تب طلا در بدخشان | استخراج طلا به قیمت آلودگی آب و تخریب زمین‌های کشاورزی

به گزارش شهرآرانیوز، AFP در گزارشی که به تازگی منتشر کرده نوشته است که در منطقه شیوا، حدود ۵۰ کیلومتری شمال‌شرق فیض‌آباد، مرکز ولایت بدخشان، استخراج طلا با فعالیت شبانه‌روزی ماشین‌آلات سنگین دنبال می‌شود. هزاران معدن‌کار از نقاط مختلف افغانستان برای یافتن کار به این منطقه آمده‌اند و سرمایه‌گذاران نیز برای بهره‌برداری از ذخایر طلا در این بخش از کشور حضور یافته‌اند.

با وجود ایجاد فرصت‌های شغلی، توسعه سریع معادن آثار قابل‌توجهی بر زندگی ساکنان محلی گذاشته است.

محمد امین، کشاورز ۷۴ ساله از دره پل‌زری‌بان، به خبرنگاران گفته است که پیش از آغاز فعالیت‌های معدنی، رودخانه منطقه عمیق و آب آن پاک بود؛ اما اکنون آب رودخانه برای آشامیدن و حتی شست‌وشو مناسب نیست.

او می‌گوید پوشش گیاهی اطراف رودخانه نیز از بین رفته و گردوغبار ناشی از فعالیت‌های معدنی امکان کشاورزی را دشوار کرده است.

این کشاورز که زمین خود را برای فعالیت معدنی اجاره داده بود، می‌گوید: تنها نیمی از مبلغ ۲۰ هزار دلاری را که برای اجاره زمین توافق شده بود را دریافت کرده و شرکت معدن‌کار نیز زمین را مطابق وعده اولیه احیا نکرده است.

افزایش سرمایه‌گذاری در معادن

مقام‌های طالبان در سال‌های اخیر تلاش کرده‌اند، بخش معدن افغانستان را توسعه دهند و از ذخایر زیرزمینی کشور برای افزایش درآمد‌های حکومت استفاده کنند.

عبدالمتین رحیم‌زی، رئیس معادن بدخشان، به گفته است که حدود ۶۵۰ تا ۷۰۰ شرکت در این ولایت ثبت شده‌اند و هزاران نفر نیز به شکل دستی در معادن فعالیت می‌کنند.

بر اساس گزارشی که بانک جهانی در ماه می‌منتشر کرده، صد‌ها قرارداد معدنی از سال ۲۰۲۱ در افغانستان امضا شده و بخش معدن در این مدت به‌طور متوسط سالانه حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد رشد واقعی داشته است.

معدن؛ فرصت شغلی در کشوری با بیکاری گسترده

رونق استخراج طلا تنها سرمایه‌گذاران را به بدخشان نکشانده است؛ کارگران نیز از نقاط مختلف افغانستان برای یافتن شغل راهی این منطقه شده‌اند.

محمدآغا خواجه‌خیل، کارگری از کابل که پنج سال سابقه فعالیت در معدن دارد، ماهانه حدود ۱۰ هزار افغانی، معادل حدود ۱۵۰ دلار، برای بارگیری کامیون‌ها دریافت می‌کند.

شَفیع‌الله احساس نیز دستگاه حفاری خود را از جلال‌آباد به بدخشان منتقل کرده است. او که ماهانه حدود ۲۵ هزار افغانی درآمد دارد، گفته است که به دلیل نبود فعالیت مناسب در معادن طلای جلال‌آباد، ناچار شده ماشین‌آلات خود را به بدخشان منتقل کند.

درآمد دولت از طلای بدخشان

رئیس معادن بدخشان گفته است که حکومت افغانستان در سال گذشته ۱۱۲ کیلوگرم طلا از معادن این ولایت دریافت کرده است.

براساس اظهارات معدن‌کاران، قیمت فروش هر گرم طلا حدود ۱۱۸ دلار بوده است.

همچنین شرکت‌های معدنی اکنون موظف‌اند به ازای هر هکتار در ماه ۲۰ گرم طلا یا معادل نقدی آن را به‌عنوان مالیات پرداخت کنند؛ مبلغی که صرف‌نظر از میزان سود یا زیان شرکت دریافت می‌شود.

محمدالله مبارز، مدیر یکی از شرکت‌های معدنی، گفته است مجموعه تحت مدیریت او حدود ۱۰۰ کارگر و ۲۰ دستگاه حفاری دارد و در هفته بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ گرم طلا استخراج می‌کند. با این حال، او مدعی شده که شرکتش به دلیل هزینه‌های اولیه فعالیت، هنوز با زیان مواجه است.

تخریب زمین و نگرانی از آینده

گسترش استخراج طلا در کنار درآمدزایی، خسارت‌هایی نیز بر جای گذاشته است.

رحیم‌زی می‌گوید حدود ۲۲۵ محل استخراج که موجب آسیب شده‌اند، تعطیل شده‌اند. به گفته او، در یکی از مناطق فعالیت معدن‌کاران، یک پل، تعدادی مغازه و یک مدرسه در نتیجه سیلاب، گل‌ولای و انباشت آوار از بین رفته و منطقه عملاً به ویرانه تبدیل شده است.

مقام‌های طالبان اعلام کرده‌اند که تلاش می‌کنند فعالیت‌های معدنی را تحت نظارت بیشتری قرار دهند.

سخنگوی وزارت معادن و نفت نیز گفته است که در گذشته منابع معدنی بدون نظارت و به شکل نامنظم استخراج می‌شد.

با این حال، نگرانی درباره سهم جوامع محلی از درآمد‌های حاصل از معادن همچنان پابرجاست.

فاضل، یکی از دامداران منطقه، به گفته است که امیدوار است عملیات استخراج به مناطقی که محل زندگی مردم، تفریح و چرای دام‌هاست گسترش پیدا نکند.

او معتقد است درآمد صنعت طلا به اندازه کافی به جوامع محلی نمی‌رسد و بیشتر نصیب افراد قدرتمند می‌شود.

این گزارش نشان می‌دهد که رونق استخراج طلا در بدخشان برای افغانستان دو چهره متفاوت دارد: از یک سو منبعی برای درآمد حکومت و ایجاد اشتغال در شرایط دشوار اقتصادی و از سوی دیگر عاملی برای تغییر چهره طبیعت، فشار بر منابع آب و تهدید معیشت برخی ساکنان محلی.