«زیبایی تو هنوز کامل نشده است» | روایتی از خودشیءانگاری زنان در عصر رسانه

به گزارش شهرآرانیوز، در عصری که رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی، تصویر زن را به کالایی برای نمایش و ارزیابیِ دائمی تبدیل کرده‌اند، روان‌شناسان اجتماعی از پدیده‌ای به نام «خودشیءانگاری» سخن می‌گویند؛ وضعیتی که در آن، فرد بدن خود را نه به‌عنوان بخشی طبیعی از وجودش، بلکه به‌عنوان شیءای در معرض نگاه دیگران می‌بیند.

امروزه زنان پیش از هر اقدام روزمره، ذهن خود را درگیر این پرسش‌ها می‌کنند که «موهایم چطور است؟»، «اندامم مناسب به نظر می‌رسد؟» و «آیا به‌اندازه کافی جذاب هستم؟» این مراقبتِ دائمی از ظاهر، بخش عظیمی از انرژی روانی آنان را مصرف می‌کند؛ انرژی‌ای که می‌توانست صرفِ تمرکز بر کار، خلاقیت، ارتباط با دیگران و رشد فردی شود.

شبکه‌های اجتماعی، این روند را با ارائه‌ی تصاویر ویرایش‌شده و بهترین لحظاتِ دیگران، تشدید کرده‌اند. زنان، تصویر واقعی خود را با برش‌هایی از زندگیِ آرایش‌شده، نورپردازی‌شده و فیلترخورده‌ی دیگران مقایسه می‌کنند و ناگزیر به این نتیجه می‌رسند که «خودشان به‌اندازه‌کافی زیبا نیستند.» روان‌شناسان این پدیده را «مقایسه اجتماعی» می‌نامند؛ مقایسه‌ای که پایانی ندارد، زیرا همیشه فردی زیباتر، جوان‌تر یا شیک‌تر وجود دارد.

در این میان، بازارِ زیبایی پیام خود را به‌گونه‌ای ظریف القا می‌کند: «زیباییِ تو هنوز کامل نشده است.» همین «هنوز» انسان را سال‌ها درگیر خرید، اصلاح و مقایسه نگه می‌دارد؛ چرخه‌ای که با نارضایتی آغاز و با مصرفِ بیشتر ادامه می‌یابد.

نگاه‌های نو به حجاب، در مقابل این جریان، حجاب را نه یک محدودیت، بلکه یک «مرزگذاریِ هوشمندانه» معرفی می‌کنند. حجاب، فاصله‌ای میان «منِ واقعی» زن و «تصویری که دیگران می‌خواهند از او ببینند» ایجاد می‌کند و به زن یادآور می‌شود که برای پذیرفته‌شدن، نیازی به نمایشِ همه‌ی وجودش در ویترینِ نگاه‌های عمومی ندارد. زن محجبه، با حضور مؤثر در عرصه‌های اجتماعی، علمی و خانوادگی، اعلام می‌کند که ارزش او، فراتر از جذابیتِ ظاهری است.

این نگاه، حجاب را به مفهوم «مینیمالیسم در پوشش» پیوند می‌زند؛ یعنی کم‌کردن عناصر زائدِ ظاهری برای بازگرداندنِ توجه به امور مهم‌تر. در این رویکرد، ظاهر می‌تواند آراسته و زیبا باشد، اما تمام هویتِ فرد را اشغال نمی‌کند و زن از پاسخِ دائمی به این پرسش که «چگونه بیشتر جلب‌توجه کنم؟» رها می‌شود؛ تا بتواند به پرسش‌های بنیادین‌تری بپردازد: «چه چیز یاد گرفته‌ام؟»، «چه اثری برای خانواده و جامعه داشته‌ام؟» و «چقدر به انسانی که می‌خواهم باشم نزدیک‌تر شده‌ام؟»