دوچرخه‌سواری از شعار تا عمل

نجمه موسوی - مدتی است که بحث استفاده از دوچرخه به‌عنوان یکی از وسایل حمل‌ونقل در شهر مشهد مطرح است. تعدادی از اعضای شورا و مسئولان شهری هم در حرکاتی که نمی‌توان آن‌ها را فقط نمادین دانست در این مسیر اقداماتی انجام داده‌اند. اما نکته مهم این است که با وجود اهمیت و ضرورت توجه به این امر، تلاش این تعداد از مسئولان تا چه حد نتیجه‌بخش بوده و تا چه اندازه همکاری دیگر بخش‌ها را به دنبال داشته است. پس از حادثه هفته گذشته و برخورد خودرویی متخلف با یکی از دوچرخه‌سواران عضو کانون هم‌رکابان شهری لازم دیدیم که بیشتر به بررسی کاستی‌ها در روند ایجاد زیرساخت‌های فرهنگی و عمرانی بپردازیم. در این زمینه با احسان منصوریان، مدیر کانون هم‌رکابان شهری مشهد، گفت‌وگو کردیم.

از شنیدن خبر درگذشت رضا زارعی‌ متأثر شدیم، شرح واقعه را به‌طور اختصار بیان کنید.
رضا زارعی به همراه همسرش از هم‌رکابان ما در کانون دوچرخه‌سواران در صدد ترویج فرهنگ استفاده از دوچرخه به عنوان یک مد حمل‌و‌نقلی بود. او به همراه همسرش طبق معمول دیگر روزها در مسیر حاشیه بولوار وکیل‌آباد در حال پیمایش مسیر بود تا به محل قرار ما در میدان پارک برسد که یک خودرو206 نوک‌مدادی با انجام تخلف سبقت از راست با او برخورد کرده و باعث می‌شود که رضا با شدت زیادی با زمین برخورد کند که متأسفانه قبل از رسیدن آمبولانس و در همان لحظه برخورد جان خود را از دست می‌دهد. خودرو متخلف متواری شده اما خوشبختانه شماره پلاک خودرو توسط یکی از پزشکان که شاهد ماجرا بود برداشته و به پلیس اعلام شده است.

در حاشیه بولوار وکیل‌آباد مسیر دوچرخه وجود دارد، چرا دوچرخه‌سوار حرفه‌ای مانند رضا زارعی باید در خیابان و در محدوده سواره‌رو حرکت کند؟  
متأسفانه بیشتر مسیرهای دوچرخه مسیرهای نامناسب و غیراستانداردی است که فقط رنگ سبزی بر آن پاشیده شده تا رفع تکلیفی شده باشد. حتی در قسمت‌هایی که ایراد زیرساختی وجود ندارد به‌دلیل یکی بودن محل تردد عابر پیاده با دوچرخه باز هم امکان استفاده ایمن برای دوچرخه‌سواران بسیار کم است. طبق آمار گرفته شده فقط 15درصد دوچرخه‌سواران از مسیرهای سبز احساس رضایت دارند. نکته درخور توجه این است که دوچرخه‌سواران آماتور به دلیل نداشتن تسلط، ترجیح می‌دهند با سرعت کم و گیر افتادن در موانع مسیر دوچرخه باز هم از همین مسیرها تردد کنند و دوچرخه‌سواران حرفه‌ای نمی‌توانند با سرعت مطلوب به‌طور پیوسته از مسیر سبز استفاده کنند. محل وقوع حادثه نیز به دلیل نامناسب‌بودن، رضا زارعی را مجبور کرده به خیابان آمده و از مسیر سواره‌رو تردد کند که این حادثه تلخ رخ داده است.

از نظر شما تنها مشکل برای دوچرخه‌سواران زیرساخت‌های نامناسب است؟
ما دوچرخه‌سواران از سه بعد فرهنگی، زیرساختی و قانونی با مشکل روبه‌رو هستیم. برای رفع موانع باید از 4منظر کلی به این مطلب پرداخت. یکی اینکه مردم هنوز دوچرخه را به‌عنوان یک مد حمل و نقلی نپذیرفته‌اند و حق تقدم عبور را برای دوچرخه‌سوار قائل نیستند در حالی‌که برای خودرو و موتور این حق را در نظر می‌گیرند. تعامل فرهنگی مردم با دوچرخه‌سواران کم است. بارها مشاهده کرده‌ایم که خودروها در مسیر دوچرخه پارک کرده‌اند و قوانین جدی با آن‌ها برخورد نمی‌کند. از سوی دیگر رانندگان خودروها نیز در هنگام تردد حق دوچرخه‌سوار را در نظر نمی‌گیرند و متأسفانه مدیران شهری با وجود تمام شعارهایی که سر می‌دهند بودجه‌های عمرانی را به مسیرهای حمل و نقل خودروهای شخصی اختصاص می‌دهند و برای ایجاد زیرساخت دوچرخه به‌عنوان یک مد حمل و نقلی، بودجه جالب توجهی در نظر نمی‌گیرند. در حالی‌که هنگامی یک مد حمل و نقل با استقبال روبه‌رو می‌شود که شرایط استفاده سریع و آسان آن فراهم باشد. در کمال تأسف در شهر مشهد حتی یک تقاطع برای دوچرخه‌سوار ایمن‌سازی نشده است که این امر با تصویب منشور شهروندی توسط شورای شهر پنجم تناسب ندارد.

درباره مشکلات قانونی نیز توضیح دهید.
مشکل ضعف و نقص قانون در بسیاری از مسائل مشاهده می‌شود اما درباره دوچرخه بیشتر از بقیه مسائل مشکل‌ساز شده است. در قانون دوچرخه به‌عنوان یک مد حمل و نقل درنظر گرفته نشده و به همین دلیل دوچرخه‌سوار راکبی است که بیمه بدنه و بیمه شخص ثالث ندارد. هرگاه این بحث مطرح می‌شود صحبت از پلاک‌دارشدن دوچرخه‌ها مطرح می‌شود که امری کاملا دور از ذهن بوده و درگیرشدن مردم در بروکراسی، استفاده از این وسیله حمل و نقلی را همچنان به تعویق می‌اندازد. با وجود این همه مشکل در ساختار شهری و قانونی نمی‌توان از مردم توقع داشت به شعارهای فرهنگی در این زمینه توجه کنند.