قطار دیپلماسی منطقهای و جهانی پس از روی کارآمدن دولت بایدن، سریعتر از آنچه انتظار میرفت، به حرکت درآمده است. هم زمان با پیشروی مذاکرات وین میان ایران و کشورهای ۱+۴، نشانههایی مهم از آغاز گفتگوهای منطقهای میان دو قطب اصلی منطقه خلیج فارس، یعنی تهران و ریاض نمایان شده است.
به گزارش شهرآرانیوز؛ قطار دیپلماسی منطقهای و جهانی پس از روی کارآمدن دولت بایدن، سریعتر از آنچه انتظار میرفت، به حرکت درآمده است. هم زمان با پیشروی مذاکرات وین میان ایران و کشورهای ۱+۴، نشانههایی مهم از آغاز گفتگوهای منطقهای میان دو قطب اصلی منطقه خلیج فارس، یعنی تهران و ریاض نمایان شده است. جدیدترین مسافر قطار دیپلماسی، محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی است؛ شاهزاده جوانی که طی سالهای گذشته شخصیتی پرخاشگر و تنش زا از خود در مناسبات جهانی و منطقهای به نمایش گذاشته بود.
اما ولیعهد سعودی سه شنبه ۷ اردیبهشت، در یک مصاحبه تلویزیونی با «العربیه» درباره احتمال آغاز گفتگوهای منطقهای با ایران در دوران بایدن، گفت: «ایران همسایه ماست و همواره خواهان روابط خوب با این کشور هستیم. مشکل ما با ایران به سه حوزه برنامه هسته ای، برنامه موشکی و حمایت این کشور از شبه نظامیان مربوط میشود.» وی افزود: «کامیابی و پیشرفت ایران مایه خشنودی ماست و برای یافتن راه حلی به منظور پایان اختلافات با ایران مشغول رایزنی با دیگر کشورهای منطقه و جهان هستیم.»
اهمیت این سخنان هر چند کلی و محدود، زمانی بیشتر روشن میشود که مواضع شش سال قبل ولیعهد سعودی درباره ایران را به یاد آوریم.
اتخاذ موضع جدید و تا حدودی غافلگیرانه از سوی محمد بن سلمان در ظاهر نشان دهنده یک چرخش اساسی در موضع بیشتر سرسختانه ریاض علیه تهران است.
استقبال ایران از تغییر لحن عربستان
سعید خطیب زاده، سخنگوی وزارت امور خارجه، درباره اظهارات تازه ولیعهد سعودی درخصوص مناسبات ایران و عربستان و منطقه گفت: «با دیدگاههای سازنده و روش گفت وگومحور، این دو کشور مهم منطقه و جهان اسلام میتوانند با پشت سر گذاشتن اختلافات، وارد فصل تازهای از تعامل و همکاری برای نیل به صلح، ثبات و توسعه منطقهای شوند. ایران با ارائه پیشنهادها و طرحهایی برای گفتگو و همکاری در منطقه خلیج فارس از جمله پویش صلح هرمز (ابتکار امید) پیشگام مسیر مودت و همکاری منطقهای بوده است و از تغییر لحن عربستان سعودی استقبال میکند.»، اما واکنش ایران تنها واکنش به اظهارات حیرت انگیز اخیر محمد بن سلمان نبوده است.
عمران خان، نخست وزیر پاکستان، نیز در یک پیام توئیتری در این باره نوشت: «ما از طرح پیشنهادی پادشاهی عربستان سعودی برای صلح با ایران استقبال میکنیم. ایران همسایه ماست و عربستان سعودی نزدیکترین دوست ما. این طرح صلح، امت اسلامی را تقویت خواهد کرد.»، اما در این میان، چرایی چرخش محمد بن سلمان درباره ایران و دیگر مناسبات منطقهای جالب توجه است.
خبرگزاری «رویترز» در تحلیل سخنان اخیر ولیعهد سعودی نوشت: «ولیعهد سعودی موضع علنی آشتی جویانه تری را درقبال ایران اتخاذ کرده است و سعی دارد خصومت دیرینه را با توجه به ملاحظات اقتصادی متعادل و اختلافات با واشینگتن درباره چگونگی مقابله با رفتارهای منطقهای تهران را کمتر کند.» الیزبات کندال، محقق ارشد مطالعات عربی و اسلامی در کالج پمبروک آکسفورد، نیز در این باره به این خبرگزاری گفت: «عربستان سعودی به شدت نیاز دارد راهی برای خارج شدن از جنگ یمن بیابد که هم بدنام و هم غیرقابل بُرد است.»
همچنین مداوی الرشید، استاد مدعو مرکز تحقیقاتی ال اسای میدل ایست، معتقد است که «یکی از دلایل تغییر گفتمان تقابل از سوی بن سلمان، متأثر کردن بایدن است.» در واقع رویکرد غالب میان تحلیلگران سیاسی در سنجش تغییر موضع ریاض، تغییر دولت در ایالات متحده آمریکاست. دولت بایدن مایل به درگیری بیشتر در بحرانهای خاورمیانه نیست و از این رو به عربستان فشار میآورد تا هر چه سریعتر به جنگ در یمن پایان دهد. د رنتیجه اظهارات اخیر محمد بن سلمان را باید در همین راستا ارزیابی کرد.»