به اندازه ارتباطی که با معصومان(ع) داریم اسرار الهی برای ما آشکار می‌شود | سهم هر جان از رازهای پنهان

به گزارش شهرآرانیوز؛ خداوند راز‌هایی دارد که نوع مردم صلاحیت درک آن را ندارند و فقط حضرات معصوم (ع) قدرت درک و شنیدن و پنهان کردن آن را دارند و سایر مردم به میزان ظرفیت خود از آن اسرار الهی برخوردار می‌شوند. گاه برای گروهی تا آخر عمر، ذره‌ای از اسرار الهی آشکار نمی‌شود و گاه برای جماعتی، پرده‌ها کنار می‌رود.

هر فرد به هر اندازه با وجود معصومان (ع) ارتباط برقرار کند و خود را از گدایان درگاه آنها بداند، به همان میزان، اسرار بر او هویدا می‌شود. اگر کسی با حضرات معصوم (ع) بیگانه باشد، از هیچ ابهامی برای او پرده‌برداری نمی‌شود.

عالمان اسرار

«حفظه» از ریشه «حفظ» است. اصل واژه حفظ به معنای نگهداری چیزی از تلف شدن است؛ به همین سبب، محافظت به معنای مراقبت آمده است. «سرّ» مقابل «اعلان» است و به چیزی گفته می‌شود که کتمان می‌شود.

مراحل گوناگون خلقت، حقایقی را در خود نهفته است که برخی از آنها با حواس ظاهری یا اندیشیدن به‌دست می‌آید، لیکن بسیاری از آنها نه با حواس ظاهری، فهمیدنی است و نه به صید تفکر درمی‌آید. اینها اسرار نظام هستی است که ممکن است هریک از موجودات، حامل بخشی از آنها باشد و حتی ممکن است خودش نداند که سری را در خود نهفته دارد.

علم لدنی

ذات اقدس باری‌تعالی به مجموعه نظام هستی، علم حضوری دارد؛ به همین دلیل، عالِم به همه اسرار است، لیکن بخشی از این اسرار اختصاص به خود او دارد و علم اکتناهی کسی به آن راه ندارد؛ مثل علم به ذات حق‌تعالی و خصوصیات آن. بخش دیگر این اسرار دراختیار بندگان شایسته قرار می‌گیرد و اهل‌بیت رسول اکرم (ص)، بیش از هرکسی از این علوم و اسرار بهره‌مند شده‌اند. امام‌علی (ع) می‌فرمایند: «از علومی آگاهی دارم که اگر بیان کنم، همانند ریسمان آویخته در چاه عمیق، به لرزه و اضطراب درمی‌آیید.»

معنای حفظ اسرار

یک: برخورداری از قدرت فهم و تحلیل معارف و اسرار و تسلیم شدن دربرابر آن. دو: پرهیز از انتشار بی‌حساب اسرار و معارف الهی و دارا بودن قدرت برخورد مناسب با متقاضیان؛ زیرا هرچیز ارزشمندی اگر مخفی و دور از دسترس باشد، خواهان بسیار دارد، اما همه به ارزش واقعی آن آگاه نیستند، از این‌رو ممکن است درصورت دستیابی به آن و استفاده ناصحیح، سبب از بین رفتن آن بشوند.

حفظ یا اشاعه هر چیزی به دو امر وابسته است: «ارزش شیء مدنظر» و «آگاهی مخاطب از ارزش آن و امانتداری او.» اسرار الهی، گوهر‌های گران‌بهایی است که برخی از آنها را به هیچ‌کس نمی‌توان گفت؛ زیرا هیچ انسانی تاب تحمل آن را ندارد.

اقسام سرّ و عَلَن

اسرار هستی به دو دسته تقسیم می‌شوند: نخست «سرّ نفسی و مطلق» که همان ذات اقدس الهی است. این حقیقت، چنان متعالی است که هیچ مخلوقی به حرم امن آن راه نمی‌یابد و از غیب مطلق آن، حقیقتی به عالم ممکنات تراوش نمی‌کند. اما دسته دوم، «سرّ نسبی و قیاسی» است.

در نظام سلسله‌مراتبی هستی و براساس تشکیک وجود، هر مرتبه نسبت‌به جایگاه پایین‌تر از خود، «غیب» و سرّ محسوب می‌شود، درحالی‌که همین حقیقت برای خود و مراتب بالاتر، «عَلَن» و آشکار است. این تفاوت در ظهور، همان حکمت نهفته در پوشش و پیدایی عالم است.

بقای نظام اجتماعی

حفظ نظام جامعه و استوار ماندن ارکان آن، به حفظ آبروی افراد آن بستگی دارد؛ زیرا اگر مردم براساس حسن ظاهر و خوش‌بینی، با یکدیگر معاشرت داشته، با همدیگر مأنوس باشند، مشکلات را به کمک هم حل می‌کنند. بدین ترتیب، اگر اسرار مردم افشا شود و هرکاری را که انسان در سر و نهان انجام داد معلوم دیگران شود، شیرازه جامعه و زندگی اجتماعی ازهم می‌پاشد. امام‌علی (ع) فرمودند: «اگر اندرون شما برای همدیگر روشن شود، یکدیگر را دفن نخواهید کرد.» پرده‌دری و ریختن آبروی افراد، روش هنرمندان تهذیبی نیست. هنر آن است که انسان تلاش کند آبروی دیگران را حفظ کند.

حفظ اسرار مردم

اسرار بندگان خدا یکی از اسرار الهی است که ائمه (ع) از آن آگاهی دارند؛ چون آنها پنهان و پیدای اعمال مردم را در این نشئه به اذن خداوند مشاهده می‌کنند تا در قیامت به آنها شهادت دهند. خداوند، آبروی بندگان خود را حفظ می‌کند و برخی از اعمال آنها را نه‌تنها بر مردم، بلکه بر ملائکه موکل اعمال نیز می‌پوشاند.

ائمه اطهار (ع) نیز حفظ آبرو کرده، اسرار بندگان او را افشا نمی‌کنند. رازداری و حفظ اسرار دیگران، به این دلیل ضرورت دارد که حفظ نظام اجتماعی و جلوگیری از اختلال آن، از امور مهمی است که کمتر چیزی مانند آن، مورد توجه اسلام قرار گرفته است.

برگرفته از کتاب «ادب فنای مقربان» آیت‌الله جوادی‌آملی