جلوگیری از فرار مالیاتی

16 تیرماه هر سال به‌عنوان روز مالیات گرامی داشته می‌شود و همین روز فرصتی شد تا نگاهی به حوزه مالیات در کشور داشته باشیم که یکی از اصلی‌ترین این موارد بحث معافیت‌های مالیاتی است. بحثی که همیشه مطرح بوده است اما هنوز جسارت بازنگری آن وجود ندارد و باید توجه داشت که در این موضوع ممکن است ماهیت برخی از سازمان‌ها تغییر کند. فرضا پیش از این‌ یک واحد در اختیار نهادی بوده که از معافیت استفاده می‌کرده اما در حال حاضر دیگر زیر نظر آن نهاد نیست و مستقل شده ولی هنوز از معافیت مالیاتی استفاده می‌کند. این‌گونه موارد از نظر پنهان مانده است.
باید توجه داشته باشیم که تنها 40 درصد از افراد جامعه مالیات واقعی خود را پرداخت می‌کنند؛ به دلیل اینکه تعدادی از بنگاه‌های اقتصادی محل قابل‌شناسایی ندارند؛ مثل کارگاه‌های کوچک تولیدی در حاشیه شهرها یا دلارفروشان و دلالان که همواره بساط خود را در خیابان پهن می‌کنند. این معضلات با همکاری بانک مرکزی و نظام مالیاتی کشور به‌راحتی قابل‌کنترل و پیگیری است و تنها از طریق بررسی گردش مالی حساب‌ها و تفکیک تولیدکنندگان از واسطه‌گران می‌توان مانع از فرار مالیاتی شد.
از طرفی گرفتن مالیات در شرایط رکود تورمی یکی دیگر از مسائل مهم است؛ زیرا زمانی که کشور در رکود و بحران اقتصادی به‌سر می‌برد و نرخ بیکاری دورقمی است و همچنین تورم تولیدکننده هم نزدیک به 50 درصد اعلام‌ شده و درواقع اقتصاد ایران در حالت قهری به‌سر می‌برد، گرفتن مالیات از بنگاه‌های اقتصادی منطقی نیست. بهتر است در شرایط کنونی برای حفظ سطح اشتغال و تولید موجود، سیاست‌های مالیاتی تغییر یابد و تا عادی شدن شرایط اقتصادی و عبور از رکود تورمی مشوق‌ها و معافیت‌های مالیاتی را برای واحدهای تولیدی در نظر گرفت. باید توجه داشته باشیم که بهترین روش برای تخریب نظام سرمایه‌داری به فساد کشیدن پول است. در طول یک پروسه تورم مدام دولت می‌تواند به طرز مخفیانه و غیرمحسوس، بخش بزرگی از ثروت شهروندان خود را غصب و مصادره کند. با این روش دولت نه‌تنها ثروت شهروندان خود را غصب کرده، بلکه موجب فقیر شدن شهروندان می‌شود؛ اما درواقع تعدادی افراد (خاص) به ثروت می‌رسند. هیچ وسیله‌ای بهتر و مطمئن‌تر از فساد پولی نیست که بتواند مبنای فعلی جامعه را واژگون کند. از طرفی ایران دارای کوچک‌ترین دولت (برحسب مخارج دولت) بین 20 کشور اقتصادی مهم جهان است. بر اساس گزارش شاخص آزادی اقتصادی 2018، رتبه جهانی اندازه دولت کشورهای صنعتی عضو گروه هفت، ازجمله آمریکا (125) ژاپن (129) کانادا (133) انگلستان (149) فرانسه (178) و ایتالیا (169) در بین 186 کشور جهان است یعنی این کشورها دارای دولت‌های بزرگ هستند؛ اما اینکه چرا دولت در ایران کوچک است؟ برای این است که سهم شبه‌دولت (بنگاه‌های خصوصی) در ایران بسیار زیاد است که البته معمولا مالیات هم نمی‌پردازند و باید دولت نگاه ویژه‌ای به این حوزه داشته باشد.