محسن زکریا - همه ما آدمها و شاید بتوانم بگویم ما ایرانیها که ذاتا احساسیتر هم هستیم، یک سری حس و حالهای خاص خودمان را داریم. یکی از این رفتارهای احساسی این است که تعداد زیادی از ما یک مکانی را برای خود جای امنتری میبینیم، جایی که در آنجا احساس بهتری داریم و یا شاید هم حال بهتری داریم. برخی از ما در زندگی به مکانهایی نیاز داریم که از زندگی و مشکلات آن رها شویم و در خود فرو رویم. خودی که فقط یک جسم و روح نیست، بلکه سفر و گشتن به روزها و احوالات خاصی است.
یکی از این مکانهای خاص برای ما ایرانیها، مسجد است. جایی که اسرار آرامش را بعضا چنان در خود جا داده است که هیچ دارو و سحری را نمیتوان با آن قیاس کرد. در شهر مشهد مساجد بسیاری داریم اما ما در این گزارش به سراغ یک مسجد به نوعی خاص رفتهایم.
مسجد و حسینیه فتاح همان مقصد ما در این گزارش است. مسجدی که ساخت آن در سال 1394 با حضور مسئولان شهرداری مشهد، سازمان اوقاف استان، اداره امور مساجد و نمایندگان دفتر امام جمعه مشهد آن آغاز شده است و البته شاید جالب باشد که بدانید هنوز این مسجد نیمهکاره است. به گفته غلامحسن اسماعیلی که مسئول پیگیری هیئت امنای مسجد فتاح است، در آن زمان شهرداری مشهد قول ارائه بودجه 300 میلیون تومانی را به این مسجد داده است تا در کنار 109 مسجدی که قرار بود در استان ساخته شود به بهرهبرداری برسد اما نه شهرداری وقت به قولش عمل کرد و نه بقیه نهادها که روز آغاز ساخت حاضر بودهاند، کاری پیش بردند. از آن مبلغ 300 میلیون تومانی 155 میلیون تومان پرداخت شده و آستان قدس هم به اندازه 20 میلیون تومان کمک کرده است و بقیه هزینهها در طول این 4سال به وسیله اهالی شهرک ارمغان تأمین شده است.
ما در این گزارش از جهات مختلفی به این مسجد پرداختیم، نکته اول بحث فضای خاص و محلی بودن آن است و نکته دیگر هم درباره مشکلات این مسجد است.
چند وقت پیش که به همراه عضو شورای اسلامی شهر مشهد برای بازدید از شهرک ارمغان به این مسجد رفتیم متوجه وضعیت خاص و علاقه شهروندان این شهرک که از زیرمحلههای محله فارغالتحصیلان است به این مسجد شدم. مسجدی که با کمترین امکانات و فقط با محکمسازی بنا شده اما تبدیل به یک پایگاه اجتماعی مفید در شهرک شده است. از جمعیت حدود 2500 نفری شهرک ارمغان حدود 1000 نفر مخاطب ثابت برنامههای فرهنگی و مذهبی این مسجد هستند و در مشکلات اجتماعی و فردی اهالی شهرک هم مسجد نقش یک پایگاه اجتماعی را ایفا میکند.
حل مشکلات اهالی شهرک در قالب مشکلات شخصی و محلهای به وسیله بزرگترهای شهرک به مسجد آورده میشود و در اینجا حل میشود، حتی به گفته اسماعیلی نزاعهایی بود که کار به کلانتری رسید اما از آنجا به وسیله اهالی مسجد کار به مسجد بازگردانده شده است.
کاری که در این مسجد به عنوان یک پایگاه مردمی انجام میشود و وفاقی که برای شهروندان این شهرک ایجاد کرده است، سبب شده تا این مسجد با تمام نقصهای عمرانی که دارد فراتر از یک مسجد باشد و محل رفع مشکلات محله و مردم آن شود. از دیگر ظرفیتهای این مسجد این است که یک کانون فرهنگی در این مسجد تشکیل شده و در موارد مختلف امور فرهنگی و شهروندی در این مسجد برای شهروندان آموزش داده میشود.
اما مسجدی با این ظرفیت اجتماعی که در یک موقعیت مکانی خاص در نزدیک نمایشگاه بینالمللی مشهد واقع شده، این روزها دچار مشکلات متعددی است.
غلامحسن اسماعیلی، مسئول پیگیری امور مسجد، در اینباره گفت: بخشی از کار مسجد از جمله لولهکشی گاز و یا ساخت پنجرهها به وسیله خیران و گروههای مردمی پیش رفته اما شاهد این هستیم که بخش عمدهای از کار روی زمین مانده است. زمانی که ما کار این مسجد را آغاز کردیم، کار در 4طبقه تعریف شد و خوب هم پیش رفت و بنا برپا شد اما در انجام کارهای داخل ساختمان اکنون به مشکل خوردیم به حدی که دیوارهای داخل ساختمان را با بنر پوشاندهایم. به نظر من شایسته نیست برای مسجدی که در کنار بزرگراه بنا شده است و زائرانی که به شهر مشهد میآیند و از این مسیر میگذرند با چنین نمای نابهسامانی روبهرو شوند.
اسماعیلی در ادامه درباره هزینههای تکمیل پروژه گفت: ما کار را از ابتدا با مهندسان ناظر حرفهای و با نقشهای درست و مطابق نظام مهندسی پیش بردیم، اکنون برآورد میشود هزینه اتمام این کار در حدود یک میلیارد تومان باشد.
و اما بد نیست بدانیم که وظیفه شهرداری ساخت مسجد نیست و در مواردی میتواند نقش تسهیلگر یا کمککننده را ایفا کند اما با اینحال اسماعیلی بیان کرد: شهرداری از هیچ کمکی دریغ نکرده است. انتظار اهالی شهرک ارمغان توجه بقیه نهادها و سازمانهای دولتی به این مسجد نیمهکاره است.