نگاهی به مهمترین محور‌های بیانیه پایانی اجلاس سران بریکس

به گزارش شهرآرانیوز، کاظم غریب‌آبادی مهمترین محور‌های مهمترین محور‌های بیانیه دهلی‌نو (اجلاس هجدهم سران بریکس) را که در پایان نشست امروز سران کشور‌های عضو بریکس به تصویب رسید، به شرح زیر تشریح کرد:

محور نخست: حمله به تاسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز و زیرساخت‌های غیرنظامی

مرجع: بند ۲۹ بیانیه دهلی‌ نو

• سران بریکس نگرانی جدی خود را از حملات عمدی به زیرساخت‌های غیرنظامی و تاسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز تحت پادمان کامل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) اعلام کرده و آن را ناقض حقوق بین‌الملل و قطعنامه‌های آژانس دانسته‌اند.
• این بند تاییدی چندجانبه بر غیرقانونی بودن چنین اقداماتی تلقی می‌شود.
• درج این بند در بیانیه رسمی سران بریکس، اجماع جهانی روبه‌گسترش درباره غیرقانونی بودن حمله به تاسیسات هسته‌ای تحت پادمان را نشان می‌دهد. ایران همواره بر این اصل حقوقی پافشاری کرده و اکنون این موضع در سطح یک نهاد بین‌المللی معتبر بازتاب یافته است.

محور دوم: تنش‌های غرب آسیا، خویشتن‌داری و احترام به حاکمیت

مرجع: بند ۲۸ بیانیه دهلی‌ نو

• ابراز نگرانی عمیق از تشدید تنش در غرب آسیا و فراخوان به حداکثر خویشتن‌داری و پرهیز از هرگونه اقدام تشدیدکننده. 
• تاکید بر لزوم حمایت از حاکمیت و تمامیت ارضی دولت‌ها بر پایه منشور ملل متحد.  
• این بند نشان می‌دهد جامعه جهانی، از جمله بزرگترین اقتصاد‌های نوظهور، مسئولیت تنش‌زایی را متوجه اقدامات تجاوزکارانه علیه دولت‌های مستقل می‌داند و بر احترام به حاکمیت ملی تاکید دارد.

محور سوم: مخالفت با تحریم‌های یکجانبه و اقدامات قهرآمیز

مرجع: بند‌های ۲۲ و ۲۷ بیانیه دهلی‌ نو

• محکومیت صریح اعمال اقدامات قهرآمیز یکجانبه از جمله تحریم‌های اقتصادی و تحریم‌های ثانویه، به‌عنوان اقداماتی مغایر با حقوق بین‌الملل.
• تصریح بر آثار مخرب این اقدامات بر حقوق بشر عمومی مردم کشور‌های هدف، شامل حق توسعه، سلامت و امنیت غذایی و تاثیر نامتناسب آن بر اقشار آسیب‌پذیر.
• درخواست رفع این اقدامات غیرقانونی.
• این موضع صریح بریکس که پنج قدرت بزرگ اقتصاد نوظهور جهان را شامل می‌شود، عملا مشروعیت‌زدایی از تحریم‌های یکجانبه آمریکا و متحدانش علیه ایران و سایر کشورهاست.

محور چهارم: حمایت از الحاق ایران به سازمان تجارت جهانی

مرجع: بند ۲۰ بیانیه دهلی‌ نو

• سران بریکس به‌صراحت از درخواست الحاق ایران به سازمان تجارت جهانی حمایت قاطع کرده‌اند.
• این حمایت در چارچوب کلی‌تر اصلاح و تقویت نظام تجارت چندجانبه و افزایش سهم جنوب جهانی در آن مطرح شده است.

محور پنجم: تجارت با ارز‌های ملی و استقلال از نظام مالی غرب

مرجع: بند‌های ۹۰، ۹۳، ۹۴ و ۹۷ بیانیه دهلی‌ نو

• ادامه فعالیت گروه کاری پرداخت‌های بریکس (BPTF) برای تسهیل تسویه‌حساب‌های بین‌ مرزی سریع، کم‌هزینه، شفاف و امن میان اعضا.
• پیشبرد گفت‌و‌گو‌های فنی درباره پلتفرم سرمایه‌گذاری جدید (NIP) و زیرساخت‌های مستقل تسویه و سپرده‌گذاری اوراق بهادار.
• تقویت سازوکار ذخیره احتیاطی متقابل بریکس (CRA) به‌عنوان شبکه ایمنی مالی جایگزین، همراه با استقبال از عضویت کشور‌های جدید در آن.
• گسترش دامنه فعالیت بانک توسعه جدید (NDB) به‌ویژه در حوزه تامین مالی با ارز‌های محلی.
• روند تدریجی، اما روبه‌گسترش زیرساخت‌های مالی مستقل بریکس، مسیر عملی برای کاهش وابستگی تجارت خارجی اعضای بریکس به دلار و نظام سوئیفت را هموارتر می‌کند.

محور ششم: اصلاح نهاد‌های حکمرانی جهانی و مالی بین‌المللی

مرجع: بند‌های ۷، ۱۳، ۱۷ و ۱۸ بیانیه دهلی‌ نو

• تاکید بر ضرورت اصلاح جامع سازمان ملل، از جمله شورای امنیت برای افزایش نمایندگی کشور‌های در حال‌ توسعه آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین.
• درخواست اصلاح صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی برای بازتاب دادن جایگاه واقعی اقتصاد‌های نوظهور در سهمیه‌ها و حق رای.
• محکومیت هرگونه تلاش برای تضعیف یک‌جانبه نهاد‌های چندجانبه از جمله از طریق خودداری عمدی از پرداخت حق عضویت.
• این بند‌ها بار دیگر بر ضرورت گذار از نظم تک‌قطبی به نظمی عادلانه‌تر و چندقطبی تاکید می‌کنند که همواره در سیاست خارجی ایران مورد تاکید بوده است.

محور هفتم: حمایت از فلسطین و مخالفت با اشغالگری رژیم صهیونسیتی اسرائیل

مرجع: بند‌های ۳۰ تا ۳۴ بیانیه دهلی‌نو

• ابراز نگرانی عمیق از تداوم خشونت در غزه علی‌رغم آتش‌بس و تاکید بر لزوم دسترسی کامل و بدون مانع بشردوستانه.
• مخالفت صریح با هرگونه سیاست آواره‌سازی اجباری فلسطینیان از غزه و هرگونه تغییر جغرافیایی یا جمعیتی در این سرزمین.
• تاکید بر حق تعیین سرنوشت و بازگشت فلسطینیان و حمایت از عضویت کامل دولت فلسطین در سازمان ملل.
• محکومیت استفاده از گرسنگی به‌عنوان ابزار جنگی، حملات به غیرنظامیان، بیمارستان‌ها و سایر زیرساخت‌های غیرنظامی و اشاره به تدابیر موقت دیوان بین‌المللی دادگستری در پرونده آفریقای جنوبی علیه رژیم اسرائیل.
• رد قاطع هرگونه اقدام یکجانبه برای تغییر وضعیت حقوقی و تاریخی قدس اشغالی.
• این بند‌ها نشان می‌دهد اکثریت قاطع اقتصاد‌های نوظهور جهان در محکومیت جنایات رژیم اسرائیل علیه مردم فلسطین و حمایت از حقوق مشروع آنان هم‌صدا هستند.

محور هشتم: حمایت از حاکمیت لبنان و محکومیت تجاوز رژیم اسرائیل

مرجع: بند‌های ۳۵ و ۳۶ بیانیه دهلی‌نو

• محکومیت نقض مکرر آتش‌بس لبنان و تجاوز مستمر به حاکمیت و تمامیت ارضی این کشور.
• درخواست صریح از رژیم اسرائیل برای خروج نیرو‌های اشغالگر از همه خاک لبنان.
• تاکید بر مصونیت نیرو‌های حافظ صلح یونیفل (UNIFIL) و محکومیت حملات به آنان.
• این محکومیت صریح، بار دیگر الگوی رفتاری رژیم اسرائیل در نقض آتش‌بس‌ها و حاکمیت کشور‌های منطقه را در سطح بین‌المللی برجسته می‌کند.

محور نهم: صیانت از حاکمیت ملی و تمامیت سرزمینی کشور‌ها

مرجع: از جمله بند‌های ۲۳، ۲۴، ۳۸ بیانیه دهلی‌ نو

• تاکید مکرر بر احترام به حاکمیت، استقلال، وحدت و تمامیت ارضی کشور‌ها و لزوم فرآیند‌های سیاسی به رهبری و مالکیت خود ملت‌ها، بدون دخالت خارجی.
• ضرورت خروج نیرو‌های اشغالگر از سرزمین‌های کشور‌های ثالث و حل‌وفصل اختلافات صرفا از طریق گفت‌و‌گو و دیپلماسی.
• هشدار درباره افزایش نگران‌کننده هزینه‌های نظامی جهانی به قیمت کاهش منابع توسعه در کشور‌های در حال توسعه.
• این اصول، ستون فقرات موضع ایران درباره احترام متقابل به حاکمیت ملی و مخالفت با دخالت‌های خارجی و تجاوز نظامی را در سند رسمی یک نهاد بین‌المللی بازتاب می‌دهد.

محور دهم: منطقه عاری از سلاح‌های هسته‌ای در خاورمیانه

مرجع: بند ۲۵ بیانیه دهلی‌ نو

• تاکید بر اهمیت تسریع اجرای قطعنامه‌های مربوط به ایجاد منطقه عاری از سلاح‌های هسته‌ای و سایر سلاح‌های کشتار جمعی در خاورمیانه.
• ایران می‌تواند بر ضرورت اجرای واقعی و بدون تبعیض این ابتکار تاکید کند و یادآور شود که برنامه هسته‌ای رژیم اسرائیل که تنها دارنده اعلام‌نشده سلاح هسته‌ای در منطقه است، باید در کانون توجه این روند قرار گیرد.

محور یازدهم: مبارزه با تروریسم بدون معیار دوگانه

مرجع: بند ۴۰ بیانیه دهلی‌ نو

• محکومیت قاطع هرگونه اقدام تروریستی، فارغ از انگیزه، زمان، مکان و عامل آن.
• تاکید بر اینکه تروریسم نباید به هیچ دین، ملیت، تمدن یا قومیتی نسبت داده شود.
• درخواست صریح برای رد معیار‌های دوگانه در مبارزه با تروریسم.
• این بند پشتوانه‌ای است برای موضع دیرینه ایران مبنی بر لزوم برخورد یکسان جامعه جهانی با تروریسم، بدون گزینش عمل‌کردن بر اساس ملاحظات سیاسی.

محور دوازدهم: چندجانبه‌گرایی، چندقطبی‌شدن نظم جهانی و نقش جنوب جهانی

مرجع: بند‌های ۲، هفت و ۱۰ بیانیه دهلی‌ نو

• تاکید بر تقویت چندجانبه‌گرایی و چندقطبی‌شدن نظم بین‌المللی به‌جای سلطه یک‌جانبه‌گرایانه.
• برجسته‌سازی نقش جنوب جهانی به‌عنوان محرک تحول مثبت در برابر چالش‌های ژئوپلیتیکی، اقتصادی و فناورانه.
• این نگاه کلان، همسو با راهبرد سیاست خارجی ایران در تقویت همکاری با شرق و جنوب جهانی و کاهش وابستگی به نظم غربی است.

محور سیزدهم: همکاری در حوزه انرژی و مواد معدنی راهبردی با احترام به حاکمیت ملی

مرجع: بند‌های ۶۴ تا ۶۷ بیانیه دهلی‌ نو

• تاکید بر امنیت انرژی، تنوع‌بخشی به منابع تأمین و حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی انرژی.
• به‌رسمیت‌شناختن نقش مستمر سوخت‌های فسیلی در سبد انرژی جهانی، به‌ویژه برای اقتصاد‌های نوظهور و درحال‌توسعه.
• تاکید بر لزوم حفظ کامل حاکمیت کشور‌های دارای منابع معدنی بر ذخایر خود و حق آنها برای اتخاذ سیاست‌های حاکمیتی لازم.

غریب‌آبادی افزود: بیانیه دهلی‌ نو به‌عنوان سند رسمی هجدهمین نشست سران بریکس، در چندین محور کلیدی از محکومیت حمله به تاسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز و مخالفت با تحریم‌های یکجانبه تا حمایت از عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی و حمایت از فلسطین، هم‌راستا با مواضع جمهوری اسلامی ایران است.

وی تاکید کرد: این هم‌راستایی نشان می‌دهد سیاست خارجی مبتنی بر تقویت همکاری با شرق و جنوب جهانی در حال تبدیل‌شدن مواضع ایران به بخشی از اجماع فزاینده کشور‌های نوظهور و در حال‌ توسعه جهان است.

معاون حقوق و بین‌الملل وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی خاطرنشان کرد: ایران ضمن استقبال از این مواضع، بر لزوم تبدیل تعهدات کلی بیانیه (به‌ویژه در حوزه ارز‌های ملی، سازوکار‌های پرداخت مستقل) به گام‌های اجرایی مشخص و زمان‌بندی‌شده تاکید می‌کند.