جام جهانی، قلعه‌نویی و تیمی که حالاحالاها کار دارد

تیم ملی ایران جام جهانی ۲۰۲۶ را با تساوی مقابل نیوزیلند آغاز کرد؛ نتیجه‌ای که شاید هنوز امید‌های صعود را زنده نگه داشته باشد، اما نمی‌تواند نگرانی‌های فنی پیرامون این تیم را پنهان کند.

همه می‌دانیم تیم ملی در ماه‌های منتهی به جام جهانی روز‌های آسانی را پشت سر نگذاشت. از مشکلات مربوط به اردو‌ها و بازی‌های تدارکاتی گرفته تا مسائل اسکان و حتی شرایط ویژه‌ای که کشور به واسطه جنگ و تحولات منطقه با آن مواجه بود. هیچ‌کس نمی‌تواند این واقعیت‌ها را نادیده بگیرد و تردیدی نیست که بخشی از تمرکز و برنامه‌ریزی تیم ملی تحت تأثیر این شرایط قرار گرفت.

اما در عین حال، نباید همه چیز را به این عوامل گره زد. اگر قرار باشد تمام کاستی‌ها را با ارجاع به حواشی و مشکلات بیرونی توجیه کنیم، عملاً از بررسی فنی عملکرد تیم ملی فرار کرده‌ایم. جنگ، مشکلات لجستیکی و حواشی مدیریتی ممکن است روی کیفیت آماده‌سازی تأثیر بگذارند، اما نمی‌توانند پاسخگوی همه ضعف‌هایی باشند که در زمین مسابقه دیده شد.

واقعیت این است که کادر فنی برای انتخاب بازیکنان فرصت کافی در اختیار داشت. امیر قلعه‌نویی بیش از هر سرمربی دیگری در سال‌های اخیر زمان در اختیار داشت تا ترکیب مورد نظر خود را بسازد، نفراتش را محک بزند و به یک ساختار مشخص برسد؛ بنابراین وقتی تیم ملی در نخستین بازی جام جهانی مقابل نیوزیلند دو بار غافلگیر می‌شود و دو گل دریافت می‌کند، پرسش‌ها پیش از هر چیز متوجه نیمکت است.

مشکل اصلی تساوی برابر نیوزیلند، از دست رفتن دو امتیاز نیست؛ مشکل این است که هنوز پس از این همه زمان، تیم ملی هویت روشنی ندارد. مشخص نیست قرار است با چه سبک و الگویی بازی کند. در دفاع متزلزل است، در میانه میدان ثبات ندارد و در فاز هجومی نیز بیش از آنکه متکی به یک برنامه مشخص باشد، به کیفیت فردی بازیکنان وابسته است.

البته روحیه بازگشت به بازی و جبران دو بار عقب افتادن قابل تحسین است، اما در جام جهانی تنها با اتکا به انگیزه و غیرت نمی‌توان موفق شد. در سطح اول فوتبال دنیا، تیم‌ها با سازماندهی، برنامه و جزئیات فنی برنده می‌شوند.

شاید هنوز برای قضاوت نهایی زود باشد و شاید تیم ملی در ادامه مسابقات چهره متفاوتی از خود نشان دهد، اما یک نکته روشن است؛ اگر قرار باشد برای هر نتیجه‌ای به سراغ بهانه‌های بیرونی برویم، فرصت اصلاح اشتباهات داخلی را از دست خواهیم داد. مشکلات وجود داشته‌اند و همه آنها را می‌دانند، اما در نهایت این کادر فنی است که باید پاسخ دهد چرا تیمی که سال‌ها فرصت ساختنش را داشته، هنوز در نخستین آزمون جدی خود این‌چنین شکننده و ناهماهنگ به نظر می‌رسد.