سمیه سعادتمند | شهرآرانیوز؛ در شرایطی که نظام سلامت کشور با چالشهایی، چون افزایش بیماریهای غیرواگیر، احتمال بروز اپیدمیها، گسترش اطلاعات نادرست در فضای مجازی و تغییر الگوی مراجعه مردم به خدمات درمانی روبهروست، «سواد سلامت» بهعنوان یکی از کلیدیترین مؤلفههای ارتقای سلامت عمومی بیش از گذشته مورد توجه سیاستگذاران قرار گرفته است.
تجربه سالهای اخیر نشان داده است که صرف دسترسی به اطلاعات پزشکی، تضمینی برای تصمیمگیری درست در زمان بیماری یا بحرانهای بهداشتی نیست و نبود مرجع علمی واحد، زمینهساز خوددرمانیهای پرخطر و سردرگمی عمومی میشود. در همین چارچوب، معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تمرکز بر آموزش کاربردی، اطلاعرسانی هدفمند و تقویت خودمراقبتی، اجرای برنامههایی را در دستورکار قرار داده که هدف آن، تبدیل آگاهی به رفتار صحیح سلامتمحور در سطح جامعه است.
در همین راستا، معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با اشاره به سیاستهای کلان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اظهار کرد: حوزه معاونت بهداشت چهار موضوع اساسی را بهعنوان سرمشق اصلی خود در نظر گرفته و پیگیری میکند که شامل جوانی جمعیت، بسیج اطلاعرسانی و ارتقای سطح سواد سلامت جامعه، طرح پزشک خانواده و توجه به عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت است.
مهدی قلیان با تأکید بر اینکه ارتقای سواد سلامت جامعه بهعنوان یک زیرساخت، نقش تعیینکنندهای در سلامت عمومی دارد، افزود: سواد سلامت با اطلاعرسانی صرف متفاوت است. سواد بهمعنای کاربستن دانش در زندگی روزمره است و اگر فردی اطلاعاتی درباره یک بیماری داشته باشد، اما نداند در زمان بروز علائم چه اقدامی باید انجام دهد، نمیتوان گفت که از سواد سلامت کافی برخوردار است.
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به راهاندازی سایت بسیج اطلاعرسانی سلامت، تصریح کرد: هدف از ایجاد این سایت، ارائه اطلاعات علمی، کاربردی و بهروز درباره بیماریهای واگیر و غیرواگیر، معضلات اجتماعی، سلامت شهری و روستایی و بیماریهای مشترک انسان و دام است. در این سامانه، بیماریها بهصورت صفحهبندیشده معرفی شده و اقدامات لازم، مسیرهای مراجعه و خدمات رایگان مراکز بهداشتی به مردم اطلاعرسانی میشود.
وی افزود: یکی از آسیبهای جدی در حوزه سلامت، خوددرمانی است. ما در حوزه پزشکی بهدنبال خودمراقبتی هستیم، نه خوددرمانی. خودمراقبتی یعنی فرد بداند چگونه از سلامت خود محافظت کند و در صورت بیماری، از مسیر علمی درمان را پیگیری کند، اما خوددرمانی یعنی عمل بر اساس توصیههای غیرعلمی که میتواند منجر به مقاومت دارویی و شکست درمان شود.
قلیان با ذکر مثالهایی از بیماریهایی مانند سالک و کیست هیداتید، بیان کرد: درمان بسیاری از این بیماریها رایگان در مراکز بهداشتی انجام میشود، اما ناآگاهی مردم باعث مراجعه به مسیرهای غلط و بروز عوارض جبرانناپذیر میشود.
در ادامه، رئیس گروه آموزش و ارتقای سلامت دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با تأکید بر نقش آموزش در حفظ سلامت جامعه گفت: یکی از اولویتهای اصلی وزارت بهداشت، افزایش سواد سلامت و تقویت خودمراقبتی است. زمانی که اطلاعات فرد کافی نباشد، تصمیمهای اشتباه در حوزه سلامت اجتنابناپذیر خواهد بود.
محمدجعفر صادقی، با اشاره به سه نوع خودمراقبتی فردی، اجتماعی و سازمانی افزود: آموزشها از طریق سفیران و داوطلبان سلامت به جامعه منتقل میشود. در حال حاضر حدود ۴۹۳هزار سفیر سلامت آموزشدیده در دانشگاه علوم پزشکی مشهد فعال هستند و داوطلبان سلامت نیز علاوه بر خانواده خود، خانوادههای دیگر را زیرپوشش قرار میدهند.
صادقی از راهاندازی سایت آموزش همگانی سلامت به نشانی «https://hcamp.mums.ac.ir» با بیش از هشتاد عنوان آموزشی خبر داد و گفت: این محتواها بر اساس آخرین دستورالعملها و یافتههای علمی تهیه شدهاند و به طور مستمر بهروزرسانی میشوند.
مدیر گروه سلامت کار دانشگاه علوم پزشکی مشهد و نماینده تامالاختیار معاونت بهداشت در کمیته بهداشت و سلامت محیطزیست خدمات سفر استان، از تشدید نظارتهای بهداشتی در ایام ماه مبارک رمضان و تعطیلات نوروز خبر داد و گفت: از سیام بهمنماه برنامههای نظارتی آغاز شده و تا دوم فروردین ادامه دارد. همچنین از ۲۵اسفند تا ۱۵فروردینماه، برنامههای ستاد خدمات سفر نوروز ۱۴۰۵ اجرا میشود. در این بازه، ۳۰۳بازرس بهداشت محیط در قالب ۱۶۲تیم و در شهرستان مشهد ۱۹۰بازرس در قالب ۱۰۲تیم فعالیت دارند.
فرشید وفا با ارائه آماری افزود: درحالحاضر بیش از ۷۴هزار مرکز تهیه و توزیع مواد غذایی و حدود ۲۶هزار و ۵۰۰اماکن عمومی زیرپوشش نظارت دانشگاه هستند که حدود ۷۰درصد آنها جزو مکانهای حساس محسوب میشوند. تنها در چند روز ابتدایی اجرای طرح، ۳هزار و ۳۴ مورد بازرسی انجام شده، ۳۵۵اخطاریه کتبی صادر، ۴۱مورد به مراجع قضایی معرفی و چهار واحد پلمب شده است.
همچنین بیش از هفتصد کیلوگرم مواد غذایی غیرقابل مصرف کشف و معدومسازی شده است. وی از شهروندان و زائران خواست در صورت مشاهده تخلفات بهداشتی، موضوع را از طریق سامانه۱۹۰ وزارت بهداشت گزارش کنند و تأکید کرد: معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد طی چهار سال متوالی رتبه نخست کشور را در رسیدگی به شکایات و پاسخگویی بموقع کسب کرده است.