کسری گاز در فصل سرما چگونه مدیریت می‌شود؟ | راهکار‌هایی برای مدیریت مصرف در بخش خانگی

به گزارش شهرآرانیوز، موضوعی که تنها به کم کردن دمای خانه محدود نمی‌شود و اصلاح تجهیزات گرمایشی، جلوگیری از هدررفت انرژی و تغییر برخی عادت‌های روزمره را نیز شامل می‌شود.

کسری گاز؛ مسئله‌ای فراتر از یک زمستان سرد

مصرف گاز در ایران در ماه‌های سرد سال افزایش چشمگیری پیدا می‌کند و همزمانی مصرف بخش خانگی با نیاز صنایع، نیروگاه‌ها و سایر بخش‌های اقتصادی، اهمیت مدیریت مصرف را افزایش می‌دهد.

مسعود نصرتی، معاون عمران و توسعه امور شهری و روستایی وزیر کشور، در حاشیه نشست استاندار با مدیران حوزه معاونت عمرانی در مشهد در جمع خبرنگاران اعلام کرده است که برای مدیریت کمبود روزانه ۱۳۰ میلیون مترمکعب گاز در فصل سرما، ۱۹ پیشنهاد از سوی کارگروه مدیریت و بهینه‌سازی مصرف انرژی به رئیس‌جمهور ارائه شده و قرار است جمع‌بندی نهایی این پیشنهاد‌ها انجام شود.

در چنین شرایطی، پرسش مهم این است که در کنار تصمیم‌های کلان برای مدیریت عرضه و مصرف، خانوار‌ها چه نقشی در کاهش مصرف گاز دارند؟

دمای خانه؛ نخستین نقطه قابل مدیریت

یکی از ساده‌ترین اقدامات در بخش خانگی، تنظیم دمای متعارف فضای داخلی و پرهیز از گرم کردن بیش از اندازه خانه است. افزایش چند درجه‌ای دمای خانه الزاماً به معنای آسایش بیشتر نیست، اما می‌تواند مصرف سوخت سیستم گرمایشی را افزایش دهد.

در خانه‌هایی که چند اتاق دارند، گرم نگه داشتن تمام فضا‌ها در تمام ساعات شبانه‌روز نیز همیشه ضروری نیست.

مدیریت استفاده از فضا‌های کم‌استفاده و بستن در اتاق‌هایی که مورد استفاده قرار نمی‌گیرند، در کنار رعایت تهویه و الزامات ایمنی، می‌تواند از اتلاف انرژی جلوگیری کند.

پنجره‌ها؛ مسیر پنهان خروج گرما

بخشی از انرژی مصرف‌شده برای گرمایش ساختمان از طریق درها، پنجره‌ها، دیوار‌ها و سقف از دست می‌رود. در ساختمان‌هایی که پنجره‌های نامناسب یا درز‌های باز دارند، حتی افزایش مصرف گاز نیز لزوماً به معنای گرم‌تر شدن پایدار محیط نیست.

استفاده از نوار‌های درزگیر، پرده مناسب و در ساختمان‌هایی که امکان آن وجود دارد، پنجره‌های عایق می‌تواند از خروج گرما جلوگیری کند. عایق‌کاری دیوار‌ها و سقف نیز در ساختمان‌های جدید یا هنگام بازسازی، یکی از راهکار‌های اساسی کاهش اتلاف انرژی است.

بخاری و پکیج؛ تنظیم درست به اندازه مصرف کمتر اهمیت دارد

کارکرد صحیح وسایل گرمایشی نقش مهمی در میزان مصرف گاز دارد. سرویس دوره‌ای بخاری، پکیج و موتورخانه ساختمان، تمیز بودن مسیر‌های مربوط و تنظیم مناسب تجهیزات می‌تواند به عملکرد بهتر سیستم گرمایشی کمک کند.

در ساختمان‌های دارای موتورخانه مرکزی، تنظیم مشعل، تجهیزات کنترلی و سامانه گرمایش متناسب با نیاز ساختمان اهمیت ویژه‌ای دارد. در این ساختمان‌ها، بخشی از مدیریت مصرف می‌تواند از طریق اصلاح تأسیسات مشترک انجام شود و صرفاً به رفتار یک واحد مسکونی وابسته نباشد.

آب گرم مصرفی؛ گاز از شیر آب هم عبور می‌کند

یکی از مواردی که کمتر در محاسبات روزمره مصرف انرژی مورد توجه قرار می‌گیرد، گازی است که برای گرم کردن آب مصرفی استفاده می‌شود.

کاهش مصرف آب گرم، تعمیر شیر‌های آب گرم و جلوگیری از باز ماندن بی‌دلیل شیر، علاوه بر کاهش مصرف آب، مصرف انرژی برای گرم کردن آن را نیز کاهش می‌دهد.

در ساختمان‌هایی که آب گرم با فاصله زمانی به شیر می‌رسد، عایق‌کاری مناسب لوله‌های آب گرم می‌تواند از اتلاف حرارت در مسیر جلوگیری کند.

مدیریت مصرف زمانی مؤثرتر خواهد بود که مصرف‌کننده بداند چه مقدار گاز مصرف می‌کند و در چه بازه‌ای مصرف او افزایش پیدا کرده است.

مقایسه قبض‌های گاز در ماه‌های مختلف می‌تواند تصویری از الگوی مصرف خانوار ارائه کند.

در چنین شرایطی خانوار‌ها می‌توانند پیش از ورود به فصل سرد، تجهیزات گرمایشی و وضعیت عایق‌بندی خانه را بررسی کنند تا افزایش مصرف تنها پس از صدور قبض مشخص نشود.

در این میان، ساختمان‌های بزرگ و مجتمع‌های مسکونی نیز ظرفیت قابل توجهی برای مدیریت مصرف دارند، زیرا اصلاح موتورخانه، عایق‌کاری لوله‌ها، تنظیم دمای مشاعات و کنترل سیستم گرمایشی می‌تواند بر مصرف تعداد زیادی از واحد‌ها اثر بگذارد.

گاهی نیز بخش قابل توجهی از انرژی در فضا‌های مشترک ساختمان مصرف می‌شود؛ برای نمونه، گرم نگه داشتن بیش از حد راهروها، لابی، پارکینگ یا فضا‌هایی که حضور افراد در آنها محدود است.

مدیریت دمای این فضا‌ها و استفاده از سیستم‌های کنترلی می‌تواند مانع از مصرف گاز برای گرمایش بیش از نیاز شود. البته این اقدام باید با توجه به شرایط ساختمان و الزامات جلوگیری از یخ‌زدگی تأسیسات انجام شود.

لباس بیشتر یا درجه بیشتر؟

در فصل سرد، بخشی از افزایش مصرف انرژی می‌تواند ناشی از انتظار برای دمای بسیار بالای محیط داخلی باشد بنابراین استفاده متناسب از پوشش در خانه و تنظیم دمای محیط در محدوده آسایش، امکان می‌دهد سیستم گرمایشی با شدت کمتری کار کند.

هدف از این تغییر، سرد نگه داشتن خانه نیست بلکه جلوگیری از اختلاف شدید میان دمای داخل و خارج و مصرف انرژی برای رسیدن به دمایی بالاتر از نیاز است.

پکیج را خاموش کنیم یا دما را مدیریت کنیم؟

یکی از پرسش‌های رایج خانوار‌ها این است که برای کاهش مصرف، تجهیزات گرمایشی را به طور کامل خاموش کنند یا دمای آنها را کاهش دهند.

پاسخ به این پرسش به نوع سیستم گرمایشی، شرایط ساختمان و وضعیت آب‌وهوایی بستگی دارد و نمی‌توان برای همه خانه‌ها نسخه یکسانی ارائه کرد.

در سیستم‌های مختلف، تنظیم صحیح دما و استفاده از حالت‌های اقتصادی یا زمان‌بندی‌شده در صورت وجود، می‌تواند به کاهش مصرف کمک کند.

در عین حال، خاموش کردن تجهیزات در شرایطی که احتمال یخ‌زدگی لوله‌ها وجود دارد، نیازمند احتیاط است.

صرفه‌جویی فقط وظیفه خانوار نیست

اگرچه بخش خانگی یکی از محور‌های مهم مدیریت مصرف گاز است، اما کاهش مصرف انرژی نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات در بخش‌های مختلف است.

اصلاح مصرف در ساختمان‌های اداری، مدارس، مراکز عمومی، واحد‌های تجاری و سایر اماکن نیز می‌تواند بخشی از فشار دوره اوج مصرف را کاهش دهد.

در واقع، وقتی صحبت از کسری روزانه ۱۳۰ میلیون مترمکعب گاز در فصل سرماست، راهکار تنها کاهش مصرف یک گروه از مشترکان نیست بلکه مجموعه‌ای از سیاست‌های مدیریت مصرف، بهینه‌سازی تجهیزات، کنترل اتلاف انرژی و تصمیم‌های اجرایی باید همزمان دنبال شود.

در شرایطی که برای فصل سرد سال کسری روزانه ۱۳۰ میلیون مترمکعب گاز پیش‌بینی شده و ۱۹ پیشنهاد برای مدیریت این شرایط در سطح دولت مطرح شده است، اصلاح رفتار مصرفی در میلیون‌ها واحد مسکونی، همراه با بهینه‌سازی ساختمان‌ها و تجهیزات، می‌تواند یکی از بخش‌های مهم مدیریت تقاضای انرژی باشد.

مسیری که نتیجه آن تنها در قبض گاز خانوار‌ها دیده نمی‌شود، بلکه بر پایداری شبکه گاز و امکان تأمین انرژی برای سایر بخش‌ها نیز اثرگذار است.