پیشنهاد ظریف برای برنامه هسته‌ای مشترک در غرب آسیا | کنسرسیوم منطقه‌ای غنی‌سازی تشکیل شود

به گزارش شهرآرانیوز؛ ظریف در یادداشتی که در یک مجله آلمانی‌زبان «زنیت» منتشر شده، با اشاره به تحولات و تشدید تنش‌های نظامی ماه‌های اخیر در غرب آسیا، بر ضرورت تغییر رویکرد در قبال مسائل امنیتی و هسته‌ای منطقه تأکید کرد.

او معتقد است راهبردهای مبتنی بر فشار و اجبار نتوانسته‌اند توانمندی‌های علمی و هسته‌ای ایران را از بین ببرند و ادامه این رویکرد، به جای حل بحران، چرخه‌ای از ناامنی و تقابل ایجاد کرده است.

وزیر امور خارجه پیشین ایران با اشاره به تجربه مذاکرات منتهی به برجام، تأکید کرده است که تغییر رویکرد از مطالبات «حاصل‌جمع صفر» به مصالحه‌های «حاصل‌جمع مثبت» می‌تواند زمینه را برای عبور از بن‌بست‌های دیپلماتیک فراهم کند.

پیشنهاد تشکیل کنسرسیوم منطقه‌ای غنی‌سازی

ظریف در بخش مهمی از پیشنهاد خود، راه‌حل بن‌بست موجود درباره غنی‌سازی ایران را در ایجاد یک کنسرسیوم چندجانبه غنی‌سازی سوخت می‌داند.

به نوشته او، به جای طرح مطالبات غیرعملی برای «غنی‌سازی صفر»، ایران باید با کشورهای علاقه‌مند ساحلی خلیج فارس و همچنین شرکای بین‌المللی، برای مشارکت مستقیم در تأسیسات مشترک غنی‌سازی همکاری کند.

بر اساس این پیشنهاد، این تأسیسات می‌تواند در ایران و دیگر کشورهای منطقه مستقر باشد و تحت نظارت مشترک فعالیت کند.

ظریف معتقد است چنین کنسرسیومی می‌تواند شفافیت و جلوگیری از انحراف مواد هسته‌ای را تضمین کرده، سوخت مورد نیاز برای مصارف غیرنظامی منطقه را تأمین کند و در نهایت، توانمندی هسته‌ای مورد مناقشه ایران را به یک پروژه منطقه‌ای مشترک و تحت نظارت متقابل تبدیل کند.

پیشنهاد ایجاد «منارا» برای همکاری هسته‌ای منطقه

ظریف همچنین پیشنهاد ایجاد «شبکه خاورمیانه‌ای پژوهش و پیشرفت اتمی» (MENARA) را مطرح کرده است؛ شبکه‌ای چندجانبه که به گفته او باید برای تمام کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا که متعهد به عدم دستیابی به سلاح هسته‌ای هستند، قابل استفاده باشد.

هدف این شبکه، تجمیع ظرفیت‌های علمی کشورهای منطقه، همکاری در کاربردهای صلح‌آمیز انرژی هسته‌ای و ایجاد سازوکارهای منطقه‌ای برای راستی‌آزمایی عنوان شده است.

ظریف تأکید کرده است که توان علمی و فنی بومی ایران را نمی‌توان با حملات نظامی یا خرابکاری از بین برد و مسیر واقع‌بینانه، استفاده از این ظرفیت در همکاری‌های صلح‌آمیز برای حل چالش‌هایی مانند کمبود آب و تولید ایزوتوپ‌های پزشکی است.

امنیت هسته‌ای در چارچوب امنیت منطقه‌ای

وزیر امور خارجه پیشین ایران در ادامه تأکید کرده است که یک توافق پایدار هسته‌ای نمی‌تواند جدا از شرایط امنیتی منطقه شکل بگیرد و باید بخشی از یک معماری گسترده‌تر امنیت منطقه‌ای باشد.

او پیشنهاد ایجاد یک شبکه چندلایه همکاری و امنیت منطقه‌ای را مطرح کرده که گفت‌وگوی نهادینه میان هشت کشور ساحلی خلیج فارس، مصر، اردن، پاکستان، سوریه و ترکیه را دربر بگیرد.

ظریف همچنین به قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت سازمان ملل و به‌ویژه بند هشتم آن اشاره کرده و آن را مبنایی برای بررسی اقدامات منطقه‌ای با هدف تقویت ثبات و امنیت دانسته است.

ایجاد توافق‌های عدم تعرض، تضمین آزادی کشتیرانی در منطقه، همکاری برای مقابله با بحران‌های زیست‌محیطی و ایجاد یک صندوق توسعه منطقه‌ای برای بازسازی پس از درگیری‌ها، از دیگر پیشنهادهای مطرح‌شده در این چارچوب است.

انتقاد از رویکرد اروپا و دعوت از آلمان

ظریف در بخش دیگری از این یادداشت، اروپا و به‌ویژه آلمان را مخاطب قرار داده و از آنها خواسته است از رویکرد فعلی خود در قبال تحولات غرب آسیا فاصله بگیرند.

او معتقد است اروپا در سال‌های گذشته بیش از اندازه از سیاست‌های واشنگتن در قبال منطقه پیروی کرده، در حالی که پیامدهای مستقیم بی‌ثباتی در خلیج فارس، از جمله بحران انرژی، اختلال در زنجیره‌های تأمین و موج مهاجرت، بیش از همه متوجه اروپا خواهد شد.

ظریف آلمان را دارای ظرفیت تبدیل شدن به یک شریک «غیرهژمونیک» برای توسعه منطقه دانسته و از برلین خواسته است نقش فعال‌تری در حمایت از گفت‌وگوی منطقه‌ای و ایجاد ساختار امنیت جمعی ایفا کند.

او در پایان هشدار داده است که ادامه سیاست جنگ و بی‌ثباتی دائمی نه تنها با منافع ایران و کشورهای منطقه، بلکه با منافع اروپا و حتی منافع بلندمدت ایالات متحده نیز سازگار نیست.