به گزارش شهرآرانیوز؛ قرار بود گزارش ششم کیفیت اینترنت ایران، ساعت ۴ عصر ۹ اسفند ۱۴۰۴ منتشر شود، اما به دلیل آغاز جنگ، انتشار آن تا ۳۰ فروردین ۱۴۰۵ به تعویق افتاد. انجمن تأکید کرده است که دادههای این گزارش مربوط به پیش از قطعی سراسری اینترنت است، هرچند همچنان بسیاری از بخشهای آن ارزش تحلیل دارد.
برآوردهای انجمن تجارت الکترونیک تهران نشان میدهد که بازار فیلترشکن در ایران پیش از قطعی اینترنت، حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان حجم داشته است. این رقم شامل ۱۸.۷ تا ۲۲.۲ همت درآمد مستقیم، حدود ۴۷ میلیون دلار درآمد از طریق فاندهای بینالمللی و میلیونها دلار درآمد تبلیغاتی است.
حالا بیش از ۵۰ روز از قطعی سراسری میگذرد و قیمت فیلترشکنها دهها برابر شده است. به همین دلیل، بسیاری از توانایی خرید آن محروم شدهاند و ارزیابی وضعیت فعلی بازار نیازمند پژوهشی مستقل است.
پیمایش ملی انجمن به کمک مرکز افکارسنجی «ایسپا» در دیماه ۱۴۰۴ نشان میدهد ۸۲.۴ درصد کاربران برای استفاده از اینترنت به فیلترشکن نیاز دارند. نکته قابل توجه اینکه ۷۳ درصد از کسانی که عمدتاً از شبکههای اجتماعی داخلی استفاده میکنند نیز از فیلترشکن بهره میبرند.
بخش نگرانکننده دیگر این است که ۳۰ درصد پاسخدهندگان تأیید کردهاند فرزندان یا افراد تحت سرپرستی آنها نیز از فیلترشکن استفاده میکنند؛ یعنی کودکان و نوجوانان بخش مهمی از مشتریان این ابزارها هستند.
از نظر شاخص RTT (زمان رفت و برگشت اطلاعات) که برای وبگردی، بازی آنلاین و تماس تصویری حیاتی است، ایران تنها از ۸ کشور آنگولا، نیجریه، کنگو، سودان، مصر، اتیوپی، کامرون، ترکمنستان و کوبا وضعیت بهتری دارد.
تنها حدود ۳ درصد وبسایتهای پرمخاطب ایرانی در وضعیت خوب (RTT پایین) قرار دارند. جالب اینکه در زمان قطعی اینترنت در دی و بهمن ۱۴۰۴ که فقط گروه خاصی دسترسی داشتند، میزان RTT پایین بیش از دو برابر شد. انجمن علت فنی این بهبود را «کاهش بار ترافیک اپراتورها» میداند و نتیجه میگیرد: اقلیت یا همان «طبقه ممتاز کشور» به اینترنتی بدون فیلتر و پرسرعتتر دسترسی داشته است.
بر اساس رتبهبندی ۱۰۰ کشور، ایران از نظر فیلترینگ و سانسور محتوا با ۳۹ درصد، تنها از چین و میانمار بدتر است (رتبه ۹۸). روسیه، پاکستان و تانزانیا پس از ایران قرار دارند. نسبت به گزارش قبلی، وضعیت وبسایتهای محدودشده ۳ درصد بدتر شده است.
از نظر سرعت اینترنت، میانگین پهنای باند در ایران ۵.۴ مگابیت بر ثانیه است (میانگین آسیا ۱۳ مگابیت). شاخص تأخیر (Latency) ایران ۱۳۶ میلیثانیه (میانگین آسیا ۸۶) و DNS time response ۱۴۱ میلیثانیه ثبت شده است. در مجموع، ایران از نظر سرعت در رتبه ۹۲ از ۱۰۰ کشور قرار دارد.
انجمن با تجمیع سه شاخص کیفیت، فیلترینگ و سرعت، ایران را در رتبه اول بدترین کیفیت اینترنت در میان ۱۰۰ کشور با بیشترین تولید ناخالص داخلی معرفی کرده است. تانزانیا و چین در رتبههای بعدی قرار دارند.
انجمن در پاییز ۱۴۰۴ متوجه اختلال روی پروتکل HTTP/۳ شد. دبیر شورای عالی فضای مجازی، آقامیری، شفاهی اعلام کرد دستوری برای اختلال وجود ندارد، اما از پاسخ مکتوب خودداری کرد. معاون وزیر ارتباطات، فتاحی، نیز وزارتخانه را بدون اختیار دانست و گفت اپراتورها تابع ابلاغیات مرکز ملی فضای مجازی هستند.
نظرسنجی انجمن نشان میدهد ۸۲ درصد کاربران برای کنار گذاشتن فیلترشکن، خواستار رفع فیلتر اینستاگرام هستند. حدود ۵۶ درصد پاسخدهندگان، اینستاگرام را پلتفرمی میدانند که روزانه بیشتر چک میکنند.
برآورد پلتفرم «پادرو» نشان میدهد در سال ۲۰۲۴ حدود ۷۰۰ هزار فروشگاه فعال در اینستاگرام وجود داشته و گردش مالی آن ۷۰ تا ۸۰ هزار میلیارد تومان برآورد شده است. همچنین ۴۵ تا ۴۷ میلیون کاربر ایرانی در اینستاگرام حضور دارند.
انجمن به نقش کشورهای غیرتحریمکننده نیز اشاره کرده که گاهی سختگیرانهتر از تحریمکنندگان اصلی عمل میکنند. این رفتار «یکجانبهگرایی منفعل» نامگذاری شده است؛ کشورهایی که به غیرقانونی بودن بسیاری از تحریمها آگاهند، اما عملاً آنها را مؤثرتر از خود تحریمکنندگان اجرا میکنند.
فایل کامل گزارش ششم کیفیت اینترنت در ایران