اسلام برای به آرامش رسیدن انسان چه برنامه‌ای دارد؟

به گزارش شهرآرانیوز، آرامش یکی از نیاز‌های اساسی انسان است نیازی که در زندگی امروز با وجود امکانات و پیشرفت‌های فراوان بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. قرآن کریم آرامش را صرفا نتیجه رفاه و ثروت یا دوری از مشکلات نمی‌داند بلکه برای رسیدن به آن مجموعه‌ای از عوامل معنوی و اخلاقی و عملی را معرفی می‌کند.

 در نگاه قرآن انسان آرام انسانی نیست که الزاما هیچ مشکلی ندارد بلکه کسی است که در مواجهه با مشکلات تکیه‌گاه و معنای مطمئنی برای زندگی پیدا کرده است.

یکی از صریح‌ترین آیات قرآن درباره آرامش آیه ۲۸ سوره رعد است که می‌فرماید: «أَلَا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ» آگاه باشید که دل‌ها تنها با یاد خدا آرام می‌گیرد. بر اساس این آیه ذکر خدا صرفا تکرار الفاظ نیست بلکه به معنای زنده نگه داشتن ارتباط انسان با خدا در زندگی است. نماز، دعا، تلاوت قرآن و توجه قلبی به خدا از مهم‌ترین جلوه‌های این ارتباط هستند.

قرآن در کنار یاد خدا بر توکل نیز تأکید می‌کند. در آیه ۳ سوره طلاق می‌خوانیم که «وَمَن یَتَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ» هر کس بر خدا توکل کند خدا برای او کافی است. توکل به معنای کنار گذاشتن تلاش نیست بلکه انسان وظیفه خود را انجام می‌دهد و نتیجه را به خدا می‌سپارد. همین نگاه می‌تواند از اضطراب ناشی از تلاش برای کنترل همه اتفاقات زندگی بکاهد.

عامل مهم دیگر برای رسیدن به آرامش، صبر و امید است. قرآن در آیه ۱۵۵ سوره بقره تصریح می‌کند که انسان‌ها با ترس و گرسنگی و کمبود‌هایی در جان و مال آزموده می‌شوند و سپس می‌فرماید: «وَبَشِّرِ الصَّابِرِینَ» صابران را بشارت ده بنابراین در منطق قرآن وجود سختی لزوما نشانه رها شدن انسان نیست بلکه واکنش درست در برابر دشواری، صبر همراه با امید و حفظ ارتباط با خداست.

قرآن همچنین نگاه انسان به آینده را اصلاح می‌کند. در آیه ۲۱۶ سوره بقره آمده است که «وَعَسَىٰ أَن تَکْرَهُوا شَیْئًا وَهُوَ خَیْرٌ لَّکُمْ وَعَسَىٰ أَن تُحِبُّوا شَیْئًا وَهُوَ شَرٌّ لَّکُمْ» چه‌بسا چیزی را ناخوش بدارید در حالی که برای شما خیر است و چه‌بسا چیزی را دوست داشته باشید در حالی که برای شما شر است. این آیه یادآوری می‌کند که انسان همیشه قادر به دیدن تمام ابعاد یک اتفاق نیست و همین محدودیت ضرورت اعتماد به حکمت الهی را نشان می‌دهد.

از سوی دیگر اسلام آرامش را به انزوا و بی‌تفاوتی نسبت به جامعه محدود نمی‌کند. قرآن در آیه ۲۸ سوره رعد در کنار یاد خدا در آیات فراوانی بر نیکی کمک به دیگران و عدالت و احسان تأکید کرده است. حتی در سوره شرح پس از بیان دشواری‌ها دو بار این اصل تکرار می‌شود که «فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا، إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا» پس یقینا با سختی آسانی است.

در نتیجه برنامه اسلام برای آرامش یک راهکار تک‌بعدی نیست. یاد خدا، نماز و دعا، توکل، صبر، امید، پذیرش محدودیت انسان، انجام مسئولیت و نیکی به دیگران در کنار یکدیگر منظومه‌ای را شکل می‌دهند که قرآن برای زندگی آرام پیشنهاد می‌کند. آرامش در این نگاه به معنای حذف همه مشکلات نیست بلکه یافتن تکیه‌گاهی درونی و الهی است که انسان را در میان مشکلات نیز از فروپاشی حفظ می‌کند.