افزایش نرخ ۴ قلم لبنیات بعد از افزایش قیمت شیرخام | غرش گرانی شیر برای مصرف‌کنندگان

به گزارش شهرآرانیوز؛ لبنیات گران شد. البته خبر تازه‌ای نیست. بهتر است بگوییم به‌طور رسمی گران شد. این را هم اضافه کنیم که این خبر مربوط به همان چهار محصول لبنی دارای نرخ مصوب است. چون همه اقلام دیگر پیش از این با هر تغییری در هزینه تمام‌شده، عدد روی جلدشان بالا رفته است.

این چهار محصول منتظر تأیید بودند که شد. هفته قبل نوشتیم که پنیر ۲۰۰ هزارتومانی در راه است. حدود سه هفته قبل وقتی قیمت شیرخام ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان اعلام شد، کارخانه‌های لبنی از افزایش حدود ۴۰ درصدی دیگر محصولات خود خبر دادند و برای این چهار محصول نیز قیمت‌های پیشنهادی‌شان را مطرح کردند. حالا همان قیمت‌های پیشنهادی به تأیید کارگروه امنیت غذایی و تنظیم‌بازار کالا‌های کشاورزی رسیده است. اکنون شیر نایلونی کم‌چرب ۹۰۰گرمی ۸۴هزار تومان، شیر بطری کم‌چرب یک لیتری ۹۸هزار تومان، پنیر ۴۰۰گرمی نسبتا چرب ۲۰۳هزار تومان و ماست دبه‌ای کم‌چرب ۲کیلوگرمی ۲۲۸هزار تومان قیمت‌گذاری شده است.

یک سؤال تکراری؛ چرا گرانی؟

اواخر اردیبهشت بود که اعلام شد قیمت بهای شیرخام ۳۰ درصد افزایش یافته است. مواد اولیه بسته‌بندی، گرانول‌های پتروشیمی مورد استفاده در تولید انواع ظروف لبنی نیز هم‌زمان به‌دلیل تبعات حاصل از جنگ و حمله آمریکا به پتروشیمی‌ها افزایش یافت. فعالان حوزه لبنیات به همه اینها چند مورد دیگر هم اضافه می‌کنند.

آنها می‌گویند که علاوه‌بر افزایش قیمت شیرخام و در کنار آن، رشد درخور توجه برخی اقلام بسته‌بندی، افزایش هزینه‌های جاری تولید از جمله دستمزد کارکنان، هزینه‌های حمل‌ونقل، برق، گاز و سایر حامل‌های انرژی نیز بار مالی مضاعفی را به واحد‌های تولیدی تحمیل کرده است. مجموع این عوامل موجب شده است که قیمت تمام‌شده محصولات لبنی به شکل محسوسی افزایش یابد و درنهایت این رشد هزینه‌ها در قیمت مصرف‌کننده همه محصولات لبنی منعکس شود.

بار گرانی روی دوش مردم

اما مردم که  در هر شرایطی، سنگینی بار بازار‌های به‌اصطلاح آزادشده را بر دوش می‌کشند، فقط چهار محصول لبنی را می‌توانند به قیمت مصوب بخرند که حالا با قیمت‌های اعلام‌شده، این چهار محصول را هم در کنار همه محصولات سبد غذایی به‌سختی تهیه خواهند کرد.

شما چقدر اهل مصرف لبنیات بودید و  هستید؟ اهالی این صنعت می‌گویند که سرانه مصرف از گذشته هم کمتر شده است. هرچند هنوز رقم دقیقی برای آن مشخص نکرده‌اند.

علی احسان ظفری، مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های لبنی، بهمن سال گذشته گفته بود که براساس آمار، سرانه مصرف لبنیات کمتر از ۵۰کیلوگرم است. این شاخص در  جهان حدود ۱۶۰کیلوگرم است، یعنی ما حدود ۳۱ درصد مردم جهان لبنیات مصرف می‌کنیم، حالا احتمالا تورم در حوزه‌های مختلف و همچنین لبنیات باعث شده است که سهم این محصولات در سفره مردم از  قبل هم کمتر شود.

هزینه لبنیات یک خانواده ۴ نفره

اگر خانواده چهار نفره فرضی ما که در همه گزارش‌ها همراهمان هستند، بخواهند یک سبد لبنیات بخرند تقریبا برای چهار هفته، یعنی حدود یک ماه چقدر باید هزینه کنند؟

حالا هزینه خرید یک سبد خیلی سبک لبنیات شامل شیر، پنیر، ماست و کره را که سه قلم اول آن با نرخ مصوب باشد، حساب می‌کنیم. تصور کنید این خانواده در صرفه جویانه‌ترین حالت، ماهانه چهار قالب پنیر ۴۰۰ گرمی به مبلغ مصوب ۲۰۳ هزار تومان، چهار قالب کره ۱۰۰ گرمی با میانگین قیمت هر عدد ۱۰۰ هزار تومان و دو دبه ماست ۲ کیلوگرمی با مبلغ مصوب هر دبه ۲۲۸ هزار تومان مصرف کند.

تا اینجا حساب این سبد می‌شود نزدیک به یک‌میلیون و ۷۰۰ هزارتومان. حالا شیر؛ هر پاکت شیر ۹۰۰ گرمی حدود چهار لیوان است، نمی‌گوییم این خانواده به‌طور استاندارد، هر روز یک پاکت شیر مصرف کند، می‌گوییم هر نفر هفته‌ای یک پاکت شیر و در ماه چهار پاکت مصرف کند. یعنی برای این خانواده شانزده پاکت ۸۴ هزار تومانی، از دیگر غذا‌هایی که در آن شیر استفاده می‌شود هم فاکتور می‌گیریم. فقط هزینه خرید شیر می‌شود یک‌میلیون و ۳۳۴ هزار تومان در ماه. 

درمجموع جمع هزینه این سبد کوچک لبنیات بیش از ۳ میلیون تومان خواهد شد. در این فاکتور از دوغ، شیر‌های طعم‌دار، خامه و... صرف‌نظر کردیم، چون فقط کافی است کمی درصد چربی بالا و پایین شود و برند روی کالا تغییر کند تا قیمت‌ها تغییر کنند. این مشت را نمونه خروار قرار داریم که بگوییم هزینه همین چند قلم محصول لبنی دارای نرخ مصوب نیز در سبد خانواده سنگینی می‌کند. بدیهی است که ممکن است نوع مصرف و انتخاب هر خانواده متفاوت باشد.

راهکار‌ها چیست؟

کاهش سرانه مصرف لبنیات فقط یک مسئله اقتصادی نیست، بلکه به‌طور مستقیم سلامت عمومی جامعه را نیز تهدید می‌کند. متخصصان تغذیه بار‌ها هشدار داده‌اند که حذف یا کاهش مصرف شیر و فراورده‌های لبنی می‌تواند در بلندمدت زمینه‌ساز افزایش پوکی استخوان، کمبود کلسیم، اختلال در رشد کودکان و بروز برخی بیماری‌های مزمن شود.

ازهمین‌رو، حفظ دسترسی خانوار‌ها به لبنیات با قیمت مناسب، علاوه‌بر یک ضرورت معیشتی، یک سرمایه‌گذاری برای ارتقای سلامت جامعه نیز محسوب می‌شود. کارشناسان معتقدند مهم‌ترین راهکار برای جلوگیری از افت بیشتر سرانه مصرف لبنیات، اجرای سیاست‌های حمایتی هدفمند برای اقشار کم‌درآمد است.

اختصاص یارانه یا کالابرگ ویژه خرید لبنیات، احیای طرح شیر مدارس و حمایت از تغذیه کودکان و نوجوانان می‌تواند ضمن حفظ سلامت جامعه، از حذف این کالای اساسی از سبد خانوار جلوگیری کند. تجربه سال‌های گذشته نیز نشان داده است که با افزایش قیمت‌ها، مصرف لبنیات به‌ویژه در دهک‌های پایین درآمدی به‌سرعت کاهش می‌یابد و نیازمند مداخله حمایتی دولت است.

از سوی دیگر، توسعه عرضه مستقیم محصولات لبنی از تولیدکننده به مصرف‌کننده، کاهش هزینه‌های شبکه توزیع و خرده‌فروشی و اجرای برنامه‌های فرهنگ‌سازی برای تبیین اهمیت مصرف شیر و لبنیات، از دیگر راهکار‌های پیشنهادی فعالان این صنعت است. همچنین کارشناسان تأکید دارند که ثبات در قیمت نهاده‌های تولید و کنترل هزینه‌های تولید می‌تواند از افزایش مکرر قیمت‌ها جلوگیری کرده و به حفظ قدرت خرید خانوار‌ها و درنتیجه افزایش سرانه مصرف لبنیات کمک کند.