جای خالیِ روایتِ سوم!

مطبوعات در قالبِ ساختار قدیمی نمی‌تواند امروز راویِ «روایت اول» باشد. وقتی در این زمینه به توفیق نرسیم، عملا میدان را به رقیب داده‌ایم که با استفاده از ظرفیت شبکه‌های ماهواره‌ای، ماجرا را هرطور بخواهد روایت کند.

«هر طور بخواهد» قطعا خواستِ او با خواست ما ۱۸۰ درجه تفاوت ماهوی دارد. او به دنبالِ حق و حقیقت نیست. حق برای او یعنی احیای باطل در قالبِ اغتشاشات و آشوب و ویرانی. هیچ وقت به دنبال «واقع‌نمایی» نیست که واقعیت عملا دستِ خودش را رو می‌کند. او می‌خواهد عددسازی کند. «یک» را «ده» بنمایاند البته اگر نتواند به عنوان «صد» غالب کند. 

چیزی که این روز‌ها به دنبالش بودند و همان ورِ آب هم همدیگر را رسوا کردند. تا جایی که یکی به طعنه نوشته بود که در ایران ۲۷ میلیون نفر کشته شدند و یک میلیون نوزاد در حالی که ترامپ را به یاری می‌خواستند قربانی شدند!

با این همه آنان کار خود را می‌کنند. روایت اول را ارائه می‌کنند. پاک‌کردن روایت اول از ذهن مخاطب، اگر نگوییم نشدنی است، دستِ‌کم بسیار سخت است حتی اگر دروغش مثل روز روشن باشد.

اگر اول نباشیم و تصویر درست را ارائه نکنیم، رقیب این کار را انجام می‌دهد. بدانیم که میدان امروز را کسی فتح می‌کند که با روایت‌سازی، ذهن مخاطب را به دست بگیرد. ما نباید اشتباهات گذشته را در این ساحت تکرار کنیم. حواسمان به این واقعیت باشد که نظام رسانه‌ای ما تغییر کرده و مطبوعات ما به سمت شبکه‌های اجتماعی شیفت پیدا کرده‌اند.

این شیفت فقط در حوزه اطلاع‌رسانی نیست که در عرصه اطلاع‌یابی هم قصه همین است. اتکا به فضای مجازی در همه عرصه‌ها سبب شده است که با تعطیلی آن، عملا در کسب داده‌ها با مشکل مواجه شویم. این در قدم بعدی به مشکل در حوزه داده‌پردازی نیز سرایت می‌کند.

با قطع اینترنت عملا با دو روایت مواجهیم که دو سو را گزارش می‌کنند از همان زاویه‌ای که ایستاده‌اند. حال آنکه امروز به صدای سوم و حتی تکثر صدا‌ها نیاز داریم. صداوسیمای ما به‌تنهایی نمی‌تواند از پس شبکه‌های پرشمار خارجی برآید حتی اگر دوربین را در «بی‌طرف‌ترین زاویه» قرار دهد.

در زمانه‌ای که دروازه‌بانی خبر، از رسانه به مخاطب منتقل شده است، به شبکه رسانه‌ای مستقل و حرفه‌ای نیاز داریم تا کارکرد خویش در ارائه روایت سوم به انجام برساند.

واقعیت را می‌توان از زبان یک کارشناس رسانه چنین نوشت که: «با قطع اینترنت، با وضعیتِ مطبوعات، تضعیف تحریریه‌ها و نداشتن شبکه‌های خبری در داخل کشور به شکل مستقل، ما هیچ روایت سومی که به شکل روایت مستقل باشد، نداریم و ادامه‌دادن این مسیر خود تبدیل به بحران خواهد شد.»

عقلانیت رسانه‌ای حکم می‌کند که علاج واقعه را قبل از وقوع به انجام رسانیم. فعال‌شدن پلتفرم‌های داخلی و بازگشتِ تمام‌ساحتی آنان به چرخه اطلاع‌رسانی می‌تواند گامی مؤثر در این زمینه باشد.