وحدت اسلامی و تبیین فرهنگ مقاومت؛ دو ضرورت امروز جهان اسلام | دیپلماسی فرهنگی، پیشران اقتدار معنوی ایران در جهان

به گزارش شهرآرانیوز، حجت‌الاسلام والمسلمین باقری، امروز ۲۷ خرداد ۱۴۰۵ در نشست دیپلماسی فرهنگی با عنوان «تبلیغ در عرصه بین‌الملل و اقتدار معنوی» در محل سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی خراسان رضوی با تأکید بر نقش بی‌بدیل انقلاب اسلامی در احیای هویت دینی ملت‌ها، گفت: انقلاب اسلامی ایران برگرفته از نهضت عظیم عاشورا و مکتب سیدالشهدا (ع) است و امام خمینی (ره) با الهام از همین مسیر، انقلابی را بنیان نهاد که شعار پیروزی خون بر شمشیر را به واقعیت تبدیل کرد.

وی افزود: راه امام حسین (ع) همچنان چراغ فروزان هدایت و سرچشمه قدرت معنوی اسلام در جهان است و امروز جلوه‌های این قدرت را در راهپیمایی عظیم اربعین، گسترش جریان مقاومت و نفوذ روزافزون فرهنگ اسلامی در نقاط مختلف جهان مشاهده می‌کنیم.

انقلاب اسلامی؛ انقلابی فرهنگی با پشتوانه قدرت نرم

حجت‌الاسلام باقری با بیان اینکه انقلاب اسلامی ایران ماهیتی فرهنگی دارد، اظهار کرد: قدرت اصلی جمهوری اسلامی نه در ابزار‌های سخت، بلکه در قدرت نرم و اعتبار معنوی آن نهفته است. این انقلاب توانسته هویت‌بخش، عزت‌آفرین و قدرت‌ساز باشد و بسیاری از ملت‌ها را به خود جذب کند.

وی در بیان نمونه‌ای از تأثیرگذاری معنوی انقلاب اسلامی به خاطره‌ای از یکی از شخصیت‌های مسیحی شرق آفریقا اشاره کرد و گفت: رئیس یکی از دانشگاه‌های بزرگ آفریقا از گسترش گرایش جوانان به حجاب، نماز و ارزش‌های اسلامی در محیط دانشگاه ابراز شگفتی کرده بود. در پاسخ به او گفته شد که جمعیت مسلمانان افزایش نیافته، بلکه امام خمینی (ره) روح تازه‌ای در کالبد مسلمانان دمیده و آنان را به هویت واقعی خود بازگردانده است.

حجت الاسلام باقری این تحول را نمونه‌ای روشن از اقتدار معنوی انقلاب اسلامی دانست و افزود: انقلاب اسلامی به مسلمانان اعتماد به نفس، هویت و احساس حضور اجتماعی بخشید.

اقتدار؛ فراتر از قدرت و مبتنی بر مشروعیت

رایزن سابق فرهنگی جمهوری اسلامی ایران با تبیین مفاهیم قدرت و اقتدار در روابط بین‌الملل اظهار داشت: قدرت به توانایی تأثیرگذاری بر رفتار دیگران گفته می‌شود، اما اقتدار نوعی از قدرت است که بر پایه مشروعیت، مقبولیت و پذیرش عمومی شکل می‌گیرد.

وی تصریح کرد: اقتدار برخلاف قدرت صرف، نیازمند اعمال زور نیست و از اعتماد و باور مردم سرچشمه می‌گیرد. هر اقتداری قدرت محسوب می‌شود، اما هر قدرتی لزوما اقتدار نیست.

حجت الاسلام باقری با اشاره به دیدگاه ماکس وبر درباره انواع اقتدار گفت: اقتدار سنتی، اقتدار قانونی ـ عقلانی و اقتدار کاریزماتیک از مهم‌ترین گونه‌های اقتدار هستند، اما آنچه انقلاب اسلامی را متمایز می‌کند، اقتدار معنوی و فرهنگی آن است که دل‌های مردم را تسخیر می‌کند.

وی همچنین عناصر قدرت ملی را در دو بخش سخت و نرم برشمرد و گفت: توان نظامی، اقتصادی و جغرافیایی از مؤلفه‌های قدرت سخت هستند، اما فرهنگ ملی، ایدئولوژی، رهبری، انسجام اجتماعی، دیپلماسی، اعتبار بین‌المللی و توسعه علمی از عناصر قدرت نرم و اقتدار معنوی به شمار می‌روند.

تجربه آفریقا؛ جلوه‌ای از نفوذ معنوی انقلاب اسلامی

حجت‌الاسلام باقری با تشریح بخشی از تجربیات خود در کشور‌های آفریقایی، به نفوذ تاریخی و فرهنگی ایران در شرق آفریقا اشاره کرد و گفت: آثار حضور ایرانیان در مناطقی همچون زنگبار، تانزانیا و سواحل شرق آفریقا همچنان مشهود است و بسیاری از مردم این مناطق نسبت به ایران احساس تعلق و احترام دارند.

وی افزود: در دوران مأموریت فرهنگی خود در آفریقا شاهد بودم که حتی در دورافتاده‌ترین مناطق، جوانانی تنها از طریق مشاهده تصویری از امام خمینی (ره) یا آشنایی با آرمان‌های انقلاب اسلامی، به اسلام و مکتب اهل‌بیت (ع) گرایش پیدا کرده بودند.

حجت الاسلام باقری با اشاره به خاطره‌ای از کشور آنگولا گفت: در منطقه‌ای جنگ‌زده و دورافتاده، گروهی از جوانان آفریقایی را دیدیم که تصویر امام خمینی (ره) را در محل تجمع خود نصب کرده بودند. آنان با مطالعه درباره شخصیت و اندیشه‌های امام راحل، به اسلام و تشیع علاقه‌مند شده بودند؛ موضوعی که نشان‌دهنده عمق نفوذ معنوی انقلاب اسلامی است.

وی تأکید کرد: این نوع تأثیرگذاری با هیچ ابزار سیاسی یا اقتصادی قابل مقایسه نیست و نشان می‌دهد که قدرت نرم جمهوری اسلامی تا دورترین نقاط جهان نیز گسترش یافته است.

تبلیغ بین‌المللی؛ استمرار رسالت جهانی اسلام

مدیر تبلیغ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با بیان اینکه اسلام از آغاز دینی جهانی بوده است، اظهار داشت: رسالت پیامبر اکرم (ص) رسالتی جهانی بود و قرآن کریم نیز پیام اسلام را برای همه بشریت معرفی می‌کند.

وی یادآور شد: اعزام مسلمانان به حبشه، مأموریت‌های تبلیغی امیرالمؤمنین (ع) به یمن و نامه‌های پیامبر اسلام (ص) به پادشاهان و رهبران جهان، نمونه‌هایی از رویکرد بین‌المللی اسلام در عرصه تبلیغ است.

حجت الاسلام و المسلمین باقری با اشاره به تلاش‌های مراجع تقلید در توسعه تبلیغ جهانی تشیع گفت: آیت‌الله العظمی بروجردی با تأسیس دارالتبلیغ و اعزام مبلغان به کشور‌های مختلف، گام مهمی در سازماندهی فعالیت‌های تبلیغی برداشت. پس از ایشان نیز شخصیت‌هایی همچون آیت‌الله خویی، امام موسی صدر و دیگر بزرگان در گسترش معارف اهل‌بیت (ع) نقش‌آفرینی کردند.

وی افزود: پس از پیروزی انقلاب اسلامی، این روند شتاب بیشتری گرفت و با تأسیس نهاد‌هایی همچون سازمان مدارس خارج از کشور، مرکز جهانی علوم اسلامی و در ادامه جامعةالمصطفی العالمیه، هزاران مبلغ و اندیشمند در عرصه بین‌الملل تربیت شدند.

حجت‌الاسلام باقری خاطرنشان کرد: امروز فارغ‌التحصیلان و مبلغان تربیت‌شده در مجموعه‌های علمی و فرهنگی جمهوری اسلامی در کشور‌های مختلف به عنوان رهبران اجتماعی، دینی و فرهنگی شناخته می‌شوند و همین شبکه گسترده انسانی، یکی از مهم‌ترین مظاهر اقتدار معنوی و سرمایه راهبردی جمهوری اسلامی ایران در جهان به شمار می‌رود.

وی در ادامه سخنان خود با اشاره به نقش مدیریت راهبردی امام خمینی (ره) در شکل‌گیری و تقویت ساختار‌های فرهنگی و تبلیغی جمهوری اسلامی، اظهار کرد: پس از پیروزی انقلاب اسلامی، نهاد‌های مختلف فرهنگی و بین‌المللی کشور با هدف افزایش هماهنگی و اثربخشی، بازآرایی و به‌روزرسانی شدند و پیوند میان اضلاع مختلف قدرت نرم جمهوری اسلامی شکل گرفت.

اقتدار جمهوری اسلامی حاصل پیوند هویت اسلامی و ملی است

وی با بیان اینکه هویت ملی و هویت اسلامی ایران هیچ‌گونه تعارضی با یکدیگر ندارند، افزود: هویت ایرانی در سایه فرهنگ عاشورا و مکتب امام حسین (ع) در جهان شناخته شده و تقویت شده است.

به گفته وی، تاریخ، فرهنگ و ادبیات ایران به گونه‌ای با اسلام درآمیخته که جدایی این دو از یکدیگر امکان‌پذیر نیست.

حجت‌الاسلام باقری تصریح کرد: تلاش جریان‌های مختلف برای ایجاد شکاف میان ملی‌گرایی ایرانی و هویت اسلامی همواره با شکست مواجه شده و جمهوری اسلامی توانسته است با تکیه بر همین هویت ترکیبی، اقتداری فراتر از مرز‌های جغرافیایی خود ایجاد کند. وی شکل‌گیری و گسترش جبهه مقاومت را نمونه‌ای از این اقتدار معنوی دانست.

تبلیغات جمهوری اسلامی مبتنی بر اسلام ناب و وحدت امت اسلامی است

وی با تشریح تفاوت رویکرد تبلیغی جمهوری اسلامی با سایر جریان‌های مذهبی گفت: فعالیت‌های فرهنگی و تبلیغی جمهوری اسلامی مبتنی بر معرفی اسلام ناب محمدی (ص)، وحدت اسلامی، مقاومت و مقابله با استکبار است و محدود به یک مذهب یا فرقه خاص نمی‌شود.

حجت الاسلام باقری افزود: نفوذ گفتمان انقلاب اسلامی تنها در میان شیعیان نبوده، بلکه در میان اهل سنت و حتی پیروان سایر ادیان و مکاتب نیز تأثیرگذار بوده است.

وی در این زمینه به خاطراتی از شخصیت‌های مسیحی و حتی فعالان سیاسی غیرمذهبی در کشور‌های آفریقایی اشاره کرد که انقلاب اسلامی و امام خمینی (ره) را نماد مبارزه با ظلم و استبداد می‌دانستند.

حجت‌الاسلام باقری در بخش دیگری از سخنان خود، وحدت اسلامی را یکی از مهم‌ترین نیاز‌های امروز جهان اسلام برشمرد و اظهار کرد: دشمنان اسلام همواره تلاش کرده‌اند از طریق ایجاد اختلاف و تفرقه، مانع شکل‌گیری امت واحده اسلامی شوند.

مدیر تبلیغ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی همچنین بر ضرورت تبیین فرهنگ مقاومت تأکید کرد و گفت: مقاومت به معنای ایستادگی ملت‌ها بر آرمان‌های اسلامی و انقلابی است. تجربه‌های اخیر نشان داد که ملت ایران و مسئولان کشور در برابر فشار‌ها و تهدید‌ها دچار تزلزل نشده‌اند و این استقامت ریشه در ایمان انقلابی و مکتب امام خمینی (ره) دارد.

حجت الاسلام و المسلمین باقری خاطرنشان کرد: ترویج فرهنگ وحدت و مقاومت می‌تواند نقش مهمی در افزایش انسجام جهان اسلام و تحقق آرمان تشکیل امت اسلامی ایفا کند.