معادلات جنگ تحمیلی سوم، به نفع ایران

«اگر دشمن را بشناسی و خود را بشناسی، از نتیجه ۱۰۰ نبرد بیم نداشته باش. اگر خود را بشناسی، اما دشمن را نشناسی، به‌ازای هر‌پیروزی یک شکست خواهی داشت.» سون‌تزو، نظریه‌پرداز نظامی چینی، ۲ هزار‌و‌۵۰۰ سال پیش در کتاب «هنر‌جنگ» اصولی را برای پیروزی در نبرد‌ها نوشته است که به‌گفته کارشناسان مسائل سیاسی همچنان عمل به آنها می‌تواند در صحنه نبرد‌ها تعیین‌کننده باشد.

تطبیق آموزه‌های سون‌تزو با جنگ‌تحمیلی‌سوم به‌خوبی می‌تواند، وضعیت تعادل نیرو‌های درگیر را ترسیم کند. سون‌تزو نخستین عامل قدرت یک کشور را «راه» می‌نامد. منظور او نوعی هماهنگی و همبستگی میان مسئولان و مردم در زمان جنگ است.

از دید او، همبستگی اجتماعی و اعتماد عمومی دارایی راهبردی در هر‌نبرد است که می‌تواند حتی کاستی‌های منابع مادی را هم جبران کند. در چارچوب تقابل ایران و آمریکا و رژیم صهیونی، این اصل به‌شکلی محسوس مشاهده می‌شود؛ به‌عنوان‌مثال در تازه‌ترین نظرسنجی‌ها ۶۱‌درصد آمریکایی‌ها معتقدند که نباید هیچ اقدام نظامی دیگری در ایران انجام شود؛ همچنین افکارسنجی‌ها در سرزمین‌های اشغالی از ریزش اعتماد عمومی صهیونیست‌ها به‌خاطر دست‌نیافتن به اهداف جنگ با ایران حکایت دارد. 

در مقابل بررسی وضعیت سیاسی در ایران نشان‌دهنده حمایت مردم از سیاست نظامی و دفاعی کشور است؛ مسئله‌ای که خودش را در تجمعات شبانه نشان داده است. این همبستگی تاب‌آوری اجتماعی را به یک ابزار بازدارنده برای ایران تبدیل کرده است و به‌تعبیر سون‌تزو، طرفی که محکم‌تر باشد، برنده نبرد خواهد بود.

سون‌تزو جغرافیا را عامل تعیین‌کننده در سرنوشت جنگ‌ها می‌داند و هشدار می‌دهد بی‌توجهی به زمین، مقدمه شکست است؛ مسئله‌ای که آمریکا در زمان شروع جنگ ترجیح داده بود آن را در محاسباتش کوچک بنمایاند. نیویورک‌تایمز به‌تازگی نوشته است که سلاح بازدارنده ایران، قابلیت‌های جغرافیایی آن از جمله تنگه‌هرمز است.

آمار‌ها نشان می‌دهد که ۲۰‌درصد نفت جهان از خلیج‌فارس فارس تأمین می‌شود و حدود ۲۰‌درصد تجارت LNG‌جهان از تنگه‌هرمز عبور می‌کند. از زمان آغاز جنگ‌تحمیلی‌سوم تاکنون، هزینه حمل کشتی‌ها در منطقه ۳‌برابر شده و قیمت نفت در بازار‌های جهانی به‌شدت افزایش یافته است. این آمار نشان می‌دهد که زمین در معادلات جنگ‌تحمیلی‌سوم به نفع ایران است.

سون‌تزو فریب را جوهره هنر جنگ می‌داند و می‌گوید توانا باش، اما دستت را برای دشمن رو نکن تا بتوانی او را غافل‌گیر کنی. بر پایه بازدارندگی نامتقارن، قابلیت‌های نظامی ایران به‌جای نمایش آشکار، در پنهان‌سازی و پراکندگی تجلی یافته است.

تنوع سامانه‌های موشکی، قرارگاه‌های زیرزمینی، شبکه پهپاد‌های تهاجمی و استفاده مرحله‌ای از توانمندی‌ها در هر‌مرحله جنگ همگی ابزارهایی‌اند که در منطق سون‌تزو نشان می‌دهند که ایران از ابتدای جنگ تاکنون همیشه سعی داشته است دستش را برای دشمن رو نکند و در هر‌مرحله کارتی برای تغییر بازی داشته باشد. این استراتژی هدفمند، عامل اصلی شکل‌دهنده سردرگمی در محاسبات راهبردی آمریکا شده است؛ وضعیتی که خودش را در اظهارات متضاد ترامپ نشان می‌دهد.

سون‌تزو هشدار می‌دهد: «هیچ‌کشوری از جنگی طولانی سود نبرده است.» محاسبه هزینه‌فایده نشان می‌دهد ورود آمریکا به منازعه گسترده با ایران تاکنون هزینه‌های زیادی برای این کشور داشته است. اولین هزینه شکستن تصویری است که این کشور به‌عنوان مدافع کشور‌های همسوی خودش از پایان جنگ دوم جهانی تاکنون ترسیم کرده بود. به‌عنوان‌مثال آمریکا در جنگ کره، و یا زمان تهاجم عراق به کویت نشان داد که حمایت نظامی از هم‌پیمانانش برایش اولویت دارد.

در اسفندماه حمله آمریکا به ایران با حمایت پشت پرده برخی کشور‌های عربی بود. واکنش نظامی ایران به حامیان منطقه‌ای آمریکا و واکنش این کشور نشان داد که سیاست ایالات متحده تغییر کرده است. براین‌اساس آن‌گونه که کشور‌های عربی تصور می‌کردند، آمریکا از آنها در برابر حملات نظامی و حتی آسیب‌های اقتصادی دفاع نکرد.

در نهایت بر‌اساس چارچوب نظری سون‌تزو، تقابل ایران و آمریکا را باید در قالب یک بازی راهبردی برای کسب برتری جغرافیایی تفسیر کرد، نه یک نبرد کوتاه‌مدت. در این منطق برتری از آن کشوری است که بتواند از عناصری که این نظریه‌پرداز نظامی گفته است به بهترین‌نحو استفاده کند.