درباره تشخیص بهنگام مشکلات بینایی کودکان | نور دیده‌تان را دریابید

به گزارش شهرآرانیوز؛ نمی‌دانم چرا وقتی صحبت از ضعف بینایی در بچه‌ها می‌شود، ناخودآگاه یاد داستان «قصه عینکم» اثر رسول پرویزی در کتاب فارسی دوره دبیرستانم می‌افتم. داستان پسری با ضعف شدید بینایی که از دید دیگران فردی بسیار بی‌احتیاط و دست‌وپاچلفتی است. 

این باور آن‌قدر در وجود خودش هم ریشه می‌دواند که او هم همین تصور را از خودش دارد، درحالی‌که در پایان داستان متوجه می‌شود دنیا آن‌چنان نبوده که او تاکنون می‌دیده و همه مشکلات زندگی‌اش به ضعف بینایی‌اش برمی‌گشته است. داستان طنز تلخی دارد و زندگی بچه‌هایی را روایت می‌کند که زبانی برای بیان درد و مشکلاتشان ندارند و تا سال‌ها با دردشان کنار می‌آیند. 

این مسئله‌ای است که دکتر عباس‌عظیمی، متخصص بینایی و استادتمام علوم چشم و بینایی دانشگاه علوم‌پزشکی مشهد هم بر آن تأکید دارد: بچه‌ها زبانی برای بیان درد و مشکلاتشان ندارند و این والدین هستند که باید با هوشیاری متوجه مشکلات جسمی بچه‌ها به‌ویژه ضعف آنها در حواس پنج‌گانه‌شان شوند. مسئله‌ای که دقت در آن و داشتن آگاهی درباره آن می‌تواند از بخش زیادی از نابینایی‌ها و کم‌بینایی‌ها در جامعه جلوگیری کند.»

ازاین‌رو امروز می‌خواهیم یک بار دیگر با کمک و راهنمایی دکتر عظیمی درباره اهمیت تشخیص زودهنگام ضعف و مشکلات بینایی در بچه‌ها و راهکار‌های برخورد اصولی با آن با شما والدین عزیز صحبت کنیم.

۸۰%
۸۰ درصد ارتباطات آدمی با دیگران و دنیای پیرامونش از طریق حس‌بینایی صورت می‌گیرد.

۵۰۰.۰۰۰+
براساس آخرین آمار‌های منتشرشده وزارت بهداشت بیش از ۵۰۰ هزارنفر در کشورمان با مشکل نابینایی و ضعف شدید بینایی درگیر هستند.

۸۰ تا ۸۲%
۸۲-۸۰ درصد اختلالات بینایی قابل پیشگیری هستند.

رشد سیستم بینایی

سیستم بینایی در دو مرحله رشد و تکامل می‌یابد:

دوره جنینی که بخش اصلی ساختار بینایی مانند کره‌چشم، عدسیه، عنبیه، صلبیه و قرنیه تشکیل می‌شوند.

دوره نوزادی که در چند ماه نخست پس از تولد، بخش‌های ایجادشده، تکامل نهایی را پیدا می‌کنند.

۳-۲ ماهگی

حرکات چشمی نوزادان دو تا سه ماهگی تکامل پیدا می‌کند و اگر تا پیش از آن مادر شاهد حرکات ناموزونی در چشم کودک باشد، طبیعی است.

آغاز مراقبت‌های بینایی

بیشتر والدین تصور می‌کنند مراقبت‌های بینایی در کودکان باید از چند ماهگی شروع شود، درحالی‌که این مراقبت‌ها باید هم‌زمان با آغاز دوره بارداری باشند. این موضوع در سه ماهه اول بارداری اهمیت بیشتری دارد، چون هرگونه آسیب یا بروز اختلالی در مادر می‌تواند معلولیت بینایی را برای جنین به‌همراه داشته‌باشد، مانند:

• تماس زیاد با مواد شیمیایی
• حرکات ناگهانی و ناموزون
• ناراحتی‌های عصبی
• مصرف دارو‌های غیرمجاز
• ضربات جسمی و روحی
• عفونت‌های میکروبی و ویروسی

نخستین معاینات چشمی

نخستین معاینه چشمی را متخصصان زنان و زایمان و کودک در بدو تولد کودک انجام می‌دهند و اگر ظاهر سالمی داشته‌باشد، این مادر است که پس از آن باید مدام چشم کودک را پایش کند.

دومین معاینه چشمی کودک باید در شش‌ماهگی انجام شود تا اگر مشکلی وجود داشت، متخصصان و کارشناسان امر بتوانند برای اصلاح و درمان آن اقدام کنند.

سومین معاینه چشمی کودک باید یک‌سال پس از شش‌ماهگی و پس از آن سالیانه انجام شود.

از چندهفتگی تا چندماهگی

پایش‌های مراقبت از چشم نوزاد که مادر باید از چند هفتگی تا چند ماهگی آنها را رصد کند، بسیار پراهمیت است و هر مورد مشکوکی نیازمند آن است که مادر آن را سریع به متخصص ارجاع و گزارش دهد.

نشانه‌های هشدار در نوزادان

وجود برخی نشانه‌ها به مادر می‌گوید که چشم کودک مشکلی دارد و باید فوری به متخصص مراجعه کند:

• بزرگ بودن غیرطبیعی چشم
• درون‌زدگی یا برون‌زدگی چشم
• حرکات ناموزون و تکرار شونده
• بزرگ بودن غیرطبیعی قرنیه
• رنگی بودن چشم به‌ویژه در قرنیه و عنبیه (به رنگ آبی پررنگ)
• لرزشی بودن نگاه
• خیره شدن به نور به‌مدت طولانی
• تعقیب نکردن اجسام با چشم پس از سه ماهگی
• انحراف یا هم‌راستا نبودن چشم‌ها
• ظاهر غیرعادی مردمک‌ها
• قی کردن چشم‌ها و آبریزش مداوم و بدون دلیل پس از دوماهگی

نشانه‌های هشدار در کودکان

• مالش مکرر چشم‌ها
• کج کردن سر یا پوشاندن یک چشم برای دیدن
• نزدیک شدن زیاد به تلویزیون یا کتاب
• حساسیت شدید به نور
• ناهماهنگی و دستپاچگی غیرعادی مانند زمان راه‌رفتن یا گرفتن اشیا
• شکایت کودک از سردرد‌های مداوم
• قرمزی یا خارش مزمن چشم

مشکلات چشمی شایع در کودکان

• دوربینی
• نزدیک‌بینی
• تنبلی چشم
• آستیگماتیسم

این مشکلات چشمی اگر زود تشخیص داده‌شوند، راحت‌تر و سریع‌تر اصلاح و درمان می‌شوند.

۶-۲ ماهگی

تکامل سیستم بینایی و چشمی کودک بین دو تا شش‌ماه زمان می‌برد.

۳‌ماهگی

اگر چشم نوزاد و حرکات آن طبیعی و خوب باشد، باید بتواند در سه‌ماهگی برخی اجسام را با چشمش تعقیب کند.

یک‌سالگی

درمان تنبلی چشم را باید از یک‌سالگی شروع کرد، نه سن مدرسه! درغیراین صورت ضعف بینایی دائمی خواهد شد.

آب مروارید و آب سیاه

برخی نوزادان در بدو تولد مبتلابه آب مروارید یا آب سیاه هستند و نهایت تا دوهفته برای درمان فرصت دارند.

کودکان نارس

کودکان نارس که زودتر از ۳۷هفته به‌دنیا می‌آیند یا وزن کمتر از ۲۵۰۰گرم در زمان تولد دارند، سیستم عروقی شبکیه‌شان کامل نمی‌شود و احتمال ابتلابه رتینوپاتی (بیماری‌های عروقی شبکیه چشم) در آنها زیاد است.

۲ ساعت

امروزه با رشد و پیشرفت فناوری می‌توان دید نوزادان را حتی دوساعت پس از تولد کامل اندازه‌گیری و مشخص کرد.

۳۰ درصد

فقط ۳۰ درصد نوزادان در زمان تولد دارای چشم‌های مستقیم، طبیعی و هماهنگ با یکدیگر هستند. چشم بقیه نوزادان قدری انحراف به خارج یا داخل دارد که در بیشتر موارد با رشد و تکامل سیستم چشم و بینایی، بهبود می‌یابند.