گرانی نوشت‌افزار،تکلیف سخت والدین

فرزانه شهامت - کمتر از یک ماه مانده به آغاز سال تحصیلی و یکی دو هفته زودتر از هر سال، راهی فروشگاه‌های نوشت‌افزار می‌شویم تا ببینیم آیا چیزهایی که شنیده‌ایم واقعیت دارد. می‌دانیم که انتظار ندارید از ارزانی بنویسیم اما راستش خودمان هم فکرش را نمی‌کردیم با چنین قیمت‌هایی مواجه شویم. «‌اگر با همان پولی که پارسال در جیب داشتید برای خرید لوازم‌ تحریر بروید، یک‌سوم خرید پارسال‌ عایدتان می‌شود.» این را مدیر یکی از خیریه‌های شهرمان می‌گوید که دغدغه جور کردن پول برای نوشت‌افزار 350 دانش‌آموز نیازمند را دارد.
مقصد ما عمده‌فروشی‌هایی است که جنس‌های رنگارنگ چیده‌شده تا سقفشان رؤیای دانش‌آموزان است، فارغ از اینکه والدینشان می‌توانند با قیمت‌ها کنار بیایند یا نه.

تشکر بی‌دلیل
«این‌ها را چند خریدید؟» همین یک سؤال ساده برای توقف مادر و باز شدن سر صحبتش کافی است. کیسه پلاستیکی‌اش را باز می‌کند تا داخل آن را خوب ببینیم. به قول خودش جا خورده است وقتی فروشنده برای خرید چند دفتر، مداد، پاک‌کن و برچسب، رقم 145 هزار تومان را به زبان آورده است. اگر از تشکر بی‌دلیلی که بابت یک هم‌صحبتی ساده تحویل می‌دهد بگذریم، از شادی 2 پسربچه همراهش که حالا صاحب وسایل نو شده‌اند نمی‌شود گذشت، شادی‌ای که خریدار فروشگاه بعدی نمی‌تواند برای فرزندانش فراهم کند. پوشش آن‌ها از پایین بودن قدرت مالی‌شان حکایت دارد. مادر یک دفتر پنجاه‌برگ با جلد ساده و بی‌رنگ و لعاب برمی‌دارد و قیمت را می‌پرسد. وقتی شاگرد مغازه می‌گوید 5500 تومان، با اعتراض می‌گوید: آن دفتری را هم که جلد قشنگ داشت گفتید 5500 تومان! شانه بالا انداختن شاگرد، مادر را به خرید فقط یک دفتر برای 3 فرزند محصلش وادار می‌کند. می‌گوید اینجا از بقیه مغازه‌ها ارزان‌تر بوده است اما فعلا به همین‌قدر اکتفا می‌کند.

پارسال و امسال
از چند فروشنده قیمت می‌گیریم. تقریبا می‌شود گفت تفاوت چندانی ندارند. به قول یکی از آن‌ها قیمت‌ها آن‌قدر بالاست که فروشنده‌ها برای از دست ندادن مشتری‌، نه‌فقط مجالی برای گران‌فروشی ندارند بلکه گاهی مجبورند از سود قانونی هم کوتاه بیایند. جزئیات قیمت‌ها و مقایسه آن‌ها با پارسال از این قرار است: ماژیک شش‌تایی 3500 تومانی شده است 8000 تومان. دفتر چهل‌برگ از حدود 900 تومان رسیده است به 2700 تومان. شصت‌برگ 1400 تومانی، امسال 4000 تومان است. 80 برگی که شهریور پارسال 1950 تومان قیمت خورده بود، 5000 تومان به فروش می‌رسد. دفتر صدبرگ معمولی هم از 2400 تومان به 6300 تومان افزایش پیدا کرده است. خودکار 650 تومانی پارسال را هم می‌توانید به نرخ 1000 تومان پیدا کنید. به تمام این‌ها چاشنی یک «البته» هم اضافه کنید: البته قیمت‌های یادشده برای عمده‌فروشی‌هاست که طبق قانون، اجازه دریافت سود 5 درصدی را دارند. خریدهای خرد مشمول 15 درصد سود می‌شود و قیمت نهایی بالاتر درمی‌آید. البته دوم را یکی از فروشندگان بازار مولوی می‌گوید: البته قیمت‌هایی که می‌دهم مال امروز است. روز عید غدیر، شرکتی برایم دفتر مشق آورد به قیمت «آ» ریال. امروز همان شرکت همان دفتر را برایم 30 درصد گران‌تر آورده است. در مورد بقیه جنس‌ها بسته به تاریخ خرید -که خیلی هم دور نیست- به 50 درصد هم می‌رسد.

احتمال کاهش قیمت
رئیس اتحادیه کتاب و نوشت‌افزار دیدگاه دیگری دارد. محمد رستگار مقدم که آخرین روزهای ریاست خود بر اتحادیه را می‌گذراند، می‌گوید افزایش قیمت‌ها مربوط به پارسال است نه امسال. او با اشاره به صحبت‌های اخیر سخن‌گوی دولت که برای تولید‌کنندگان چندان خوشایند نبود اضافه می‌کند: اگر وعده دولت برای واردات نوشت‌افزار با ارز 4200 تومانی محقق شود، باید گفت که تا شروع سال تحصیلی جدید با افزایش قیمت‌ها مواجه نمی‌شویم و شاهد روند کاهشی خواهیم بود. او در ادامه تأکید می‌کند که در هیچ‌کدام از انواع نوشت‌افزار، کمبودی وجود ندارد و فروشگاه‌ها مملو از جنس‌ هستند.
اگر آن‌طور که رئیس اتحادیه می‌گوید کمبودی نداریم، چه دلیلی برای واردات آن‌ هم با ارز 4200 تومانی وجود دارد؟ محمد‌‌رضا مودودی، سرپرست سازمان توسعه تجارت، به باشگاه خبرنگاران گفته است ستاد تنظیم بازار روی تأمین نوشت‌افزار حساس است و بازار را پیوسته رصد می‌کند. اگر تولیدکنندگان داخلی بتوانند بازار را تأمین کنند، واردات به صفر خواهد رسید و اگر گزارش‌ها جز این را نشان بدهد، نیاز بازار با واردات تأمین می‌شود.

تکرار یک اشتباه؟
در شرایطی که امسال کالاهایی با نشان «ساخت ایران» نبض بازار را در دست گرفته‌اند و به گفته سعید سبزه‌محمدیه قاچاق و واردات با ارز آزاد، صرفه اقتصادی ندارد. ما هم مثل شما دغدغه ارائه گزارش‌های صحیح از بازار نوشت‌افزار به مجریان کشور را داریم، طوری که نه سیخ بسوزد نه کباب؛ یعنی تولیدکننده داخلی به دلیل قیمت ارزان‌تر کالای وارداتی، از دور رقابت حذف نشود و نیاز بازار هم به‌موقع و بی‌التهاب تأمین شود. تجربه پارسال را که یادتان هست. به کالاهای اساسی ارز یارانه‌ای اختصاص گرفت تا روی مردم فشار نیاید اما گزارش مجلس شورای اسلامی و اذعان دولت نشان داد ارزهای 4200 تومانی آن‌طور که باید خرج نشده و سود اصلی نصیب واردکننده‌ها و دلال‌ها شده است.
از بابت نظارت در سطح عرضه نگرانی چندانی نداریم. امیر دلداری، رئیس بازرسی و نظارت اصناف مشهد، می‌گوید که از صبح امروز طرح نظارت بر بازار نوشت‌افزار شروع می‌شود، در نیمه دوم شهریور اوج می‌گیرد و نیمه مهر به اتمام می‌رسد. راه‌های ارتباط با بازرسان اتحادیه، اتاق اصناف و سازمان صنعت، معدن و تجارت به‌ترتیب از این قرار است: 38599565، 31730 و 124.