افزایش قیمت موبایل در اثر شوک ارزی و خروج از دسترس خریداران

به گزارش شهرآرانیوز؛ «تعمیر نشد، قسطی می‌خرند، آن هم نه گوشی‌های گران قیمت، میان رده و پایین‌تر بین ۱۵ تا نهایت ۵۰ میلیون تومان. در همین یک ماه گوشی تا ۳۰ درصد افزایش قیمت داشته و در مقابل، فروش‌ها یک سوم شده، مردم اولویتشان نان است، نه تلفن»؛ این توصیف یکی از فروشندگان تلفن همراه از وضعیت این روز‌های بازار موبایل است.

کالایی که در عصر دیجیتال به یکی از اسباب اساسی زندگی مردم از کاسب و دانشجو تا کارمند و ... تبدیل شده است، حالا در روز‌هایی که تورم سفره مردم را بلعیده، دیگر این کالا جایی در سبد خرید مردم ندارد. کسبه‌ می‌گویند در همین یک ماه اخیر فروششان به یک سوم رسیده است.

اگر بازه را طولانی‌تر کنند، فروش گوشی یا به قول خودشان خروجی بازار نسبت به چند ماه گذشته تا ۶۰ درصد هم کاهش یافته است.   اگر بخواهیم خلاصه‌ای از وضعیت موجودی انواع و اقسام موبایل در بازار بگوییم، فعالان این حوزه می‌گویند فراوانی گوشی در بازار مانند قبل نیست و‌ می‌توان گفت عرضه کاهش یافته است.

اول به دلیل کاهش تخصیص ارز در ماه‌های گذشته به این کالا و دوم افزایش قیمت‌های ناشی از واردات با نرخ آزاد و ناتوانی فروشندگان برای جایگزینی کالای جدید در قفسه ها. با وجود این، کاهش عرضه ضربه درخورتوجهی به بازار نزده است، چون به دلیل افزایش قیمت‌ها و کاهش قدرت خرید مردم، تقاضا نیز به شدت کاهش یافته و بین عرضه و تقاضای فعلی، تعادل برقرار است.  

اما درباره قیمت،  بررسی‌ها نشان می‌دهد در یک ماه اخیر به صورت میانگین گوشی‌های تلفن همراه بین ۲۰ تا ۳۰ درصد افزایش قیمت داشتند. البته بدیهی است که قیمت جهانی آن‌ها افزایش نداشته و موضوع، افزایش قیمت ارز است. از طرفی به گفته فعالان این حوزه افزایش قیمت گوشی‌ها اغلب از میزان افزایش قیمت دلار کمتر بوده است؛ چون بازار دیگر کشش افزایش قیمت را ندارد.

گوشی دیگر اولویت مردم نیست

افشین اکبری، فعال بازار تلفن همراه، می‌گوید: دیگر گوشی دارای قابلیت‌های معمولی روز، کمتر از ۱۰ میلیون تومان نداریم. خروجی بازار خیلی ضعیف است و دیگر تلفن همراه جزو اولویت‌های مردم نیست.

او با اشاره به مشکلات تخصیص ارز برای تلفن همراه می‌افزاید: صف‌های تخصیص ارز برای تلفن همراه تا پانصد روز هم می‌رسد؛ بنابراین این کالا با قیمت ارز آزاد وارد می‌شود. وارد کنندگان نیز هرچقدر حساب وکتاب می‌کنند، در نهایت قیمت گوشی‌های موجود در بازار (از خرید‌های قبل) خیلی پایین‌تر از قیمت کالای جدید است و فروشندگان توان جایگزین کردن ندارند. از طرفی بازار نیز کشش افزایش قیمت بیشتر را ندارد.

این فعال بازار تلفن همراه به چالش ادامه فعالیت جزء فروشان تلفن همراه در بازار اشاره می‌کند و ادامه می‌دهد: مغازه حاشیه خیابان که سال گذشته روزی صد گوشی می‌فروخته، اکنون روزی ۱۰ گوشی هم نمی‌فروشد. مغازه‌های داخل کوچه شاید هفته‌ای یک گوشی بفروشند.

اکبری می‌گوید: هرچند موجودی در بازار کم شده، اما به حد لازم هست؛ چون تقاضا وجود ندارد.

به گفته او طی یک ماه گذشته حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد افزایش قیمت به دلیل افزایش نرخ ارز وجود داشته است.

ارز تخصیص ندادند؛ واردات غیررسمی شد

دکتر علی عقیلی، کارشناس اقتصادی و فعال حوزه آی تی، می‌گوید: در حوزه موبایل و کالا‌های الکترونیکی مدتی است ارز ترجیحی یا مبادله‌ای تخصیص داده نمی‌شود و واردکنندگان ناچارند ارز موردنیاز خود را از بازار آزاد تأمین کنند. به گفته وی، وقتی واردکننده مجبور به خرید ارز آزاد می‌شود و تعهد مشخص و مؤثری هم برای واردات رسمی وجود ندارد، طبیعی است که انگیزه برای پرداخت عوارض، مالیات و حقوق گمرکی کاهش پیدا کند و بخشی از کالا‌ها به سمت مبادی غیررسمی برود.

این کارشناس اقتصادی ادامه می‌دهد: در بازار موبایل به دلیل الزام رجیستری و ثبت شناسه IMEI محدودیت‌هایی وجود دارد، اما در سایر کالا‌های آی تی عملا عرضه بدون فاکتور رسمی افزایش یافته و بسیاری از فروشندگان، فاکتور رسمی ارائه نمی‌کنند که این موضوع نشان دهنده ورود کالا از مسیر‌های غیرشفاف است.

۸۰ درصد بازار گوشی زیر ۳۰۰ دلار است

عقیلی با اشاره به کاهش قدرت خرید مردم می‌گوید: حدود ۸۰ درصد گوشی‌های خرید و فروش شده در بازار ایران کمتر از سیصد دلار قیمت دارند و تقاضا به شدت به سمت مدل‌های اقتصادی رفته است.

به گفته وی، ترجیحات مصرف کننده مانند خرید مدل‌های روز، رنگ خاص یا نسخه‌های بالاتر عملا کم رنگ شده و بازار به سمت تعمیر گوشی‌های قدیمی حرکت کرده است؛ به طوری که بسیاری از خریداران تنها زمانی گوشی جدید تهیه می‌کنند که دستگاه قبلی کاملا از کار افتاده باشد.

این کارشناس اقتصادی با اشاره به اینکه در هفته‌های اخیر قیمت موبایل به طور محسوسی افزایش یافته و در برخی موارد طی دو تا سه هفته گذشته تا حدود ۳۰ درصد رشد داشته است، می‌افزاید: برخی مدل‌های پرچم دار و لوکس به ارقام بسیار بالا رسیده‌اند؛ برای مثال قیمت آیفون پرومکس یک ترابایت به حدود ۵۰۰ میلیون تومان نزدیک شده و عملا از دسترس بخش بزرگی از جامعه خارج شده است. در برند‌های دیگر نیز وضعیت مشابه است و به عنوان نمونه برخی مدل‌های پرچم دار سامسونگ مانند گلکسی اس۲۵ اولترا به حدود ۲۳۸ میلیون تومان رسیده‌اند که تنها درصد کمی از جامعه توان خرید آن را دارند.

عقیلی ادامه می‌دهد: مشکل اصلی فروشندگان این است که حتی در صورت فروش کالا با سود بالا نیز قادر به جایگزینی همان کالا با قیمت جدید نیستند. به گفته وی، سود واقعی در بازار موبایل نه در تفاوت قیمت خرید و فروش، بلکه در توان جایگزینی موجودی انبار تعریف می‌شود. در شرایطی که نرخ ارز پیوسته افزایش می‌یابد، سرمایه در گردش فعالان بازار به تدریج تحلیل می‌رود و ممکن است سرمایه یک واحد صنفی طی دو سال، کاهش محسوسی پیدا کند؛ حتی اگر در ظاهر، فروش با سود انجام شده باشد.

درمجموع بنابر گفته فعالان این حوزه و بررسی بازار، این طور می‌توان خلاصه کرد که بازار موبایل این روز‌ها در تلاقی سه متغیر شوک ارزی، کاهش تخصیص رسمی ارز و افت شدید قدرت خرید قرار گرفته است. شوکی که از یک سو قیمت‌ها را ظرف یک ماه تا ۳۰ درصد بالا برده و از سوی دیگر خریداران را به عقب نشینی مجبور کرده است.

هرچند عرضه نیز به دلیل مشکلات واردات و جایگزینی موجودی کاهش یافته، اما افت تقاضا به قدری عمیق بوده که نوعی رکود در بازار شکل گرفته است؛ تعادلی که نه به رونق می‌انجامد و نه به ثبات پایدار. تداوم این وضعیت می‌تواند به تحلیل رفتن سرمایه فعالان صنف، گسترش مسیر‌های غیررسمی واردات و حذف تدریجی بازیگران کوچک از بازار بینجامد. بازاری که زمانی پرگردش و پویا بود، اکنون در سایه نااطمینانی ارزی و فشار معیشتی، به بازاری کم رمق و محتاط تبدیل شده است.