شکیبا افخمی راد | شهرآرانیوز؛ هجدهمین دوره جشنواره تئاتر رضوی که از ۴ تا ۸ اردیبهشت امسال در تبریز برگزار شد، نخستین اتفاق مهم تئاتری در سال ۱۴۰۵ به شمار میرود. رویدادی که میتواند نویدبخش بازگشت رونق به سالنهای نمایش کشور پس از چندماه تعطیلی باشد. رضا حسینی، هنرمند مشهدی، یکی از داوران امسال این رویداد بوده است. او در گفتوگو با ما با نگاهی تحلیلی به اهمیت برگزاری هجدهمین دوره جشنواره تئاتر رضوی پرداخته و از نقش این جشنواره در احیای جریان تئاتر دینی و ایجاد انگیزه برای گروههای نمایشی گفته است.
رضا حسینی با تأکید بر اهمیت برگزاری هجدهمین دوره جشنواره تئاتر رضوی به عنوان نخستین رویداد تئاتری سال ۱۴۰۵ میگوید: این جشنواره میتواند شروعی برای از سرگیری اجراهای عمومی در سالنهای تئاتر سراسر کشور باشد. درواقع بازگشت گروههای شرکت کننده به شهرهای خود و تلاششان برای اجرای عمومی آثار، اولین گام برای تحقق این اتفاق است.
او ادامه میدهد: این رویداد همچنین نقطه شروعی برای برگزاری دیگر جشنوارههای هنری در سال جدید خواهد بود. از همین رو باید به هجدهمین دوره جشنواره تئاتر رضوی نگاهی مثبت داشت و آن را جریانی آغازگر دانست؛ جریانی که میتواند فضای اجراهای نمایشی را پس از یک دوره رکود، دوباره فعال کند.
یکی از نکات قابل توجه این دوره، برگزاری مراسم افتتاحیه در فضای شهری و در میان مردم تبریز بود. حسینی با اشاره به این تجربه میگوید: «افتتاحیه در میدان ساعت و در میان مردمی برگزار شد که این شبها به صورت خودجوش در خیابانها حضور دارند. برای من این نوع برگزاری بسیار جذاب و متفاوت بود.»
داور جشنواره تئاتر رضوی درباره کیفیت آثار ارائه شده نیز نگاه مثبتی دارد. او با اشاره به اینکه تمامی نمایشها با محوریت مضامین رضوی و معنوی تولید شدهاند، بیان میکند: «با وجود اشتراک موضوعی، شاهد تنوع قابل توجهی در شکل ارائه و اجرا بودیم.»
حسینی با بیان اینکه جشنواره تئاتر رضوی زیرمجموعه رویدادهای هنری بنیاد بین المللی امام رضا (ع) است، بیان میکند: رسالت بنیاد امام رضا (ع) ترویج اندیشههای معنوی رضوی در قالب هنرهای مختلف است. اندیشههایی که مانند اقیانوسی گسترده است و هر هنرمندی هم میتواند به اندازه جهان بینی خودش از آن بهره بگیرد.
او درباره رسالت جشنواره تئاتر رضوی نیز میگوید: رسالت اصلی جشنواره تئاتر هم این است که مخاطب خودش را با اجراهای نمایش به امام رضا (ع) و اندیشههای رضوی و معنوی متصل کند و در آموزش و ترویج و فراگیری این حوزه اندیشهای تأثیرگذار باشد.
حسینی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر اینکه زبانی رساتر از هنر برای ترویج موضوعهای مختلف وجود ندارد، میگوید: فلسفه، عرفان، علم، دین و هنر پنج عنصر اصلی هستند که فرهنگ انسان را میسازند، اما هنر از این جهت اهمیت بیشتری دارد که میتواند در همه این حوزهها تأثیرگذار باشد.
حسینی درباره دستاوردهای جشنواره تئاتر رضوی در طول هجده دوره برگزاری آن میگوید: جشنواره تئاتر رضوی در میان هنرمندان هنرهای نمایشی جایگاه خودش را پیدا کرده است، به طوری که بسیاری از کارگردانان از ابتدای سال به حضور در این جشنواره فکر میکنند.
او ارسال حدود ۱۳۰ اثر از سراسر کشور به دبیرخانه این دوره جشنواره را نیز نشان دهنده استقبال گسترده هنرمندان و اعتبار این رویداد در فضای تئاتری کشور میداند.
این هنرمند با تأکید بر اهمیت جشنواره تئاتر رضوی در حوزه تئاتر دینی، آن را یکی از معدود رویدادهای پایدار این حوزه معرفی میکند. به گفته او، بسیاری از جشنوارههای مشابه در سالهای گذشته به دلایل مختلف از رونق افتادهاند و اکنون این رویداد به عنوان یک پایه ثابت در این عرصه باقی مانده است.
به گفته او در ایران جشنواره دینی به جز جشنواره تئاتر رضوی وجود ندارد که هجده دوره را پشت سر گذاشته باشد و جای خودش را نیز میان هنرمندان باز کرده باشد.
حسینی گردهم آمدن هنرمندان در قالب جشنوارهها را یکی از مهمترین کارکردهای این رویدادها میداند. او که از جشنوارهها به عنوان محل تغذیه فکری هنرمندان یاد میکند، ادامه میدهد: همین که جشنواره تئاتر رضوی باعث شده تا هنرمندان گردهم بیایند و در مدتی بر روی موضوع فرهنگ رضوی متمرکز شوند، به تنهایی ارزشمند است. چون در چنین فضاهایی، هنرمندان آثار یکدیگر را میبینند و این رویارویی به شکل گیری ایدههای جدید در تولیدات آینده کمک میکند.
با این حال، حسینی بر ضرورت فراهم کردن شرایط برای اجرای عمومی آثار نیز تأکید دارد و معتقد است جشنوارهها باید به پلی برای ارتباط با مخاطب گستردهتر تبدیل شوند.
یکی از دغدغههای مهم حسینی، گرفتار شدن برخی آثار رضوی در دام تکرار و کلیشه است. او میگوید: برخی موضوعات ارزشمند بارها تکرار شدهاند و لازم است هنرمندان به دنبال نگاههای تازه باشند تا بتوانیم به سمت جلو حرکت کنیم.
این هنرمند تأکید میکند که در تئاتر، نوآوری تنها به محتوا محدود نمیشود، بلکه نوآوری در شکل اجرا نیز به همان اندازه اهمیت دارد. به باور او، ماندگاری آثار بزرگ جهان نیز فقط به محتوایشان برنمی گردد بلکه ساختار نوینشان در زمان اجرا هم بر مطرح شدن آنها تأثیر گذاشته است. حسینی با اشاره به نمونههای مطرحی از تئاتر جهان، توضیح میدهد که آثار کلاسیک با وجود اجرای مکرر، همچنان تازه به نظر میرسند، چرا که هر بار با نگاهی نو و اجرایی متفاوت روی صحنه میروند.
این هنرمند ادامه میدهد: هنر بیش از آنکه در محتوا جلوه کند، در شکل ارائه خود را نشان میدهد و همین عامل است که یک اثر را ماندگار میکند. پس لازم است برای جلوگیری از تکرار به سمت ارائه متون در اشکال جدید برویم و به زوایای تکنیکی کار اهمیت بیشتری بدهیم.
در پایان، این داور جشنواره بر ضرورت همگامی هنر با تحولات زمان تأکید میکند و هشدار میدهد که ایستایی در حوزه فرهنگ، به معنای افول آن است.
او میگوید: بزرگترین آسیب به فرهنگ زمانی وارد میشود که با زمان خود حرکت نکند. از همین رو هنرمندان و سیاست گذاران باید به تغییرات توجه داشته باشند تا آثار تولیدی، بازتابی از شرایط و نیازهای امروز جامعه باشد.