تقابل بین گاوداران صنعتی و کارخانه‌های تولید محصولات لبنی بر سر قیمت شیر خام | بگذارید شیر برای مردم بماند

به گزارش شهرآرانیوز؛ روایت این روز‌های شیرخام، آتش زیر خاکستری است که به زودی بازهم دود آن در چشم مردم خواهد رفت. این گزارش ماجرای تقابل بین دو سوی تولیدکننده شیرخام یعنی گاوداران صنعتی و مصرف کننده این محصول یعنی کارخانه‌های تولید محصولات لبنی بر سر قیمت شیرخام است. این تقابل در شرایطی روی داده که دولت پای خود را بعد از حذف ارز ترجیحی و تک نرخی کردن ارز بدون فراهم آمدن زیرساخت‌ها از ماجرا بیرون کشیده است. 

کلاف سردرگم این روز‌های بازار لبنیات چند وجه دارد که خلاصه اش می‌شود این چند خط که در ادامه خواهید خواند و بعد از آن شرح طولانی تری از گفته‌های هر سوی ماجرا. هر سوی ماجرا ادعایی دارد و از راهکار‌هایی می‌گوید تا توان خود را برای دوام در این بازار افزایش دهد، اما در این میان و در حضور کم رنگ دولت این طور به نظر می‌رسد که هیچ کس به فکر سفره مردم نیست.

ماجرا چیست؟

ارز تک نرخی شد، قیمت نهاده‌های دامی که پیش از آن هم بیشتر در بازار سیاه معامله می‌شد، بیش از گذشته سربه فلک کشید، دام داران قیمت شیرخام را که دولت ۲۹ هزارو ۵۰۰ تومان اعلام کرده بود (البته همان موقع هم معمولا بالاتر از نرخ مصوب معامله می‌شد) پس از چند بار افزایش به تازگی ۴۶ هزارو ۵۰۰ تومان اعلام کردند.

هرچند دام داران از این قیمت هم راضی نیستند و با توجه به شناور بودن نرخ ارز در تداوم این نرخ نیز شک و تردید است. دام داران می‌گویند در این شرایط به سرعت گاو مولد به کشتارگاه می‌رود.

سوی دیگر ماجرا کارخانه‌های لبنی قرار دارند. به دنبال تداوم افزایش قیمت لبنیات در چند مرحله، پیش از این کارخانه‌ها به سمت تولید شیرخشک، آب پنیر و کره برای صادرات روی آورده بودند، هرچند این موضوع به معنی خروج غیرمستقیم ارز ترجیحی تعلق گرفته به نهاده دامی از کشور بود، تولیدکنندگان مدعی بودند این تنها راه سرپا ماندن تولیدشان است.

حالا به دلایلی از جمله افزایش قیمت شیرخام، توانایی نداشتن در رقابت با کشور‌های دیگر و سخت‌گیری‌های دولت در افزایش تعرفه، صادرات شیرخشک کاهش یافته است. تولیدکنندگان می‌گویند زیر فشار تولید به سختی ادامه می‌دهند و درخواست رفع موانع صادرات محصولات لبنی از جمله شیر خشک را دارند.

و، اما مردم که در هر شرایطی سنگینی بار بازار‌های به اصطلاح آزاد شده را بردوش می‌کشند، فقط سه محصول لبنی را می‌توانند به قیمت مصوب بخرند که به گفته تولیدکنندگان قیمت مصوب تعیین شده از سوی دولت بر اساس قیمت شیرخام ۲۹ هزار و ۵۰۰ تومان بوده است و تقریبا کمتر تولیدکننده‌ای زیربار این قیمت‌ها می‌رود، چون شیرخام با این قیمت وجود خارجی ندارد و از طرفی توان صادراتی کارخانه‌ها کاهش یافته تا از آن طریق تولید این محصولات با قیمت مصوب جبران شود.

از سوی دیگر اگر قرار باشد قیمت شیرخام به ۴۶ هزارو ۵۰۰ تومان برسد قیمت همین سه محصول لبنی بین ۴۰ تا ۶۰ درصد افزایش خواهد یافت؛ یعنی یک شیرپاکتی تا ۵۸ هزارتومان هم می‌رسد. حالا سؤال اینجاست کالابرگ یک میلیون تومانی می‌خواهد کدام بخش از افزایش قیمت محصولات غذایی را جبران کند؟

شیرخام در استان ۴۲ هزارتومان اعلام شد

دبیر اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان صنایع لبنی خراسان رضوی می‌گوید: قیمت شیرخام از طرف گاوداران در سطح کشور ۴۶ هزارو ۵۰۰ تومان اعلام شده است، اما دولت هنوز قیمتی اعلام نکرده است. آخرین تصمیم مربوط به دو روز گذشته است که انجمن صنایع لبنی خراسان رضوی تصمیم گرفت قیمت پایه شیرخام در استان بیشتر از ۴۲ هزارتومان باشد.

به گفته مهدی هدایت نیا در کشور هر دام داری یک قیمت تعیین می‌کند و،  چون قیمت ارز شناور و نرخ علوفه دامی آزاد شده است هیچ قیمت پایه و مشخصی برای شیرخام وجود ندارد و معلوم نیست همین قیمت اعلامی نیز ۱۰ روز تا یک ماه بیشتر دوام داشته باشد.

او با اشاره به اینکه قیمت پیشنهادی ما در ابتدا ۴۰ هزارتومان بود می‌افزاید: طی جلسه‌هایی که داشتیم قرار شد برای کمک به دام داران قیمت را تا ۴۲ هزار تومان افزایش دهیم، درحالی که کارخانه‌های ما واقعا با قیمت بالاتر نمی‌توانند شیرخام بخرند.

نمی‌دانیم با مصرف کننده چه کنیم!

دبیر اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان صنایع لبنی استان می‌گوید: وضعیت بازار در داخل نیز مشخص نیست. هنوز برای چهار محصول پنیر، شیر (نایلونی و بطری) و ماست که قیمت مصوب دارد، دولت قیمتی اعلام نکرده است.

این محصولات روی سیستم کالابرگ اعلامی قیمت دولت بودند، اما قیمت‌های اعلامی با شیر خام ۲۹ هزارو ۵۰۰ تومان تعیین شده بود که اصلا وجود خارجی ندارد. شیر نایلونی ۳۸ هزارتومانی و پنیر ۹۵ هزارتومانی یعنی ما شیر خام را ۲۹ هزارو ۵۰۰ تومان می‌خریم.

او با تأکید براینکه اگر شیرخام را ۴۶ هزارو ۵۰۰ تومان بخریم باید در کارخانه را ببندیم و از طرفی نمی‌دانیم با مصرف کننده چه کنیم ادامه می‌دهد: شیرخام با این قیمت یعنی باید پنیر ۹۵ هزارتومانی را با ۶۶ درصد افزایش ۱۵۸ هزارتومان، شیر نایلونی ۳۸ هزارتومانی را با بیش از ۵۰ درصد افزایش به قیمت ۵۸ هزار تومان و ماست ۱۱۸ هزارتومانی را با افزایش ۴۰ درصدی، ۱۶۵ هزارتومان بفروشیم.

با قطع صادرات، تولید دومینووار می‌خوابد

دبیر اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان صنایع لبنی استان درباره چالش‌های صادرات شیرخشک و دیگر محصولات لبنی می‌گوید: قیمت این محصول توسط کشور‌های آسیای میانه هرکیلو ۲.۵ دلار عرضه می‌شود و حتی آلمان نیز ۲.۵۵ دلار عرضه کرده است؛ بنابراین اگر شیرخام را از ۳۸ هزار تومان بالاتر بخریم دیگر توجیهی برای صادرات وجود ندارد.

از طرفی دولت اعلام کرده باید برای هرکیلوگرم صادرات شیرخشک ۳.۵ دلار برگشت ارز داشته باشیم در حالی که تا ماه گذشته این رقم ۱.۸ دلار بوده است. درباره کره نیز همین وضعیت است میانگین قیمت جهانی هرکیلوگرم از این محصول ۵.۲ دلار است، اما در صورت صادرات باید ۸.۵ دلار بازگشت ارز داشته باشیم.

این موضوع توان رقابتی ما را گرفته است و عملا صادرات صفر می‌شود. اگر شیر به خارج از کشور نرود، داخل کشور گاوداران مجبور می‌شوند شیر را تا ۲۰ هزار تومان هم بفروشند و در صورت رفع نشدن مشکلات صادرات، همه ما دچار چالش می‌شویم.

به گفته هدایت نیا بیش از یک میلیارد دلار صادرات فراورده‌های لبنی در کشور داشتیم که یعنی بیشترین صادرات در صنعت غذا. اکنون با تصمیمات دولت قیمت شیر به نرخ جهانی رسیده است و ما توان رقابت در بازار‌های صادراتی را نداریم. درصورتی که مشوق‌هایی برای ما درنظر گرفته نشود یا تعرفه شیرخشک را متوقف نکنند، عملا صادرات صفر خواهد شد. همین روز گذشته فقط ۱۵۰۰ تن کره در یک کارخانه خوابیده بود.

او ادامه می‌دهد: بیشتر صادرات ما به افغانستان و عراق است. این کشور‌ها به صورت ریالی در بازار مشهد معامله می‌کنند و دلاری به ما نمی‌دهند، اما در زمان صادرات نام کارخانه ثبت می‌شود. در این شرایط بسیاری از تولیدکنندگان ارزی نگرفته بودند، اما به قوه قضاییه معرفی شدند و حساب‌های آن‌ها مسدود شده است.

قیمت به روز نشود شیرخام را به خارج از استان می‌فروشیم

عضو اتحادیه گاوداران استان می‌گوید: قیمت در تهران با هماهنگی گاوداران و اتحادیه لبنی ۴۶ هزارو ۵۰۰ تومان اعلام شده است، اما در استان ما تولیدکنندگان لبنیات زیربار نرفتند و با یکدیگر قرار گذاشتند از ۴۰ هزارتومان بیشتر نخرند. در نهایت هم اعلام کردند ۴۲ هزارتومان. ما در اتحادیه گاوداران جلسه گذاشتیم که دراین صورت شیرخام را به خارج از استان بفرستیم. حالا امروز قرار شد تا ۱۰ بهمن دست نگه داریم.

محسن فلاحی ادامه می‌دهد: ارز ۲۸ هزارو ۵۰۰ تومانی همه نهاده‌ها حذف شد. جو و ذرت در آن زمان ۱۱ هزارو ۳۰۰ تومان و سویا ۲۰ هزار تومان بود. بعد از تک نرخی شدن ارز ناگهان قیمت جو و ذرت به ۴۳ هزارتومان و سویا ۷۲ هزارتومان یعنی به ترتیب ۴ و ۳ برابر شد.

به گفته او قبلا شیر ۳۴ تا ۳۵ هزار تومان بود با این چهار برابر شدن نهاده ها، شیر را ۴۲ هزارتومان اعلام کردند؛ یعنی ۲۰ درصد افزایش در صورتی که نهاده‌ها بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ درصد افزایش یافته است. آیا می‌توانیم این طور ادامه دهیم.

عضو اتحادیه گاوداران استان می‌افزاید: اکنون قیمت یک کیلوگرم کنسانتره معمول ۵۸ هزارتومان است، یعنی پول حدود یک و نیم کیلوگرم شیر را باید برای کنسانتره بدهد.

فلاحی در پاسخ به اینکه پیش از این نیز به گفته خودتان نهاده‌های دامی با قیمت دولتی به سختی یافت می‌شد و دام داران با قیمت بالاتری نهاده از بازار سیاه می‌خریدند، اکنون تأثیر این آزادسازی چقدر بوده است؟ می‌گوید:، چون نتوانستند جلوی بازار سیاه را بگیرند باید این قدر در همه موارد افزایش قیمت بدهند؟ تولیدکننده چه کند؟ آن موقع حداقل تا حدودی جسته و گریخته نهاده دامی با قیمت مصوب یا پایین‌تر از قیمت فعلی به ما می‌رسید، اما حالا جهش قیمت‌ها چشمگیر بوده است.

کارخانه‌ها فشار بیاورند دام داری‌ها حذف می‌شوند

او با تأکید براینکه کارخانه‌ها فشار بیاورند دام داری‌ها حذف می‌شوند می‌افزاید: دولت هیچ برنامه ریزی برای ما ندارد، بانک کشاورزی اعلام کرد کارت پولی برای دام داران درست شده و به هرکس بر اساس مقدار سهمیه‌ای که داشته است، کارت اعتباری می‌دهند که با کمک آن بتوانیم خرید کنیم، اما این کارت پیش هیچ واردکننده‌ای اعتبار ندارد.

عضو اتحادیه گاوداران استان می‌گوید: البته تولیدکنندگان لبنیات هم دلایل خود را دارند و مشکلاتی در حوزه صادرات و تعرفه شیرخشک و ... دارند که به همین دلیل می‌گویند افزایش شیرخام برای آن‌ها نمی‌صرفد، اما از طرفی شرایط دام داران نیز سخت شده است و گاو‌های مولد به سرعت به کشتارگاه می‌روند.