در خیابان‌های آمریکا و مکزیک و کانادا چه می‌گذرد؟ | جام جهانی بلای جان مهاجران و بی‌خانمان‌ها

جام جهانی ۲۰۲۶ قرار است بزرگ‌ترین جشن فوتبال تاریخ باشد؛ تورنمنتی که سه کشور آمریکا، کانادا و مکزیک را به صحنه‌ای مشترک برای نمایش قدرت فوتبال تبدیل می‌کند. اما پشت نورافکن‌های ورزشگاه‌ها، سکو‌های مملو از تماشاگر و میلیون‌ها گردشگری که راهی شهر‌های میزبان می‌شوند، واقعیت دیگری نیز جریان دارد؛ واقعیتی که این روز‌ها بیش از خود مسابقات، توجه فعالان اجتماعی و رسانه‌ها را جلب کرده است.

فوتبال همواره تلاش کرده خود را فراتر از مرز‌های سیاسی و اجتماعی معرفی کند، اما تجربه رویداد‌های بزرگ ورزشی نشان داده است که هیچ جام جهانی‌ای در خلأ برگزار نمی‌شود. هر مسابقه‌ای که در زمین جریان دارد، بازتابی از شرایط جامعه‌ای است که میزبان آن است؛ از اقتصاد و سیاست گرفته تا شکاف‌های اجتماعی و انسانی.

در آمریکا، یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها به سرنوشت مهاجران گره خورده است. در حالی که میلیون‌ها هوادار از سراسر جهان برای تماشای مسابقات وارد این کشور خواهند شد، بسیاری از مهاجران فاقد مدارک قانونی با نگرانی به روز‌های برگزاری جام جهانی نگاه می‌کنند. آنها بیم دارند فضای امنیتی گسترده‌ای که معمولاً همراه چنین رویداد‌هایی ایجاد می‌شود، به افزایش نظارت‌ها و فشار‌های مهاجرتی منجر شود. به همین دلیل شبکه‌ای از سازمان‌های مدنی و حقوق بشری از هم‌اکنون در شهر‌های مختلف آمریکا در حال آماده‌سازی خدمات مشاوره و حمایت حقوقی هستند؛ اقدامی که نشان می‌دهد برای بخشی از جامعه، جام جهانی نه فقط یک جشن ورزشی، بلکه دوره‌ای از نگرانی و احتیاط خواهد بود.

در سوی دیگر، بحران بی‌خانمانی چهره دیگری از واقعیت شهر‌های میزبان را آشکار کرده است. مدیران شهری تلاش می‌کنند تصویری جذاب، امن و توریستی از شهر‌های خود به نمایش بگذارند؛ تصویری که میلیون‌ها بیننده تلویزیونی در سراسر جهان آن را خواهند دید. اما منتقدان می‌گویند پاک‌سازی اطراف ورزشگاه‌ها و مناطق گردشگری بیش از آنکه راه‌حلی برای بحران بی‌خانمانی باشد، تلاشی برای دور کردن این معضل از دید گردشگران و دوربین‌هاست.

مسئله اینجاست که مشکلات اجتماعی با جابه‌جایی از یک خیابان به خیابانی دیگر حل نمی‌شوند. بی‌خانمان‌ها از قاب دوربین حذف می‌شوند، اما از واقعیت شهر حذف نخواهند شد. همان‌طور که بحران مسکن، افزایش هزینه‌های زندگی و شکاف طبقاتی با پایان مسابقات از بین نمی‌روند. شهر‌هایی مانند لس‌آنجلس و تورنتو سال‌هاست با این چالش‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کنند و جام جهانی صرفاً نور بیشتری بر آنها می‌تاباند.

شاید بزرگ‌ترین درس جام جهانی ۲۰۲۶ همین باشد؛ اینکه فوتبال هرچقدر هم باشکوه و جهانی باشد، نمی‌تواند سایه مسائل اجتماعی را از روی شهر‌های میزبان بردارد. برعکس، گاهی بزرگ‌ترین تورنمنت‌های ورزشی جهان به فرصتی تبدیل می‌شوند تا مشکلاتی که معمولاً در حاشیه قرار دارند، بیش از هر زمان دیگری دیده شوند.

در نهایت، موفقیت جام جهانی فقط با تعداد تماشاگران، درآمد‌های اقتصادی یا کیفیت مسابقات سنجیده نخواهد شد. پرسش مهم‌تر این است که آیا این رویداد می‌تواند میراثی اجتماعی برای شهر‌های میزبان بر جای بگذارد یا صرفاً چند هفته جشن و هیجان خواهد بود که پس از خاموش شدن نور ورزشگاه‌ها، همان مسائل قدیمی را در همان خیابان‌های قدیمی باقی می‌گذارد.

در ادامه حتما بخوانید سرمربی مراکش: ناراحتیم که نتوانستیم برزیل را ببریم!