غلامرضا زوزنی - آنچه کلنل محمدتقیخان پسیان و سرنوشتش را اعجاببرانگیز میکند، تنها تلاشهای او برای خدمترسانی به مردم خراسان و مشهد نیست؛ بلکه کوتاهی عمر اوست. پسیان در زمان شهادتش در دفاع از مردم مشهد و دفاع از یکپارچگی خراسان، تنها ۳۰ سال داشته است. اینکه بعداز گذشت نزدیک به یک قرن از شهادتش، هنوز عدهای به پاسداشت او، گرد مزارش جمع میشوند، نشان از خوشنامیای دارد که کلنل در همان مدت کوتاه عمرش به دست آورد و این خوشنامی را با جانفشانی در راه آزادگی وطن جاودان کرد. صبح دیروز به همین مناسبت، اعضای انجمن توسعه گردشگری چهارباغ خراسان، یاد او را با نثار شاخه گل به مقبرهاش در باغ نادری مشهد زنده کردند. در این گرامیداشت محمدرضا حیدری، رئیس شورای اسلامی شهر مشهد، حمیدرضا موحدیزاده، عضو هیئترئیسه شورای اسلامی شهر مشهد، بتول گندمی، رئیس کمیسیون برنامه و بودجه شورای اسلامی شهر مشهد و محسن غریب مشاور شهردار مشهد نیز حضور داشتند. حضار و سخنرانان در این مراسم از اعضای شورای اسلامی شهر مشهد که در مراسم گرامیداشت این سرهنگ آزادیخواه شرکت کردند، خواستند تا معبری را در مشهد به نام او نامگذاری کنند. در ابتدای این مراسم، فریده پسیان، نوه عموی کلنل پسیان که در مشهد زندگی میکند، شعری در رثای پسرعموی پدرش خواند و او را «خدمتگزار لایق و مبارز دلیر» خطاب کرد. خاندان پسیان ۸ شهید در راه آزادی ایران فدا کردهاند که یکی از آنها پدر محمدتقیخان است. محمدتقیخان در جریان تشکیل دولت موقت مهاجرین در کرمانشاه به فرماندهی ژاندارمری خراسان منصوب میشود و تنها در یکسالی که در مشهد بوده است، خدمات ارزندهای برای بهبود اوضاع مردم مشهد و خراسان انجام میدهد. وصول بدهی مالیاتی قوامالسلطنه، والی وقت خراسان، سروساماندادن به اوضاع نیروهای ژاندارمری خراسان و پرداخت حقوق معوقهشان، سروساماندادن به اوضاع تولیت حرم مطهر رضوی و مقابلهبا آشوبگر در خراسان، ازجمله فعالیتهای در مدت کوتاه فرماندهیاش بر ژاندارمری بود. کلنل پسیان بعداز اینکه والی خراسان را به حکومت مرکزی تحویل میدهد، به مقام استانداری خراسان منصوب میشود. در ادامه این مراسم، مسلم کرمانی، سازنده تنها مستند درباره کلنل پسیان، از مسئولان خواست اسباب دیدهشدن این مستند را فراهم کنند. بنا به گفته او، «کلنل» اولین و آخرین مستندی است که درباره این سردار شهید در سال۸۷ ساخته شده و بعد از گذشت ۱۱ سال هنوز موفق به نمایش در رسانههای عمومی نشده است. در پایان، کرمانی، شعری را که عارف قزوینی در رثای کلنل سروده بود، برای حضار خواند: این سر که نشان سرپرستیست / امروز رها ز قید هستیست// با دیده عبرتش ببینید/ کاین عاقبت وطنپرستیست.
رئیس انجمن گردشگری چهارباغ مشهد، در جمعبندی فعالیتهای کلنل پسیان گفت که این افسر آزاده با فعالیتهایش کاری کرد که مشهدیها طلایهدار تحولخواهی در کشور باشند. رضا سلیماننوری در ادامه به افتخارات این شهید اشاره کرد: کلنل محمدتقی خان پسیان، نخستین خلبان ایرانی و تنها خلبانی است که در جنگ جهانی اول در نیروی هوایی آلمان حضور داشته است. همچنین تنها ایرانی است که «نشان صلیب آهنین» را از امپراتور وقت آلمان، ویلهلم دوم برای دفاع از سرزمین آریاییها دریافت کرده است. به گفته سلیمان نوری او تنها فرمانده ایرانی است که توانسته بعداز شکست ترکمانچای، روسها را شکست و همدان را از زیر سلطه آنها رهایی دهد. پسیان در همان عمر کوتاه خود، نخستین مترجم آلمانی به فارسی بوده و اولین پیانیست ایرانی است که توانایی نتنویسی برای پیانو داشته است.