زمستان چگونه ترمز تولید را کشید؟ | بررسی آمار کاهش تولید و فروش صنایع در دی ماه ۱۴۰۴

به گزارش شهرآرانیوز، شاخص تولید، فروش و قیمت بخش صنعت و معدن مبتنی بر اطلاعات ماهانه ۳۸۰ شرکت بورسی استخراج می‌شود. این شاخص به دلیل هم‌حرکتی مناسب با شاخص تولید صنعتی بانک مرکزی و مرکز آمار، یکی از نماگر‌های قابل اتکا برای پایش ماهانه تحولات بخش صنعت و معدن کشور به شمار می‌رود.

در تازه‌ترین گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، تغییرات شاخص‌های تولید، فروش و قیمت شرکت‌های صنعتی و معدنی پذیرفته‌شده در بورس و همچنین وضعیت رشته‌فعالیت‌های مهم در دی‌ماه ۱۴۰۴ مورد بررسی قرار گرفته است.

بر اساس این گزارش، در دی‌ماه ۱۴۰۴ شاخص تولید بخش صنعت نسبت به ماه مشابه سال قبل ۶.۵ درصد افزایش یافته، اما در مقایسه با ماه قبل با کاهش ۵.۴ درصدی مواجه شده است. همچنین شاخص فروش شرکت‌های صنعتی بورسی در مقایسه با دی‌ماه سال گذشته رشد ۹.۸ درصدی را ثبت کرده، در حالی که نسبت به آذرماه امسال ۴.۲ درصد کاهش داشته است.

در همین حال، شاخص قیمت شرکت‌های صنعتی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل ۵۹.۹ درصد افزایش یافته و نسبت به ماه قبل نیز رشد ۱۲.۴ درصدی را تجربه کرده است؛ موضوعی که نشان‌دهنده تداوم فشار‌های قیمتی در بخش صنعت است.

اثر حذف ارز ترجیحی بر صنایع غذایی

در دی‌ماه و هم‌زمان با اجرای سیاست حذف ارز ترجیحی از هفته میانی ماه، صنعت غذایی و آشامیدنی، به‌ویژه زیربخش‌های «لبنیات» و «روغنی‌ها»، در هر دو شاخص تولید و فروش نسبت به ماه قبل رشد مثبت را ثبت کردند؛ با این حال رشد نقطه‌به‌نقطه این شاخص‌ها همچنان منفی باقی مانده است.

از آنجا که محصولات لبنی و روغنی عمدتاً متکی بر تقاضای بازار داخلی هستند و سهم محدودی در صادرات دارند، تحولات این زیربخش‌ها بیش از سایر گروه‌ها تحت تأثیر تغییرات قدرت خرید خانوار قرار می‌گیرد. در این چارچوب، کاهش تقاضای مؤثر داخلی در پی افزایش سطح عمومی قیمت‌ها و تضعیف درآمد واقعی مصرف‌کنندگان، یکی از عوامل اصلی منفی شدن رشد نقطه‌به‌نقطه تولید و فروش در این بخش‌ها ارزیابی می‌شود.

در عین حال، رشد مثبت ماهانه می‌تواند بیانگر شکل‌گیری سطح جدیدی از تقاضای حداقلی و تعدیل تدریجی تولید و فروش بنگاه‌ها با شرایط جدید بازار باشد؛ مسیری که احتمالاً به تعادلی در سطحی پایین‌تر از سال گذشته منتهی خواهد شد.

رشد صنایع صادرات‌محور هم‌زمان با افزایش نرخ ارز

بررسی عملکرد صنایع در دی‌ماه ۱۴۰۴ نشان می‌دهد گروه‌های فلزات پایه و شیمیایی (به‌جز دارو) با وجود انتقال به تالار دوم معاملات در پی افزایش نرخ ارز، با رشد شاخص تولید مواجه بوده‌اند.

عملکرد نسبتاً مطلوب این صنایع را می‌توان در چارچوب اتکای بیشتر آنها به بازار‌های صادراتی و تقویت انگیزه‌های صادراتی ناشی از رشد نرخ ارز تحلیل کرد. در این صنایع، افزایش نرخ ارز ــ با وجود بالا رفتن هزینه‌های تولید ــ از طریق بهبود مزیت نسبی قیمتی در بازار‌های خارجی و افزایش درآمد ریالی حاصل از صادرات، به عاملی محرک برای حفظ یا حتی افزایش سطح تولید تبدیل شده است.

به این ترتیب، وابستگی کمتر این گروه‌ها به تقاضای داخلی و امکان انتقال بخشی از شوک‌های قیمتی به بازار‌های خارجی، موجب شده شاخص تولید آنها در دی‌ماه روندی افزایشی را تجربه کند؛ روندی که آنها را از صنایع وابسته به تقاضای داخلی متمایز می‌کند.