صدایش بسیار آشناست وقتی لب به سخن باز میکند اولین چیزی که در ذهن تداعی میشود همان کشدار گفتن «اوستا....» است صدایی که در نمایش سیاهبازی ماجراهای عبدلی و اوستا برای بسیاری از قدیمیها آشناست؛ هرچند گذر سالها چهره او را تغییر داده و از آنزمان تاکنون نمایشهای زیادی را چه در قالب بازیگری و چه کارگردانی به روی صحنه برده است اما هنوز هم وقتی مردم او را در کوچه و خیابان میبینند با نام عبدلی صدایش میکنند. شخصیتی محبوب و فراموشنشدنی؛ در بازدید جواد انصافی از بوستان کوهسنگی فرصتی فراهم شد تا دقایقی با او درباره نمایش سیاهبازی و ظرفیتهای هنری شهر مشهد گپوگفتی داشته باشیم که در ادامه میخوانید.
انصافی که تحقیقات و پژوهشهایی در زمینه هنر نمایشی داشته و کتابهایی با مضامین آیینهای سنتی ایرانی نوشته است، اظهار کرد: نمایش و سیاهبازی در ایران قدمت طولانی دارد و در پژوهشهایی که انجام دادم به مدارک و اسنادی دست پیدا کردم که نشان میدهد در زمان صفویه نمایشهای شگفتانه اجرا میشده است.
وی ادامه داد: منظور از نمایش شگفتانه این است که در یک نمایش علاوهبر انسان دیگر موجودات مانند حیوان و درختان یا حتی اجسام نیز حرف میزنند، این سبک نمایش شاید فقط 100سال باشد که در کشورهای اروپایی و پیشرفته برای کودکان اجرا میشود اما در ایران عمر هزار ساله دارد.
این بازیگر و کارگردان که سابقه درخشانی در اجرای نمایشهای اصیل ایرانی دارد، بیان کرد: تمام آیینهای سنتی ایرانی پیامآور موضوع خاصی هستند بهعنوان مثال هر کدام از سینهای سفره هفتسین نمادی است و میخواهد پیامی را منتقل کند، بهعنوان مثال سنجد که نخستین سین سفره است نماد سنجیده عملکردن و گرایش به عقل است.
انصافی با اشاره به اینکه در نمایشهای خیابانی با خواندن سرودهایی این پیامها به مردم منتقل میشود و اینگونه نیست که نمایش فقط جنبه تفریح و سرگرمی داشته باشد، گفت: شب یلدا، چهارشنبهسوری، قاشقزنی، عمو نوروز یا حاجی فیروز و... همگی انتقالدهنده پیامی هستند که امروزه به آنها توجه کمتری میشود و چه خوب است که در قالب نمایش بهویژه سیاهبازیهای خیابانی دوباره این آیینهای سنتی برای مردم زنده شود.
وی یادآور شد: ریشههای عمیقی در فرهنگ ما وجود دارد که باید در قالب کارگاههای آموزشی به افرادی که به حوزه نمایش و سیاهبازی علاقهمند هستند آموزش داده شود تا طی نسلها این آیینهای سنتی حفظ شوند.
انصافی، خراسان را مهد رسوم و آیینهای مختلف بیان کرد و افزود: هر استان برای خود آیین و رسومی دارد که بعضا ممکن است برخی از این رسوم در گذر سالها به فراموشی سپرده شده باشد. خوشبختانه نشریه شهرآرامحله در گزارشهایی که از اهالی قدیمی محلات تهیه میکند میتواند بهنوعی بازوی کمکی برای زندهکردن این آیینهای سنتی باشد.
این بازیگر و کارگردان خاطرنشان کرد: همچنین بوستان کوهسنگی یکی از پارکهای نامآشنا برای زائران حرم امام مهربانیهاست که میتوان از ظرفیت این بوستان برای برگزاری جشنوارههای معرفی آیینهای تیرگان، یلدا، مهرگان و... استفاده کرد.
مدیر بوستان کوهسنگی نیز در ادامه با اشاره به اینکه این بوستان بعد از حرم امام رضا(ع) در رتبه دوم بازدید زائران قرار دارد، اظهار داشت: بوستان کوهسنگی با 102هکتار مساحت بزرگترین بوستان کشور است که میزبان 10میلیون زائر در سال بوده و همین موضوع سبب شده است تا جشنواره و المانهای مختلفی در این بوستان برگزار شود.
حمیدرضا ذکاوتی ضمن اعلام آمادگی برای برگزاری جشنوارههای آیینی در بوستان کوهسنگی گفت: معرفی تولیدات و مراسم آیینی هر منطقه به توسعه گردشگری کمک میکند از طرفی برگزاری جشنوارههای آیینی علاوهبر شناساندن ظرفیتهای مختلف هر شهر و استان به زائران و مسافران، میتواند برای تقویت هویت محلی افراد نیز مناسب باشد.