مطبوعات محلی و آموزش دموکراسی در تئوری و عمل

مشهورترین جمله‌ای که درباره مطبوعات گفته شده است، آن را به دموکراسی مربوط می‌سازد: «مطبوعات رکن چهارم دموکراسی است». در باب دموکراسی نیز جملات مشهور بسیار است: «دموکراسی دادنی نیست، گرفتنی است»، «دموکراسی نه دادنی و نه گرفتنی، بلکه یادگرفتنی است»، «دموکراسی، هم شیوه‌ای در حکومت کردن و نوع رابطه حکومت و شهروندان و هم نوعی رابطه میان شهروندان با یکدیگر است»، «دموکراسی از خانواده شروع می‌شود»، «دموکراسی از خود ما آغاز می‌گردد» و بسیاری جملات و تعابیر دیگر؛ اما آنچه موضوع بحث این نوشته است، سطوح و مراحل دموکراسی است. درواقع تا دموکراسی در سطوح پایه همچون فرد و خانواده و در سطح اجتماعی در محله و شهر و روستا به مثابه محیط زندگی و تعامل جمعی ما محقق نشود، تحقق آن در سطح کلان ملی ناممکن یا صوری و سطحی خواهد بود. رابطه مطبوعات و دموکراسی از این منظر نیز شایان توجه و تعیین‌کننده است. مطبوعات محلی می‌توانند به شکل‌گیری دموکراسی در سطوح محلی کمک کنند. این امر از ۲ طریق صورت می‌گیرد؛ یکی جنبه نظری یا تئوریک که از طریق آموزش دموکراسی در این مطبوعات، همسو با تعبیر درستی که دموکراسی را یادگرفتنی تلقی می‌کند، صورت می‌پذیرد و دیگری جنبه عملی که به اشکال ذیل مطبوعات محلی می‌تواند مخاطبان خود را در مسیر پذیرش دموکراسی و رفتار دموکراتیک قرار دهد: نشر خبر‌های صحیح و موثق و عادت دادن و فرهنگ‌سازی در راستای راست‌گویی و صداقت در گفتار، تفسیر درست و تحلیل علمی مسائل مبتلابه محیط زندگی شهروندان، دوری جستن از شعارزدگی و حب و بغض و ریاکاری و چاپلوسی در طرح و تبیین مقولات سیاسی و غیرسیاسی مرتبط با زندگی و حقوق و کرامت مردم، تقویت و گسترش احساس مسئولیت و مسئولیت‌پذیری و پاسخ‌گو بودن در هر ۲ سطح سیاست‌گذاران و تصمیم‌گیران و مقامات و متولیان از یک سو و شهروندان از دیگر سو، پیگیری مستمر مسائل و مشکلات ریز و درشت محیط زندگی تا مرحله رفع یا توضیح آن‌ها، تقویت روحیه هم‌بستگی و همدردی و کار جمعی و تحول از فردمحوری و محوریت افراد به نهادسازی و رابطه برابر و متقابل شهروندان. مطبوعات محلی می‌توانند با عنایت به چنین مواردی و درواقع با نوع نگاه و رویکرد و کارکرد خود، هر روز و روزبه‌روز در راستای تحقق و تعمیق عملی دموکراسی در قول و عمل مخاطبان خود در مقام بخشی از شهروندان نقشی بی‌بدیل ایفا کنند.