اهمیت درآمد پایدار شهری در شهرداری مشهد

شهرداری‌ها به‌عنوان نهاد‌های اداره‌کننده زندگی روزمره شهروندان، نقشی اساسی در کیفیت زیست شهری، توسعه زیرساخت‌ها و ارائه خدمات عمومی دارند. در‌این‌میان، درآمد پایدار شهری ستون فقرات مدیریت شهری محسوب می‌شود؛ موضوعی که برای کلان‌شهری مانند مشهد با ویژگی‌های خاص جمعیتی، مذهبی و گردشگری، اهمیتی راهبردی و چندلایه دارد.

یکی از مهم‌ترین مسیر‌های تحقق درآمد پایدار در مشهد، توسعه پروژه‌هایی است که منابع جدید و مداوم را وارد چرخه مدیریت شهری می‌کند؛ پروژه‌هایی که وابسته به ساخت‌وساز و نوسانات بازار مسکن نباشند و بتوانند در بلندمدت، ثبات مالی شهرداری را تضمین کنند. این رویکرد، لازمه عبور از درآمد‌های ناپایدار و حرکت به‌سوی مدیریت شهری مبتنی بر برنامه‌ریزی علمی است.

مشهد سالانه میزبان حدود ۳۰میلیون زائر داخلی و بیش از سه‌و‌نیم‌میلیون گردشگر خارجی است؛ ظرفیتی کم‌نظیر که تاکنون آن‌گونه که باید، در خدمت ایجاد درآمد پایدار شهری قرار نگرفته است. بهره‌گیری هدفمند و علمی از این حجم عظیم زائر و گردشگر می‌تواند نه‌تنها منبعی پایدار برای شهرداری، بلکه موتور محرک توسعه اقتصاد شهری و استانی باشد. تحقق این امر نیازمند طراحی مدل‌های اقتصادی شفاف، عادلانه و منطبق با شأن شهر زیارتی مشهد است.

در این میان، بوستان‌ها و فضا‌های سبز شهری می‌توانند نقشی فراتر از کارکرد‌های صرفا اکولوژیک و تفریحی ایفا کنند. بوستان‌ها این قابلیت را دارند که به بستری برای فعالیت‌های اقتصادی کنترل‌شده، فرهنگی و خدماتی تبدیل شوند و ضمن حفظ هویت و کارکرد اصلی خود، به ایجاد درآمد پایدار برای شهر کمک کنند. تجربه شهرداری مشهد در این حوزه قابل توجه است؛ به‌گونه‌ای که با ۲۵۷ فعالیت اقتصادی تعریف‌شده در بوستان‌ها، الگویی نوین از پیوند مدیریت فضای سبز با اقتصاد شهری ارائه شده است.

از سوی دیگر، نگاهی به ساختار درآمدی شهرداری مشهد نشان می‌دهد که ۲۱ سازمان وابسته به شهرداری حدود ۳ هزار‌میلیارد تومان درآمد داشته و در مقابل، سیزده منطقه شهری بالغ بر ۳۰ هزار‌میلیارد تومان درآمد دارند. این اختلاف معنادار، ضرورت تجدیدنظر جدی در نظام مدیریت مالی، توزیع اختیارات و سازوکار‌های درآمدی زیرمجموعه‌های شهرداری را آشکار می‌سازد. بدون اصلاح این ساختار، حتی توسعه منابع جدید نیز نمی‌تواند به شکل مطلوب به پایداری مالی منجر شود.

افزون بر این، فضا‌های تبلیغاتی شهری نیز در صورت مدیریت اصولی، می‌توانند هم‌زمان دو کارکرد مهم را ایفا کنند؛ از یک‌سو به زیبایی بصری و هویت‌بخشی به سیمای شهر کمک کنند و از‌سوی‌دیگر، به‌عنوان یکی از منابع مؤثر درآمد پایدار شهری مورد استفاده قرار گیرند. سامان‌دهی تبلیغات محیطی، پرهیز از اغتشاش بصری و حرکت به‌سوی مدل‌های نوین تبلیغات شهری، این ظرفیت را به یک فرصت اقتصادی پایدار برای شهرداری مشهد تبدیل می‌کند.

همچنین حوزه حمل‌ونقل شهری و تردد خودروها، به‌ویژه خودرو‌های سنگین، از دیگر ظرفیت‌های مهم درآمدزایی پایدار به‌شمار می‌رود؛ ظرفیتی که در صورت استفاده درست، مبتنی بر ضوابط کارشناسی و ملاحظات زیست‌محیطی، می‌تواند هم به مدیریت ترافیک و کاهش آسیب‌های شهری کمک کند و هم منابع مالی مستمر برای توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل فراهم بیاورد.

در ادامه حتما بخوانید پرداخت سهم مدیریت شهری از محل ۱.۲‌ درصد ارزش گمرگی کالا‌های وارداتی | تحقق درآمد‌های پایدار، یک گام به پیش

در نهایت، درآمد پایدار شهری در مشهد صرفا یک بحث مالی نیست، بلکه سنگ‌بنای حکمرانی مطلوب شهری و شرط لازم برای توسعه متوازن، عادلانه و آینده‌نگر این کلان‌شهر است. شهری با ظرفیت‌های کم‌نظیر زیارتی، گردشگری، خدماتی و فضایی، نمی‌تواند اداره خود را بر پایه درآمد‌های ناپایدار و پرریسک بنا کند.

استفاده هوشمندانه از ظرفیت زائران و گردشگران، توسعه فعالیت‌های اقتصادی در بوستان‌ها، سامان‌دهی تبلیغات شهری، بهره‌گیری اصولی از حوزه حمل‌ونقل و اصلاح ساختار مالی سازمان‌ها و مناطق شهرداری، همگی اجزای یک نقشه راه واحد برای تحقق درآمد پایدار هستند؛ نقشه راهی که نیازمند تصمیم‌گیری شجاعانه، مدیریت یکپارچه و نگاه علمی است.

شهرداری مشهد امروز در نقطه‌ای قرار دارد که‌ می‌تواند با انتخاب مسیر درست، از یک مدیریت هزینه‌محور به مدیریت درآمدمحور تبدیل شود؛ مسیری که نتیجه آن نه‌تنها افزایش توان مالی شهرداری، بلکه ارتقای کیفیت زندگی شهروندان، رضایت زائران، حفظ منافع عمومی و تقویت اعتماد اجتماعی خواهد بود. آینده مشهد، در گرو تصمیم‌های امروز درباره درآمد پایدار شهری است.

سیدشایان حسینی