا چند خودرو داشته باشد.

وی افزود: همچنین ۳۰ میلیون لیتر برای خودرو‌های عمومی در نظر گرفته شود؛ از جمله خودرو‌های فعال در حمل‌ونقل عمومی، تاکسی‌های اینترنتی و وانت‌بار‌ها که بخش قابل توجهی از فعالیت اقتصادی و توزیع کالا به آنها وابسته است.

امکان مبادله سهمیه بنزین در یک سامانه

زاکانی گفت: در این ایده، حدود ۴۷ درصد خانوار‌هایی که خودرو ندارند نیز سهمیه بنزین دریافت می‌کنند و می‌توانند سهمیه خود را در یک سامانه عرضه کنند در مقابل، افرادی که به بنزین بیشتری نیاز دارند سهمیه مازاد مورد نیاز خود را خریداری کنند.

وی ادامه داد: برای این مبادلات قیمتی در حدود ۲۵ تا ۳۰ هزار تومان به‌عنوان سقف مورد محاسبه قرار گرفته بود تا این تبادل نه به‌صورت فردبه‌فرد، بلکه از طریق یک سامانه انجام شود.

شهردار تهران افزود: در این مدل فردی که خودرو ندارد می‌تواند سهمیه خود را واگذار کند و فردی که مصرف بیشتری دارد، سهمیه مورد نیاز خود را خریداری کند. این ایده می‌تواند سازوکاری برای توزیع عادلانه‌تر یارانه بنزین میان خانوار‌ها ایجاد کند.

هنوز تصمیم نهایی درباره افزایش قیمت بنزین گرفته نشده است

زاکانی با اشاره به اینکه هیچ‌یک از دو ایده هنوز به تصمیم نهایی تبدیل نشده است، اظهار کرد: در حال حاضر نه طرح افزایش تدریجی قیمت به‌طور قطعی نهایی شده و نه طرح اختصاص سهمیه به خانوار‌ها به مرحله اجرا رسیده است هرچند برخی مسئولان بیشتر به سمت افزایش تدریجی قیمت تمایل دارند و برخی دیگر ایده دوم را دنبال می‌کنند.

وی تأکید کرد: به اعتقاد من، اگر نقطه شروع اصلاحات صرفاً قیمت باشد‌آثار اجتماعی نامطلوبی خواهد داشت و ممکن است کشور هم هزینه اقتصادی و تورمی آن را بپردازد و هم نتواند اصلاح واقعی و پایدار در الگوی مصرف انرژی ایجاد کند.

التهاب بازار بنزین باید با تصمیم روشن مدیریت شود

شهردار تهران با اشاره به شرایط کنونی جایگاه‌های سوخت گفت: اکنون با التهاب تشدیدشده‌ای مواجه هستیم و صف‌های طولانی و مشکلات موجود در جایگاه‌ها نشان می‌دهد که این وضعیت نیازمند تدبیر و جبران است.

زاکانی افزود: بخشی از این التهاب به سردرگمی و مشخص نبودن تصمیم نهایی درباره نحوه مدیریت بنزین، توزیع نامناسب و ایجاد ابهام در جامعه مربوط می‌شود و ادامه این وضعیت می‌تواند به کشور آسیب بزند.

وی همچنین درباره جمع‌آوری کارت‌های سوخت جایگاه‌ها اظهار کرد: یکی از دلایل این اقدا سوءاستفاده از برخی کارت‌های سوخت و استفاده از آنها در قاچاق عنوان شده است.

تجربه تهران برای اختصاص سهمیه بنزین به کارت ملی

زاکانی با اشاره به تجربه‌ای که در تهران در زمینه توزیع سهمیه بنزین انجام شده است گفت: حدود هفت تا هشت ماه پیش تجربه‌ای در تهران آغاز شد که براساس آن سهمیه به‌جای کارت سوخت خودرو روی کارت ملی افراد قرار گیرد تا مشخص باشد چه فردی سهمیه را دریافت و مصرف کرده است.

وی افزود: این تجربه انجام شد و زیرساخت‌های آن نیز ایجاد شده است. مجموعه مدیریت شهری تهران نیز در فراهم کردن زیرساخت‌های لازم همکاری کرده و اکنون این زیرساخت‌ها مهیاست.

شهردار تهران خاطرنشان کرد: اگر اختصاص سهمیه بنزین به کارت ملی اجرایی شود می‌تواند بسیاری از مخاطرات موجود را تحت تأثیر قرار دهد و زمینه شفافیت بیشتری در نحوه توزیع و مصرف سوخت فراهم کند.

زاکانی در پایان تأکید کرد: آنچه امروز مشاهده می‌کنیم، بیش از هر چیز ناشی از التهاب، سردرگمی، نبود تصمیم روشن و توزیع نامناسب بنزین در جامعه است و باید برای جبران این وضعیت، هرچه سریع‌تر تدبیر مناسبی اتخاذ شود.