حجاب ؛ واقعیتی اجتماعی و فرهنگی با چاشنی ارزش‌های اخلاقی

هنگامی‌که صحبت از حجاب می‌شود همه ذهن‌ها به‌سمت چادر یا پوشش بانوان می‌رود؛ این در‌حالی است که حجاب مخصوص بانوان نیست و حجاب شامل مردان هم می‌شود. در‌واقع مردان هم برای خود حد و مرزهایی دارند که ملزم به رعایت آن‌ها هستند و نباید از یاد ببریم که پرداختن به حجاب بانوان نمی‌تواند دلیلی برای فراموش‌شدن و نپرداختن به حجاب مردان باشد؛ زیرا این مورد هم به‌اندازه حجاب بانوان مهم و در جامعه اثرگذار است. این موضوع آن‌قدر مهم بوده که در روایتی از ائمه معصوم داریم اگر حیا 10قسمت داشته باشد، 9قسمت آن برای بانوان و یک قسمت آن برای مردان است. گرچه با این حدیث بار اصلی عفت بر دوش بانوان است، این موضوع دلیلی نمی‌شود که مردان، وظایف خود را در این زمینه نادیده بگیرند یا از آن بگذریم و به آن پرداخته نشود.
حجاب مردان را می‌توان به دو قسمت تقسیم کرد:
حجاب ظاهری: بخش اول آن حجاب ظاهری است که در احکام شرعی و دینی ما حد و تکلیف میزان مجاز برهنگی و پوشش مردان در آن به‌طور کامل مشخص شده است؛ برای مثال پوشاندن دست‌ها تا‌جایی‌که عرف است؛ بنابراین پوشاندن سایر قسمت‌های بدن لازم و ضروری است و در‌غیر‌این‌صورت خارج از عرف است و سبب ناراحتی و آزار دیگران می‌شود.
در موضوع حجاب ظاهر می‌توان به حجاب چشم و کلام مردان اشاره کرد. درباره نگاه و رعایت آن در قرآن خداوند اشاره کرده است «به مومنان بگو به زنان غیرمحرم چشمتان را کوتاه کنید.»؛ به این معنا که نگاه خیره و طولانی‌مدت نداشته باشید. با اینکه نگاه‌کردن به محارم مجاز دانسته شده است، باز هم مردان نمی‌توانند به دید لذت به محارم نگاه کنند؛ غیرمحارم که جای خود را دارند.
عفت کلام: بخشی دیگر از حجاب مردان پوشش ظاهری آنان است. با اینکه پوشیدن لباس چندان مهم جلوه نمی‌کند، اما این کار هم باید طبق عرف و عادت باشد. پوشیدن لباس‌هایی که در عرف پسندیده نیست، ممکن است برای دیگران آزاردهنده و ناراحت‌کننده باشد.
حفظ عفت کلام و پسندیده صحبت‌کردن هم ازجمله حجاب‌ها یا حریم‌هاست که مردان باید آن را رعایت کنند. بسیاری از مردان با این تصور که آزاد هستند از هر لفظ و کلامی در مکالمه‌هایشان استفاده کنند چندان به این موضوع اهمیت نمی‌دهند. این عفت کلام یا پسندیده صحبت‌کردن، چه در خانه و چه در جامعه، اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد؛ زیرا اولین افرادی که از صحبت‌کردن ناپسند مردان دچار آزار می‌شوند و احساس عدم امنیت می‌کنند، بانوان هستند. حتی در روایتی داریم که مرد نباید در خانه به‌گونه‌ای صحبت کند که زن خانه از او حساب ببرد. این نوع حجاب را تنها با فرهنگ‌سازی می‌توان در جامعه نهادینه کرد. به‌عبارتی این نوع حجاب درونی و رعایت آن سبب گسترش عفت و پاکدامنی در فرد می‌شود. باید به این نکته توجه کرد که حجاب یک واقعیت اجتماعی و حاوی فرهنگ و ارزش‌های اخلاقی و باورهای مذهبی است.