سمانه رضوانی | شهرآرانیوز؛ یاران حضرت حجت (عج) فقط کسانی نیستند که در آرزوی ظهور زندگی میکنند؛ آنان باید آماده، بصیر، اهل ایمان و معرفت باشند؛ کسانی که در روزگار آشفتگی و فتنه، قدرت تشخیص حق از باطل را از دست نمیدهند و در مسیر حق استقامت میکنند. در روایات برای یاران حضرت، ویژگیهایی بیان شده است.
قطعا پیش از آنکه انسان بتواند در رکاب امام حق قرار بگیرد، باید در درون خود ساخته شود. باید از تعلقات، تردید و غفلت عبور کند و به انسانی تبدیل شود که در لحظههای سخت، انتخابش روشن است. حضرت امیرالمؤمنین علی (ع) در خطبه ۱۵۰ نهجالبلاغه، تصویری تأملبرانگیز ارائه میکنند؛ انسانهایی که در دل فتنهها صیقل میخورند، چشمهایشان با نور قرآن روشن میشود، تفسیر و فهم قرآن در جانشان جای میگیرد و از جام حکمت مینوشند.
ابنابیالحدید در ذیل این فراز از خطبه مینویسد: «وصف این گروه، آن است که پرده از جان آنان برداشته میشود، معارف الهی در دلهایشان جای میگیرد و درک اسرار باطنی قرآن به آنان الهام میشود؛ در هر صبح و شام، جام حکمت را سرمیکشند و بدینسان، معارف ربانی و اسرار الهی همواره بر قلب آنان افاضه میشود و آنان کسانیاند که بین پارسایی و شجاعت و حکمت، جمع بستهاند و سزاوارند یاور ولی الهی باشند که قرار است بیایند.»
شاید در نگاه نخست، فتنه فقط یک تهدید به نظر برسد؛ شرایطی که در آن، حق و باطل با یکدیگر آمیخته میشوند و تشخیص مسیر درست دشوار میشود. اما در سخن امیرالمؤمنین (ع)، فتنه محل سقوط نیست و برای مؤمن، میدان رشد و ساختهشدن است. حضرت میفرمایند: «سپس گروهی در آن فتنهها صیقل داده میشوند؛ مانند صیقل دادن شمشیر به دست آهنگر.» شمشیر تا زمانی که در دست آهنگر قرار نگیرد، به آن استحکام و تیزی لازم نمیرسد؛ انسان نیز در شرایط آسان، لزوما ظرفیتهای واقعی خود را نشان نمیدهد.
دشواریها، انتخابهای سخت و فضای آلوده به شبهه و تردید، میتواند انسان را وادار کند که باورهایش را عمیقتر و میان حق و باطل آگاهانه انتخاب کند، بنابراین «صیقلخوردن» یاران امامزمان (عج) را میتوان نشانهای از رشد تدریجی و تربیت در دل سختیها دانست؛ البته نه اینکه هرکه در زمان فتنه قرار گرفت، خودبهخود به انسان آماده برای ظهور تبدیل شود. آنچه انسان را صیقل میدهد، نحوه مواجهه او با فتنه است.
امامعلی (ع) در ادامه میفرمایند: «و تفسیر در گوشهایشان، جا گرفته است.» این نگاه خیلی درست است که میان «خواندن» و «فهمیدن» تفاوت بگذاریم. یار شایسته امامزمان (عج) کسی نیست که فقط با الفاظ قرآن آشنا باشد؛ او باید بتواند پیام و معنای آیات را بفهمد و آن را در زندگی بهکار ببندد. در تفسیر این فراز، توضیح داده شده است که مقصود از قرار گرفتن تفسیر در گوشها، فهم قرآن از طریق تفسیر و توجه به معنای آیات آن است.
از همینجا میتوان به یک نکته مهم رسید: بصیرت بدون دانش، شکل نمیگیرد. در زمانهای که هر روز با انبوهی از اطلاعات مواجهیم، ممکن است هر خبری ظاهر دینی یا ارزشی داشته باشد، اما حقیقت نداشته باشد، بنابراین انسان منتظر باید اهل پرسش، مطالعه، فهم و مراجعه به منابع معتبر باشد.
شاید زیباترین تصویر این فراز، تعبیر «جام حکمت» باشد: «و در شب، جام حکمت را به آنان مینوشانند، پس از آنکه در بامداد نیز نوشیده باشند.» این تعبیر نشان میدهد که رشد معنوی و معرفتی یاران امامزمان (عج)، یک اتفاق مقطعی نیست. آنها یکبار چیزی یاد نمیگیرند و بعد آن را رها کنند، بلکه در تمام زندگی درحال نوشیدن از چشمه معرفتاند.
برای ما، «جام حکمت» میتواند معنای سادهای داشته باشد؛ هر روز چیزی بیاموزیم که ما را به خدا، اخلاق، حقیقت و مسئولیت نزدیکتر کند. انتظار، فقط شمردن روزهای باقیمانده تا ظهور نیست؛ فرایند ساختن خود برای روزی است که باید درکنار حق ایستاد.
دومین ویژگی که امامعلی (ع) بیان میکنند، ارتباط عمیق با قرآن است: «دیدههای آنان به نور قرآن، جلا داده میشود.» این تعبیر فقط به خواندن قرآن اشاره نمیکند. ممکن است کسی قرآن را زیاد بخواند، اما در تصمیمها، رفتار و نگاهش، اثری از آموزههای قرآن دیده نشود.
درمقابل، انسانی که «دیدهاش با قرآن جلا یافته است»، تلاش میکند جهان و اتفاقات اطرافش را با معیارهای قرآنی ببیند. این بخش، یک پیام روشن دارد: اگر قرار است انسان در دوران پر از خبر، شایعه، شبهه و روایتهای متناقض راه را پیدا کند، صرفا داشتن اطلاعات، کافی نیست؛ او به معیار تشخیص نیاز دارد. قرآن در این نگاه، چراغی برای دیدن مسیر است.
مجموع این تعابیر، یک تصویر واضح از یار امام غایب (عج) ارائه میکند: انسانی که در فتنهها خودش را نمیبازد، با قرآن ارتباط عمیق دارد، اهل فهم و تفسیر است، دانش و حکمت میآموزد و از نظر روحی و فکری، آمادگی ایستادن در جبهه حق را پیدا کرده است، از همینرو انتظار واقعی را نمیتوان تنها در علاقه قلبی به حضرت مهدی (عج) خلاصه کرد.
علاقه مقدمه است، اما آمادگی، نتیجه آن علاقه است. اگر امروز کسی میخواهد بداند چقدر برای یاری امام آماده است، شاید بهتر باشد بهجای پرسیدن «آیا من امام زمانم را دوست دارم؟» از خودش بپرسد: آیا در روزگاری که تشخیص حق دشوار شده است، اهل تحقیق هستم؟ آیا قرآن را فقط میخوانم یا میفهمم؟ آیا هنگام اختلاف و فتنه، زود تحتتأثیر قرار میگیرم یا میتوانم بابصیرت تصمیم بگیرم؟ آیا اخلاق، صبر و تقوای من در سختیها بیشتر میشود؟
پیام این سخن حضرت امیرالمؤمنین (ع) برای امروز، شاید همین باشد که یاران امامزمان (عج) در یک لحظه ساخته نمیشوند؛ آنان در مسیر ایمان، آگاهی، صبر و حکمت، قدمبهقدم صیقل میخورند. این شبها در روزگاری که دشمنان قسمخورده ایران و اسلام جنگ را بر ملت ما تحمیل کردند، مردم با ایمان تصویر جدیدی از انتظار فعال را رقم زدند و ۲۰۰ شب در این میدان همپای رزمندگان، پرچم حق را بالا بردند و این مصداق جدیدی از صیقل خوردن در مسیر ظهور است.