شکیبا افخمی راد | شهرآرانیوز؛ سریالهای تاریخی و آثار موسوم به «الف ویژه» یکی از ظرفیتهای مهم برای جذب مخاطب در تلویزیون محسوب میشوند. این مجموعهها برخلاف تولیدات معمول، از مرحله پژوهش و نگارش تا طراحی صحنه، لباس، گریم، انتخاب بازیگران و ساخت لوکیشن، مسیر طولانیتر و پرهزینه تری را پشت سر میگذارند.
«امام علی (ع)»، «مختارنامه»، «یوسف پیامبر»، «سربداران»، «روزی روزگاری»، «هزاردستان»، «در چشم باد» و شماری دیگر از جمله پروژههای بزرگ تلویزیون هستند که به بخشی از حافظه تصویری چند نسل تبدیل شدهاند. البته در طول سالهای گذشته سریالهای تاریخی و بزرگی هم بودهاند که نتوانستهاند ماندگار شوند.
این تجربه نشان میدهد هزینه و وسعت تولید، به تنهایی ضامن موفقیت نیست و کیفیت روایت و شخصیت پردازی نیز نقش تعیین کنندهای در دیده شدن اثر دارند. تلویزیون این روزها نیز تولید چندین سریال تاریخی و الف ویژه را در دستور کار دارد. مجموعههایی با موضوعهای متنوع از تاریخ اسلام و ایران باستان تا قهرمانان معاصر. در ادامه، آخرین وضعیت این مجموعهها و زمان احتمالی رسیدن آنها به آنتن تلویزیون را مرور کردهایم.
«سلمان فارسی» به کارگردانی داوود میرباقری را میتوان یکی از مهمترین پروژههای تاریخی تلویزیون دانست، مجموعهای که سال هاست در مرحله تحقیق، نگارش و فیلم برداری قرار دارد و روایت آن در سه فصل ایران باستان، بیزانس و حجاز پیش میرود. طبق اطلاعات موجود، حدود ۶۰ درصد پروژه به پایان رسیده و ۶۰ قسمت نیز برای پخش آماده شده است. البته اهمیت این سریال تنها به گستردگی تولید آن بازنمی گردد.
سلمان فارسی شخصیتی است که در نقطه اتصال تاریخ ایران و تاریخ اسلام قرار میگیرد و همین موضوع، ظرفیت قابل توجهی برای روایت همزمان دو دوره تاریخی ایجاد میکند. داستان سریال نیز از زندگی روزبه در ایران آغاز میشود؛ فردی که برای یافتن حقیقت سفری طولانی را پشت سر میگذارد، به مسیحیت میگرود و در نهایت با اسلام آوردن، به سلمان فارسی تبدیل میشود. طبق برنامه ریزی اعلام شده، باید برای تماشای بخش نخست این مجموعه حداقل تا ماههای پایانی سال ۱۴۰۵ منتظر ماند.
«موسی کلیم ا...» به کارگردانی ابراهیم حاتمی کیا، یکی دیگر از پروژههای بزرگ تاریخی و دینی تلویزیون است؛ مجموعهای که به دوران مختلف زندگی حضرت موسی (ع) میپردازد. نمایش نسخه سینمایی این پروژه در چهل وسومین دوره جشنواره فیلم فجر، تصویری اولیه از ابعاد تولید و نگاه حاتمی کیا به قصه ارائه داد و حالا ادامه کار در قالب سریال دنبال میشود.
البته قرار است نسخه سریالی «موسی کلیم ا...» مستقل از سینمایی آن باشد. از همین رو برخی بازیگران تغییر کردهاند. براساس اخبار منتشر شده محسن قصابیان، مریلا زارعی، بهزاد خلج و فرهاد آئیش از بازیگران نسخه سریالی این پروژه هستند. درباره تعداد قسمتها و زمان تولید نیز تغییراتی اعلام شده، اما اصل برنامه همچنان ساخت چند فصل مستقل است.
ویژگی مهم «موسی کلیم ا...»، ساختار چندفصلی آن است، به این معنا که هر فصل پس از آماده شدن میتواند به صورت مستقل روی آنتن برود و واکنش مخاطبان در ادامه مسیر تولید مورد توجه قرار گیرد.
«پوریای ولی» به کارگردانی مسعود جعفری جوزانی، نمونهای از پروژههای تاریخی است که با وجود وعدههای متعدد مدیران صداوسیما در نشستهای خبری همچنان وضعیت بلاتکلیفی دارد. پروژهای درباره محمود خوارزمی چهره اسطورهای کشتی و مفهوم پهلوانی و جوانمردی که نزدیک به دو دهه از ارائه طرح آن میگذرد، اما به دلیل مشکلات مالی و اجرایی هنوز به مرحله تصویربرداری نرسیده است. چندی پیش جعفری جوزانی نیز در یکی از مصاحبه هایش از بلاتکلیفی سریال و نبود قرارداد نهایی گلایه کرده است.
بی شک سوژه این سریال ظرفیت بالایی برای جذب مخاطب دارد. روایت پهلوانی که میتواند تاریخ ایران، حمله مغول، مقاومت فرهنگی و مفهوم جوانمردی را به یکدیگر پیوند بزند. اما پرسش اصلی همچنان پابرجاست: آیا این پروژه بیست ساله سرانجام از مرحله انتظار عبور خواهد کرد یا نام آن باز هم در فهرست پروژههای در دست تولید باقی میماند؟
«چمران» به کارگردانی جلیل سامان نیز پس از سالها بلاتکلیفی بار دیگر در مسیر تولید قرار گرفته و اکنون مرحله نگارش فیلم نامه را پشت سر میگذارد. این مجموعه قرار است زندگی شهید مصطفی چمران را دهه به دهه روایت کند، شخصیتی که بخشهای مختلف زندگی اش از دوران حضور در آمریکا و لبنان تا فعالیت هایش در کردستان، ظرفیت فراوانی برای ساخت یک درام تاریخی پرحادثه دارد.
از آنجایی که جلیل سامان پیشتر با ساخت «ارمغان تاریکی»، «پروانه»، «نفس» و سپس مجموعه «زیرخاکی» تجربه خوبی در روایت داستانهای مرتبط با تاریخ معاصر به دست آورده، انتظارات از پروژه جدیدش بالا رفته است. از همین رو باید منتظر ماند و دید فیلم نامه نهایی سریال «شهید چمران» چه روایتی از این شخصیت ارائه میکند و چه بازیگری برای ایفای نقش این شهید انتخاب خواهد شد.
«سرباز کوچک امام» به کارگردانی علی غفاری، روایت زندگی مهدی طحانیان، آزاده دوران دفاع مقدس است. فیلم برداری این مجموعه در شهرک سینمایی دفاع مقدس و دیگر لوکیشنهای مرتبط با فضای داستان ادامه دارد و قرار است از اوایل سال ۱۴۰۶ روی آنتن برود. داستان، سریال کودکی و نوجوانی طحانیان را روایت میکند.
این نوجوان در جریان جنگ به اسارت نیروهای بعثی درآمد و به دلیل سن کم و روحیه مقاوم خود به یکی از چهرههای شناخته شده دفاع مقدس تبدیل شد. درواقع «سرباز کوچک امام» تلاش دارد علاوه بر جبهه و اسارت، فضای خانوادگی و اجتماعی آن دوران و شکل گیری شخصیت این نوجوان را نیز روایت کند. تعداد قسمتهای مجموعه از ۳۰ قسمت اولیه به حدود ۳۵ قسمت افزایش یافته و احتمال رسیدن آن به ۳۷ قسمت نیز مطرح شده است. حضور بازیگران جنوبی و استفاده از ظرفیت هنرمندان خوزستانی نیز از ویژگیهای تولید آن است.
رضا میرکریمی با پروژه «رئیسعلی» وارد حوزه ساخت سریالهای تاریخی شده است. این مجموعه درباره رئیسعلی دلواری، مبارز مشروطه خواه و رهبر قیام جنوب در تنگستان و بوشهر علیه نیروهای انگلیس در جنگ جهانی اول است. فیلم نامه سریال «رئیسعلی» حاصل چند سال تحقیق و نگارش است که ابتدا قرار بود در قالب فیلم سینمایی ساخته شود، اما اکنون تولید آن به شکل مینی سریال در حال پیگیری است. طبق اظهارات میرکریمی، پیش تولید آغاز شده، لوکیشنها انتخاب و طراحیها انجام شده است.
اهمیت این پروژه در آن است که سراغ یکی از چهرههای ملی تاریخ معاصر ایران میرود، شخصیتی که داستان زندگی اش ظرفیتهای دراماتیک درخورتوجهی دارد. هنوز زمان دقیق تولید و پخش «رئیسعلی» مشخص نیست، اما این سریال در صورت به سرانجام رسیدن میتواند یکی از متفاوتترین تجربههای تاریخی تلویزیون در سالهای اخیر باشد.
«حماسه زاگرس» به کارگردانی حسن آخوندپور، فیلم ساز مشهدی، زندگی شیرعلی مردان خان بختیاری را روایت میکند. داستان این سریال از سال ۱۳۰۱ آغاز میشود و در ادامه به درگیریها و تحولات منطقه در برابر دخالتهای انگلیس میپردازد. پروژه ابتدا قرار بود با کارگردانی سعید سلطانی ساخته شود، اما در ادامه آخوندپور سکان هدایت آن را برعهده گرفت.
او این روزها سریال «رؤیای نیمه شب» را روی آنتن دارد و از بازیگران پروژه جدیدش میتوان به رحیم نوروزی، نسیم ادبی، نادر سلیمانی، هومن برق نورد، پیام احمدی نیا و علی اوسیوند اشاره کرد. سوژه «حماسه زاگرس» از نظر پیوند تاریخ معاصر با فرهنگ بومی ظرفیت بالایی دارد، اما تبدیل چنین ظرفیتی به یک سریال ماندگار به کیفیت فیلم نامه و شخصیت پردازی وابسته است. طبق برنامه فعلی و با توجه به ادامه داشتن مراحل تصویربرداری پخش مجموعه احتمالا به سال آینده موکول خواهد شد.
«نگین ارباب» به کارگردانی محمدحسین لطیفی قرار بود در ایام محرم و صفر امسال روی آنتن برود، اما تغییر کنداکتور به دلیل شرایط جنگی پیش آمده مانع پخش آن شد.
این مجموعه روایتی از سالهای پس از واقعه کربلاست و به مقطعی میپردازد که کمتر در آثار نمایشی مورد توجه قرار گرفته است.
داستان سریال به سالها پس از واقعه عاشورا و دوران امامت امام سجاد (ع) میپردازد و نقش ایرانیان در جریان تثبیت امامت ایشان را نیز به تصویر میکشد.
از بازیگران «نگین ارباب» هم میتوان به آرش مجیدی، پوریا پورسرخ، اندیشه فولادوند، الیکا عبدالرزاقی، علی اوسیوند و وحید آقاپور اشاره کرد. این سریال از معدود پروژههایی است که مرحله تولید را پشت سر گذاشته، اما همچنان در انتظار فرصت پخش است.
«خانم یامامورا» به کارگردانی لیلی عاج و تهیه کنندگی مهدی فرجی، یکی از متفاوتترین آثار در دست تولید تلویزیون است.
این سریال قرار است در پانزده قسمت زندگی کونیکو یامامورا، زن ژاپنی مسلمان شده و مادر شهید محمد بابایی، را روایت کند؛ شخصیتی که زندگی اش با مهاجرت، انقلاب، جنگ و شهادت فرزند پیوند خورده است.
اقتباس از خاطرات یامامورا در کتاب «مهاجر سرزمین آفتاب» و انتخاب بازیگری ژاپنی تبار برای نقش اصلی، از مهمترین ویژگیهای این پروژه است. در برخی اخبار غیر رسمی از ساعد سهیلی هنرمند مشهدی نیز به عنوان یکی از بازیگران این مجموعه نام برده شده، همچنین احتمال تولید نسخه سینمایی و ارسال آن به جشنواره فیلم فجر نیز مطرح شده است.