تب تند تقاضا در بورس و عبور شاخص از دو مرز مهم | گزارش وضعیت بازار سهام (۱۶ شهریور ۱۴۰۵)

به گزارش شهرآرانیوز، شاخص کل بورس تهران در پایان معاملات امروز با رشد ۲.۷۴ درصدی، ۱۸۴ هزار واحد افزایش یافت و به ارتفاع ۶ میلیون و ۹۰۷ هزار واحد رسید.

این رشد قابل توجه در حالی رقم خورد که از ابتدای سال تاکنون نیز شاخص کل رشد نزدیک به ۸۰ درصدی را تجربه کرده است؛ رشدی که بخش قابل‌توجهی از آن با ورود نقدینگی جدید به بازار همراه بوده و موجب افزایش قابل توجه تقاضا در بسیاری از نماد‌ها شده است.

شاخص کل از مقاومت‌های ۶.۸ و ۶.۹ میلیون واحد عبور کرد

یکی از مهم‌ترین اتفاقات معاملات امروز، عبور شاخص کل از دو مرز روانی و تکنیکال ۶.۸ و ۶.۹ میلیون واحد بود.

عبور از این محدوده‌ها در شرایطی اتفاق افتاد که تقاضا در بسیاری از گروه‌ها و نماد‌های بزرگ بازار به شکل محسوسی افزایش یافته بود. تداوم این روند می‌تواند در کوتاه‌مدت زمینه را برای حرکت شاخص به سمت سطوح بالاتر فراهم کند؛ با این حال، نحوه معاملات در روز‌های آینده و به‌ویژه افزایش یا کاهش حجم و ارزش معاملات، برای ارزیابی پایداری این صعود اهمیت زیادی خواهد داشت.

در معاملات امروز، نماد‌های بزرگ بازار نقش پررنگی در رشد شاخص کل داشتند. فملی، فارس، شپنا، شبندر، فولاد، شستا و وبملت بیشترین اثر مثبت را بر عملکرد شاخص کل گذاشتند.

رشد شاخص هم‌وزن؛ اقبال به سهام کوچک و متوسط

در کنار رشد شاخص کل، سهام کوچک و متوسط نیز مورد توجه معامله‌گران قرار گرفتند. این موضوع باعث شد شاخص هم‌وزن امروز عملکرد مناسبی داشته باشد و حتی از نظر درصد رشد روزانه به سطح قابل توجهی برسد.

شاخص هم‌وزن در پایان معاملات امروز ۲.۵۹ درصد رشد کرد. شاخص فرابورس نیز با افزایش ۲.۴۹ درصدی به کار خود پایان داد.

رشد همزمان شاخص کل و شاخص هم‌وزن نشان می‌دهد که موج تقاضا صرفاً محدود به چند نماد شاخص‌ساز نبوده و بخش قابل‌توجهی از نماد‌های کوچک و متوسط نیز از فضای مثبت بازار منتفع شده‌اند.

۸۳۹ نماد سبزپوش شدند

گستردگی تقاضا در معاملات امروز را می‌توان از تعداد نماد‌های مثبت بازار نیز مشاهده کرد.

در پایان معاملات، ۸۳۹ نماد در محدوده مثبت قرار داشتند و ارزش معاملات آنها به حدود ۱۸ هزار میلیارد تومان رسید. در سمت مقابل، تنها ۱۲ نماد با ارزشی در حدود ۱۸ میلیارد تومان در محدوده منفی معامله شدند.

این اختلاف قابل توجه میان تعداد نماد‌های مثبت و منفی نشان می‌دهد که بازار امروز تقریباً به شکل یکپارچه تحت تأثیر موج تقاضا قرار داشته است.

با این حال، همین وضعیت یک پرسش مهم را نیز پیش روی فعالان بازار قرار می‌دهد: آیا افزایش تقاضا به انجام معاملات بیشتر منجر شده یا بخش قابل‌توجهی از این تقاضا در قالب صف‌های خرید باقی مانده است؟

قفل شدن صف‌های خرید؛ روی دیگر سکه معاملات امروز

شاید مهم‌ترین نکته معاملات امروز، نه صرفاً رشد شاخص‌ها، بلکه قفل شدن تعداد زیادی از نماد‌ها در صف خرید بود.

در نگاه نخست، صف خرید نشانه‌ای از قدرت تقاضا و افزایش جذابیت سهام است. اما زمانی که تعداد زیادی از نماد‌ها برای مدت طولانی در صف خرید باقی می‌مانند و معاملات واقعی در آنها کاهش پیدا می‌کند، این وضعیت می‌تواند از منظر نقدشوندگی و کیفیت معاملات، یک علامت منفی محسوب شود.

بازار سرمایه برای ادامه یک روند سالم و پایدار به گردش نقدینگی و انجام معاملات واقعی نیاز دارد. زمانی که خریداران و فروشندگان در مقابل یکدیگر قرار می‌گیرند و معاملات انجام می‌شود، قیمت‌ها نیز در فرآیندی طبیعی‌تر کشف می‌شوند.

اما در شرایطی که بخش بزرگی از تقاضا در صف خرید قفل شود، سفارش‌های زیادی در سامانه معاملاتی ثبت می‌شود، ولی بخش قابل‌توجهی از آنها به معامله منجر نمی‌شود. در چنین شرایطی ممکن است ارزش و حجم معاملات، برخلاف تعداد سفارش‌ها و میزان تقاضای ظاهری، کاهش پیدا کند.

به همین دلیل، افزایش تقاضا لزوماً به معنای افزایش کیفیت معاملات نیست و باید میان «تقاضای ثبت‌شده» و «تقاضای منجرشده به معامله» تفاوت قائل شد.

چرا قفل شدن صف‌ها می‌تواند برای بورس خطرناک باشد؟

پویایی هر بازار به معامله شدن آن وابسته است. بازار سهام نیز زمانی می‌تواند مسیر طبیعی خود را طی کند که سهام میان خریداران و فروشندگان جابه‌جا شود.

در شرایط صعودی، اگر تعداد زیادی از نماد‌ها در صف خرید قفل شوند، نقدشوندگی کاهش پیدا می‌کند و قیمت‌ها ممکن است با سرعت بیشتری از واقعیت‌های بنیادی فاصله بگیرند. در مقابل، در شرایط نزولی نیز قفل شدن نماد‌ها در صف فروش می‌تواند باعث شود سهامداران امکان خروج از معاملات را نداشته باشند.

بنابراین، چه در روند صعودی و چه در روند نزولی، قفل شدن گسترده صف‌های خرید یا فروش پدیده‌ای مطلوب برای سلامت بلندمدت بازار نیست.

بازاری که در آن حجم زیادی از سفارش‌ها ثبت می‌شود، اما معاملات واقعی کاهش می‌یابد، ممکن است در ظاهر بسیار پرتقاضا یا پرعرضه به نظر برسد، اما از نظر عمق و نقدشوندگی، شرایط شکننده‌ای داشته باشد.

خاطره بورس ۱۳۹۹؛ هشدار تاریخی برای بازار امروز

یکی از دلایلی که موضوع صف‌های خرید در شرایط فعلی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، شباهت‌هایی است که برخی فعالان بازار میان وضعیت فعلی و فضای معاملاتی سال ۱۳۹۹ مشاهده می‌کنند.

در سال ۱۳۹۹ نیز بورس در مقطعی با رشد‌های بسیار سریع مواجه شد و شاخص‌ها به شکل پیوسته رکورد‌های جدیدی ثبت کردند. حجم تقاضا به شدت افزایش یافته بود و بسیاری از نماد‌ها در صف‌های خرید قرار داشتند.

در آن مقطع نیز افزایش تقاضا و قفل شدن صف‌ها باعث شده بود بخش قابل‌توجهی از نقدینگی در سفارش‌های خرید باقی بماند و گردش واقعی سهام با آنچه از حجم تقاضای ظاهری انتظار می‌رفت، تناسب نداشته باشد.

پس از تغییر شرایط بازار و افزایش عرضه، روند صعودی متوقف شد و بازار وارد دوره‌ای از ریزش سنگین شد. تجربه آن سال همچنان یکی از مهم‌ترین نمونه‌های تاریخی درباره ریسک رشد‌های سریع و شکل‌گیری هیجان در بورس ایران محسوب می‌شود.

البته شباهت میان شرایط امروز و سال ۱۳۹۹ به معنای قطعی بودن تکرار آن سناریو نیست. ساختار بازار، شرایط اقتصادی، میزان نقدینگی، رفتار سرمایه‌گذاران و عوامل اثرگذار بر بورس با آن دوره یکسان نیستند.

با این حال، تجربه سال ۱۳۹۹ نشان می‌دهد که رشد سریع شاخص‌ها و افزایش شدید تقاضا، در صورت همراه نشدن با افزایش حجم معاملات و تعادل میان خریداران و فروشندگان، می‌تواند ریسک بازار را افزایش دهد.

رشد نزدیک به ۸۰ درصدی بورس از ابتدای سال

شاخص کل بورس از ابتدای سال تاکنون نزدیک به ۸۰ درصد افزایش یافته است. این میزان رشد در کنار ورود پول قابل‌توجه به بازار، نشان‌دهنده تغییر محسوس فضای معاملاتی بورس نسبت به ابتدای سال است.

ورود نقدینگی جدید به بازار سهام یکی از مهم‌ترین عوامل حمایت‌کننده از روند صعودی فعلی بوده است. افزایش قدرت خرید حقیقی‌ها و رشد تقاضا در گروه‌های مختلف باعث شده بازار در مدت کوتاهی فاصله زیادی از سطوح ابتدای سال بگیرد.

اما هرچه بازار با سرعت بیشتری رشد کند، توجه به کیفیت این رشد نیز اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

رشد پایدار معمولاً زمانی شکل می‌گیرد که افزایش قیمت‌ها با افزایش حجم معاملات، ورود نقدینگی پایدار، بهبود انتظارات سرمایه‌گذاران و تقویت عوامل بنیادی همراه باشد. در مقابل، اگر رشد قیمت‌ها عمدتاً تحت تأثیر هیجان و فشار تقاضای کوتاه‌مدت قرار گیرد، ریسک اصلاح نیز افزایش خواهد یافت.

کاهش ارزش معاملات خرد با وجود رشد شدید شاخص‌ها

یکی از نکات قابل توجه معاملات امروز، کاهش محسوس ارزش معاملات خرد بود.

ارزش معاملات خرد سهام در روز‌های گذشته به حدود ۵۰ هزار میلیارد تومان و حتی ارقام بالاتر رسیده بود، اما امروز همزمان با قفل شدن تعداد زیادی از نماد‌ها در صف خرید، این رقم به حدود ۲۵.۹ هزار میلیارد تومان کاهش یافت.

به بیان دیگر، در شرایطی که بازار با رشد نزدیک به ۳ درصدی شاخص کل و صف‌های خرید گسترده مواجه بود، ارزش معاملات خرد تقریباً به نصف سطوح روز‌های اخیر رسید.

این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ چراکه برای ارزیابی کیفیت روند صعودی بازار، تنها بررسی میزان رشد شاخص کافی نیست و باید همزمان رفتار ارزش معاملات نیز مورد توجه قرار گیرد.

رشد شاخص در کنار افت ارزش معاملات می‌تواند نشان‌دهنده کاهش تعداد معاملات واقعی در نتیجه قفل شدن نماد‌ها باشد؛ موضوعی که باید در روز‌های آینده زیر نظر قرار گیرد.

حجم معاملات نیز کاهش یافت

حجم معاملات نیز امروز کاهش محسوسی داشت و در پایان بازار به حدود ۴۷ میلیارد برگه سهم رسید.

کاهش همزمان حجم و ارزش معاملات در روزی که تقاضا بسیار بالاست، می‌تواند بار دیگر این فرضیه را تقویت کند که بخشی از تقاضای موجود در بازار امکان تبدیل شدن به معامله واقعی را نداشته است.

بنابراین، یکی از مهم‌ترین متغیر‌هایی که در معاملات روز‌های آینده باید رصد شود، بازگشت ارزش معاملات خرد به سطوح بالاتر است. اگر بازار بتواند ضمن حفظ روند صعودی، افزایش ارزش و حجم معاملات را نیز تجربه کند، کیفیت روند صعودی قابل اتکاتر خواهد بود.

ورود ۷.۵ هزار میلیارد تومان پول حقیقی به سهام

در سمت جریان نقدینگی، امروز نیز حقیقی‌ها حضور قدرتمندی در بازار داشتند.

بر اساس داده‌های معاملات، حقیقی‌ها در روز جاری حدود ۷.۵ هزار میلیارد تومان پول جدید وارد سهام کردند.

ورود چنین حجم قابل توجهی از نقدینگی حقیقی نشان می‌دهد که تقاضا برای خرید سهام همچنان بالاست و سرمایه‌گذاران حقیقی بخش مهمی از موتور محرک بازار را تشکیل می‌دهند.

تداوم ورود پول حقیقی در روز‌های آینده می‌تواند یکی از عوامل مهم حمایت از روند صعودی بورس باشد؛ با این حال، در کنار ورود پول باید به محل ورود این نقدینگی، ماندگاری آن و میزان تبدیل آن به معاملات واقعی نیز توجه داشت.

خروج پول از صندوق‌های درآمد ثابت

در مقابل بازار سهام، صندوق‌های درآمد ثابت امروز با خروج نقدینگی مواجه شدند.

تا این لحظه حدود ۳ هزار و ۴۰۶ میلیارد تومان پول از صندوق‌های درآمد ثابت خارج شده است.

این جریان نقدینگی را می‌توان در چارچوب افزایش تمایل سرمایه‌گذاران به دارایی‌های پرریسک‌تر تحلیل کرد. زمانی که انتظار بازدهی بالاتری از بازار سهام وجود داشته باشد، بخشی از سرمایه‌ها می‌تواند از ابزار‌های کم‌ریسک‌تر خارج و به سمت سهام حرکت کند.

با این حال، میزان پایداری این جابه‌جایی نقدینگی نیز اهمیت زیادی دارد؛ چراکه خروج پول از صندوق‌های درآمد ثابت در صورت تغییر انتظارات می‌تواند در جهت معکوس نیز اتفاق بیفتد.

ورود پول به صندوق‌های طلا و نقره

در بازار صندوق‌های کالایی نیز جریان ورود نقدینگی ادامه داشت.

صندوق‌های طلا امروز حدود ۳۷۵ میلیارد تومان پول جدید جذب کردند. صندوق‌های نقره نیز با ورود حدود ۲ میلیارد تومان نقدینگی همراه شدند.

این جریان نشان می‌دهد که بخشی از سرمایه‌گذاران همچنان در کنار بازار سهام، به دنبال حفظ بخشی از دارایی خود در ابزار‌های مرتبط با فلزات گرانبها هستند.

بورس در اوج قدرت، اما نیازمند افزایش معاملات

معاملات شانزدهم شهریورماه را می‌توان یکی از قدرتمندترین روز‌های بورس در سال جاری دانست. شاخص کل با رشد ۲.۷۴ درصدی از مرز‌های ۶.۸ و ۶.۹ میلیون واحد عبور کرد، شاخص هم‌وزن ۲.۵۹ درصد افزایش یافت و شاخص فرابورس نیز رشد ۲.۴۹ درصدی را ثبت کرد.

همزمان، ۸۳۹ نماد سبزپوش شدند و ورود ۷.۵ هزار میلیارد تومان پول حقیقی به سهام، قدرت تقاضا را به‌خوبی نشان داد.

با این حال، در کنار این نشانه‌های مثبت، کاهش ارزش معاملات خرد به ۲۵.۹ هزار میلیارد تومان و افت حجم معاملات به ۴۷ میلیارد برگه سهم، در روزی که بسیاری از نماد‌ها در صف خرید قرار داشتند، نکته‌ای است که نمی‌توان از آن چشم‌پوشی کرد.

بورس برای ادامه یک روند صعودی سالم، به چیزی بیش از رشد شاخص نیاز دارد؛ افزایش نقدشوندگی، گردش واقعی سهام، رشد متناسب ارزش معاملات و تعادل میان عرضه و تقاضا از جمله عواملی هستند که می‌توانند کیفیت این روند را مشخص کنند.

در نتیجه، اگر در روز‌های آینده ورود پول حقیقی همچنان ادامه پیدا کند و همزمان ارزش و حجم معاملات نیز افزایش یابد، می‌توان با اطمینان بیشتری از تداوم روند صعودی بازار سخن گفت. اما اگر شاخص‌ها همچنان رشد کنند و در مقابل، ارزش معاملات به دلیل قفل شدن صف‌های خرید در سطوح پایین باقی بماند، ریسک افزایش هیجان و شکنندگی روند صعودی بیشتر خواهد شد.

اکنون بورس تهران در نقطه‌ای قرار گرفته که قدرت تقاضا از همیشه بیشتر به چشم می‌آید، اما کیفیت این تقاضا و میزان تبدیل آن به معاملات واقعی، مهم‌ترین متغیر برای تعیین مسیر بعدی بازار خواهد بود.