علت بسیاری از مشکلات جسمی و روحی کودکان ‌کیفیت پایین خواب آن‌هاست | سناریویی برای یک خواب خوب

به گزارش شهرآرانیوز؛ برای بیشتر والدین آنقدری که تغذیه، درس‌خواندن و رفتن به کلاس‌های فوق‌برنامه بچه‌ها اهمیت دارد، خوابشان اهمیتی ندارد. درواقع، خواب حکم زنگ هنر و ورزش را در مدرسه دارد که معلم‌ها برای هر درسی از ساعت آن می‌زنند. 

والدین هم دقیقا همین رفتار را با ساعت خواب بچه‌ها می‌کنند و هیچ جدیتی در اجرای آن ندارند؛ «امشب مهمون داریم می‌تونی بعد رفتن مهمونا بخوابی»، «تا مشقات رو تموم نکردی، حق نداری بخوابی.»، «اشکالی نداره، می‌تونی امشب با ما فیلم نگاه کنی.» و «پسرم دوساعت از ساعت خوابت گذشته، برو بخواب دیگه.»

همه اینها درحالی‌است که خواب همپایه تغذیه، عامل مهمی در تکامل زبانی، جسمی، روحی و پیشرفت‌های درسی و ارتباطی بچه‌ها دارد و کاهش میزان و کیفیت آن می‌تواند اثر مخربی بر رفتار هیجانی و عملکرد ذهنی آنها داشته‌باشد. 

اگر علاقه‌مند شدید دراین‌باره بیشتر بدانید و ازقضا کودکی هم درخانه دارید حتما مطلب امروز را بخوانید که با کمک و راهنمایی و توصیه‌های دکتر سیدمحمدرضا ناظمی، روان‌شناس حوزه کودک و نوجوان تهیه شده‌است.

عوارض کمبود خواب

خواب ناکافی عوارض جدی زیادی برای سلامتی بچه‌ها دارد، چون بدن آنها برخلاف ما بزرگ‌تر‌ها نمی‌تواند خیلی راحت با آثار ناشی از کمبود خواب مقابله کند. برای نمونه می‌توان به این موارد اشاره کرد:

• بی‌قراری و افزایش اضطراب و استرس‌های روزانه
• ضعف سیستم ایمنی بدن و ابتلای بیشتر به بیماری‌های عفونی
• تأخیر در رشد جسمی و اختلال در ترمیم و بازسازی سلول‌ها
• افزایش اشتها و احتمال چاقی
• ناتوانی در تمرکز و افزایش فراموشی
• کاهش انگیزه و اختلال در یادگیری
• افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی
• خودآزاری و بیش‌فعالی
• افزایش احتمال افسردگی و اقدام به خودکشی

نیاز به خواب شبانه

• کمتر از یک‌سال: ۱۲ تا ۱۶ ساعت
• یک تا ۳ سال: ۱۱ تا ۱۴ ساعت
• ۳ تا ۵ سال: ۱۰ تا ۱۳ ساعت
• ۶ سال بیشتر: ۱۰ تا ۱۱ ساعت

فواید خواب کافی

خواب به‌میزان کافی برای بزرگ‌تر‌ها واجب و برای بچه‌ها اوجب‌واجبات است، یعنی بدون داشتن یک خواب کافی و باکیفیت امکان ندارد که فرایند رشد آنها تکمیل شود. برای نمونه به این چند مورد توجه کنید که نقش اساسی در سلامت جسمی و روحی بچه‌ها دارد.

• کاهش مشکلات یادگیری و تمرکز
• فرصت دادن به مغز برای تجدید قوا
• بهترشدن خلق‌وخوی کودک
• کاهش خطر ابتلابه چاقی و اضافه وزن، دیابت و بیماری‌های قلبی‌عروقی
• خلاص شدن سلول‌های مغزی از شر مواد زائد و عوامل سمی بیماری‌زا
• افزایش خلاقیت و ابتکار
• ترشح هورمون‌های رشد
• تقویت سیستم ایمنی بدن
• افزایش تمرکز و دقت
• افزایش توانایی تصمیم‌گیری و حل مسئله
• کاهش مصرف هله‌هوله و ریزه‌خواری
• توانایی در برقراری روابط اجتماعی و دوستانه بهتر

***

۴ روز

عوارض کمبود خواب در کودکان پس از ۴ روز خودش را نشان می‌دهد.

۳ تا ۶ ماهگی

کودکان در ابتدای تولد خواب منظمی ندارند و حدود ۳ تا ۶ ماهگی میزان و کیفیت خواب و بیداری‌شان نظم پیدا می‌کند.

یک تا سه‌ونیم ساعت

کودکان ۲۱ تا ۳۶ماهه به خواب کوتاه نیم‌روزی هم نیاز دارند، مدت این خواب بین یک تا سه‌ونیم ساعت باید باشد.

ساعت خواب و بیدار

ساعت خواب بچه‌ها نهایت باید ۹شب و ساعت بیداری‌شان ۸صبح باشد و بین ساعت ۹ شب تا ۳ صبح نیز حتما خواب باشند.

۱۵ دقیقه

برای تنظیم ساعت خواب کودک باید چند هفته صبوری کنید و هر دو شب یک‌بار ساعت خوابش را ۱۵ دقیقه جلو بکشید تا به ساعت دلخواهتان برسد.

۵۰ درصد

کودک باید ۵۰ درصد زمان خود را در خواب عمیق سپری کند و این مقدار خواب برای حفظ سلامتی او ضروری است.

۹ ساعت

معمولا کودکانی که در طول یک دوره ۱۲ ماهه دوبار یا بیشتر دچار جراحت می‌شوند، شب‌ها کمتر از ۹ ساعت می‌خوابند.

پیش‌شرط‌های یک خواب باکیفیت

باید و نباید‌های زیادی برای کمک به کیفی‌بخشی خواب بچه‌ها وجود دارد که به آن بهداشت خواب می‌گویند و لازمه یک خواب خوب است، مانند:

• یک برنامه زمانی منظم برای خواب کودکتان تنظیم و با جدیت آن را دنبال کنید.
• اجازه ندهید از دوساعت مانده به زمان خواب، کودک از وسایل الکترونیکی استفاده کند.
• پیش از خواب برای کودک قصه بگویید. این‌کار به خواب بهتر او کمک می‌کند.
• بین ساعت شام خوردن و خواب کودک دست‌کم ۲ ساعت فاصله ایجاد کنید.
• برای وعده شام غذا‌های چرب و پرکالری به کودک ندهید.
• اجازه ندهید کودک چند ساعت پیش از خواب نوشیدنی‌های کافئین‌دار مانند چای و نسکافه بخورد.
• برای کاهش اختلال در خواب شبانه مصرف مواد قندی و شیرین را در شب کم کنید.
• پیش از خواب یک لیوان شیرگرم کم‌چرب به کودک بدهید.
• مراقب دما و تهویه اتاق خواب کودک باشید.
• زمان خواب اتاق کودک را ساکت و تاریک نگه‌دارید ولی اگر می‌ترسد از یک چراغ خواب ضعیف کمک بگیرید.
• فعالیت بدنی و تحرک بچه‌ها درطول روز را افزایش دهید.
• با انجام کار‌هایی مانند ماساژ کودک تا زمان خواب و پخش موسیقی برای خوابیدن کودک را به خودتان وابسته نکنید.
• پیش از خواب برای رفتن به دستشویی و مسواک زدن به کودک یادآوری کنید.
• برای همراهی بیشتر کودک با برنامه خوابش، به او حق انتخاب درباره کتاب داستانش یا نوع لباس خوابش را بدهید.
• برای بچه‌های کم‌سن و سال از یک وسیله مورد علاقه آنها مانند عروسک یا پتو برای همراهی‌شان در زمان خواب کمک بگیرید.
• اجازه ندهید، با درخواست‌های مکرر کودک مانند آب خوردن و دستشویی رفتن برنامه خوابش بیشتر از یک ربع طول بکشد.

تمرینی عملی برای برنامه خواب

تنظیم ساعت خواب کودک و داشتن یک برنامه منظم نیازمند جدیت والدین است و هر شب باید به شیوه یکسانی انجام شود. نهایت ۲۰ دقیقه پیش از ساعت خواب کودک این فعالیت‌ها شروع می‌شود، مانند حمام کردن، مسواک زدن و انجام فعالیت‌های لذت‌بخشی نظیر کتاب خواندن یا گوش‌دادن به یک داستان صوتی.

• با کودک وارد اتاقش شوید. برای او کتاب بخوانید، قصه بگویید یا با او بازی آرامی بکنید.
• او را در آغوش بگیرید، ببوسید و در تختش بخوابانید.
• در پایان ۲۰ دقیقه به او شب‌بخیر بگویید و اتاق را فوری ترک کنید.
• اگر کودک برای نخوابیدن پافشاری کرد، جدی باشید و نشان دهید که الان موقع خواب است.