جهش نفت شانگهای به ۱۲۰ دلار | سیگنال تازه از تشدید کمبود عرضه در بازار آسیا

به گزارش شهرآرانیوز، قیمت قرارداد نزدیک‌سررسید نفت خام در بورس بین‌المللی انرژی شانگهای در معاملات اخیر به محدوده‌ای معادل بیش از ۱۲۰ دلار به ازای هر بشکه رسیده است؛ سطحی که نشان‌دهنده شدت کمبود عرضه و افزایش هزینه تأمین نفت برای پالایشگران چینی است.

بر اساس داده‌های معاملاتی، قرارداد نفت خام SC۲۶۱۰، مربوط به تحویل اکتبر، در جریان معاملات ۱۱ سپتامبر با جهش قابل توجهی همراه شد و قیمت آن تا حدود ۸۳۸ یوان به ازای هر بشکه افزایش یافت. این قرارداد یکی از مهم‌ترین قرارداد‌های نفت خام در بازار شانگهای است.

با تبدیل این قیمت به دلار، ارزش معامله بسته به نرخ برابری یوان و دلار در محدوده بیش از ۱۱۰ دلار و در مقاطعی نزدیک به ۱۲۰ دلار برای هر بشکه قرار می‌گیرد. بنابراین، رقم ۱۲۱ دلار باید به‌عنوان معادل دلاری قیمت قرارداد شانگهای در نظر گرفته شود، نه قیمت رسمی دلاری بورس شانگهای.

نفت شانگهای از برنت پیشی گرفت

اهمیت این جهش زمانی بیشتر مشخص می‌شود که قیمت نفت شانگهای با شاخص‌های بین‌المللی مقایسه شود.

رویترز نوشت: نفت برنت در معاملات اخیر پس از عبور از مرز ۱۰۰ دلار، در روز ۱۱ سپتامبر در پایان معاملات به ۱۰۴.۶۱ دلار در هر بشکه رسید. نفت وست‌تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز در سطح ۱۰۰.۰۵ دلار بسته شد. با وجود افت روزانه، هر دو شاخص همچنان رشد قابل توجهی را در مقیاس هفتگی ثبت کردند.

در مقابل، نفت خام شانگهای در روز‌های اخیر با سرعت بیشتری افزایش یافته و حتی در مقاطعی پریمیوم قابل توجهی نسبت به برنت پیدا کرده است. تحلیل‌های بازار چین نشان می‌دهد از ابتدای سپتامبر، قیمت نفت خام شانگهای از مرز ۱۰۰ دلار به ازای هر بشکه عبور کرده و فاصله آن با برنت از تخفیف قابل توجه در ماه‌های گذشته به حق‌بهای مثبت تغییر کرده است.

چرا نفت شانگهای گران‌تر شده است؟

رسانه‌های چین یکی از مهم‌ترین دلایل رشد قیمت نفت در شانگهای، افزایش هزینه و دشواری تأمین نفت خام را برای پالایشگاه‌های چینی دانستند. 

تشدید درگیری‌های خاورمیانه، حملات به کشتی‌های تجاری و کاهش عبور و مرور از مسیر‌های کلیدی مانند تنگه هرمز، جریان عادی نفت به بازار آسیا را مختل کرده است.

هم‌زمان، پالایشگران مستقل چینی که به «تی‌پات‌ها» معروف هستند، برای جبران کاهش عرضه نفت ایران و روسیه به دنبال منابع جایگزین رفته‌اند. گزارش رویترز نشان می‌دهد این پالایشگران در روز‌های اخیر بیش از ۲۰ میلیون بشکه نفت خام از مناطقی مانند غرب آفریقا، کانادا و آمریکای جنوبی خریداری کرده‌اند. افزایش تقاضای آنها باعث شده حق‌بهای برخی محموله‌های نفت خام در بازار فیزیکی چین به بالاترین سطوح چند ماه اخیر برسد.

در برخی معاملات، نفت خام کنگویی و آنگولایی با پریمیوم‌هایی تا حدود ۲۲ دلار بالاتر از برنت معامله شده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد مشکل بازار فقط افزایش قیمت نفت خام نیست، بلکه هزینه دسترسی به محموله و حمل آن به چین نیز به‌شدت افزایش یافته است.

شانگهای؛ آینه‌ای از کمبود نفت در بازار آسیا

افزایش شدید قیمت نفت در بورس شانگهای را می‌توان یکی از نشانه‌های مهم تشدید فشار عرضه در بازار آسیا دانست.

چین بزرگ‌ترین واردکننده نفت خام جهان است و تغییر رفتار پالایشگران این کشور می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر بازار جهانی داشته باشد. گزارش‌های اخیر نشان می‌دهد واردات دریایی نفت خام چین در ماه سپتامبر ممکن است به حدود ۸.۵ تا ۹ میلیون بشکه در روز افزایش یابد؛ هرچند این میزان همچنان پایین‌تر از سطح حدود ۱۰ میلیون بشکه در روز پیش از آغاز جنگ است.

در چنین شرایطی، افزایش قیمت قرارداد‌های شانگهای نشان می‌دهد پالایشگران چینی حاضرند برای تضمین دسترسی به نفت خام، قیمت بالاتری پرداخت کنند.

بورس شانگهای محدودیت‌های معاملاتی را افزایش داد

شدت نوسانات در بازار داخلی چین به حدی رسیده که بورس بین‌المللی انرژی شانگهای نیز دست به اقدامات کنترلی زده است.

این بورس اعلام کرده از آغاز معاملات ۱۴ سپتامبر، محدودیت‌های معاملاتی قرارداد‌های نفت خام SC۲۶۱۰ و SC۲۶۱۱ افزایش خواهد یافت و سقف تعداد موقعیت‌های بازشده در طول روز برای این قرارداد‌ها به ۸۰۰ قرارداد محدود می‌شود.

همچنین از ۱۴ سپتامبر، دامنه نوسان مجاز روزانه این دو قرارداد به ۱۶ درصد و حداقل وجه تضمین معاملات عادی به ۱۸ درصد افزایش خواهد یافت.

این اقدامات در شرایطی انجام می‌شود که قیمت نفت در بازار جهانی نیز تحت تأثیر بحران خاورمیانه به‌شدت نوسانی شده است.

بحران عرضه، بازار نفت را وارد مرحله جدیدی کرده است

آژانس بین‌المللی انرژی هشدار داده است که اختلال در عرضه نفت خاورمیانه ممکن است طولانی‌تر از انتظار ادامه پیدا کند. این نهاد برآورد خود از کاهش عرضه جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ را به حدود ۵.۷ میلیون بشکه در روز افزایش داده است؛ رقمی معادل حدود ۶ درصد عرضه جهانی.

کاهش تولید نفت عربستان به حدود ۶ میلیون بشکه در روز، اختلال در صادرات کشور‌های منطقه و کاهش عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز از جمله عواملی هستند که نگرانی درباره کمبود عرضه را افزایش داده‌اند.

از سوی دیگر، هزینه حمل نفتکش‌ها نیز به رکورد‌های جدیدی رسیده است. نرخ اجاره نفتکش‌های بسیار بزرگ VLCC برای مسیر خلیج عمان به چین به حدود ۱۱.۵ دلار به ازای هر بشکه رسیده که بالاترین سطح ثبت‌شده از زمان آغاز محاسبه این نرخ در سال جاری است.

آیا نفت ۱۲۱ دلاری شانگهای می‌تواند به بازار جهانی سرایت کند؟

قیمت بالای نفت در بورس شانگهای الزاماً به معنای آن نیست که قیمت جهانی نفت بلافاصله به ۱۲۰ دلار می‌رسد؛ اما این اختلاف قیمت یک سیگنال مهم برای بازار محسوب می‌شود.

اگر پالایشگران چینی برای تأمین نفت مورد نیاز خود همچنان مجبور به پرداخت پریمیوم‌های بالا باشند، رقابت برای محموله‌های موجود در بازار آسیا افزایش خواهد یافت. این وضعیت می‌تواند قیمت نفت فیزیکی و هزینه حمل‌ونقل را بیشتر افزایش دهد و در نهایت فشار صعودی بر شاخص‌های بین‌المللی مانند برنت ایجاد کند.

از این منظر، رسیدن معادل دلاری نفت شانگهای به محدوده ۱۲۰ تا ۱۲۱ دلار بیش از آنکه یک رکورد ساده قیمتی باشد، نشانه‌ای از افزایش ارزش نفت فیزیکی در بازار آسیا و تشدید رقابت برای محموله‌های قابل دسترس است.

در صورت ادامه اختلال در تنگه هرمز و مسیر‌های کشتیرانی منطقه، بازار نفت آسیا می‌تواند همچنان با پریمیوم‌های بالا و نوسان شدید مواجه باشد؛ موضوعی که در صورت تداوم، خطر انتقال شوک انرژی به تورم اقتصاد‌های بزرگ مصرف‌کننده نفت را نیز افزایش خواهد داد.

یک نکته مهم برای انتشار: من توصیه می‌کنم تیتر را دقیقاً «نفت در شانگهای به ۱۲۱ دلار رسید» نزنید؛ چون قرارداد SC در بورس شانگهای به یوان/بشکه قیمت‌گذاری می‌شود و رقم ۱۲۱ دلار یک تبدیل تقریبی است. داده معاملاتی ۱۱ سپتامبر، قیمت حدود ۸۳۸ یوان/بشکه را نشان می‌دهد.