آیت الله علم الهدی: احیای هنر منبر، اولویت امروز تبلیغ دینی و حوزه‌های علمیه است | حوزه امروز بیش از هر زمان به خطیبان توانمند و تبلیغ اثرگذار نیاز دارد

به گزارش شهرآرانیوز، آیت‌الله علم‌الهدی در دیدار با حجت‌الاسلام‌والمسلمین دکتر محمد الهی خراسانی، مدیرکل فرهنگی تبلیغی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم (شعبه خراسان)، در دفتر نمایندگی ولی‌فقیه، با تأکید بر ضرورت احیای هنر خطابه و منبر، اظهار کرد: امروز در عرصه تبلیغ، دو بخش اساسی وجود دارد. یک بخش، تبلیغ تخصصی است که هر مجموعه و هر قشر، تبلیغ متناسب با نیاز خود را می‌طلبد؛ دانش‌آموزان، مدارس، دانشگاه‌ها و دیگر اقشار، هر کدام به تبلیغی تخصصی و متناسب با شرایط خود نیاز دارند و شما نیز در این عرصه مشغول فعالیت هستید.

وی ادامه داد: اما در کنار این، روحانیت از گذشته تاکنون یک شیوه تبلیغ عمومی داشته که با همان مسیر نیز پیش آمده و حتی انقلاب اسلامی نیز از همین راه به پیروزی رسید و آن، تبلیغ عام با محوریت منبر است. این شیوه تبلیغ، همان نظامی است که مردم پای منبر می‌نشینند، سخن می‌شنوند، روضه گوش می‌دهند، اشک می‌ریزند و پیام دین را دریافت می‌کنند. این همان سیستمی است که صالحان ما با آن مسیر را طی کردند و به امروز رسیدند.

نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی با اشاره به وضعیت کنونی حوزه‌های علمیه گفت: امروز مسئله مهم این است که در حوزه علمیه، به‌ویژه در میان طلاب، این بخش از تبلیغ دچار ضعف شده است. روزگاری در مشهد، هر منبری درجه‌یک کشور یا مشهدی بود یا تهرانی. مرحوم حاج شیخ محقق، مرحوم آقای کافی، شیخ رضا نانی، محدث بزرگ و بسیاری دیگر از خطبای برجسته، از مشهد برخاسته بودند. حتی شخصیت‌هایی مانند آیت‌الله وحید نیز سال‌ها منبری بودند و از همین مسیر رشد کردند.

وی افزود: متأسفانه امروز با وجود تعداد زیادی از طلاب در حوزه علمیه خراسان، منبری شاخص نداریم. گاهی برای یک مجلس مهم و انقلابی، ناچار هستند از تهران سخنران دعوت کنند، در حالی که در خود مشهد باید خطیبی وجود داشته باشد که بتواند یک مجلس انقلابی را اداره کند. این همان خلأ اصلی امروز ماست.

ضرورت احیای هنر منبر و تربیت خطیب توانمند

آیت‌الله علم‌الهدی با تأکید بر اینکه تبلیغ عمومی نباید تحت‌الشعاع تبلیغ‌های تخصصی قرار گیرد، تصریح کرد: اگر بنای شما بر توسعه منبر به‌عنوان تبلیغ عام نباشد و فقط به فعالیت‌های تخصصی بپردازید، در حقیقت بخشی از وظیفه یک نهاد تبلیغی را انجام داده‌اید، اما آن نقش اساسی و تاریخی که از آغاز برای دفتر تبلیغات اسلامی تعریف شده بود، محقق نخواهد شد.

وی یادآور شد: خدا رحمت کند امام راحل را؛ دفتر تبلیغات اسلامی از نخستین نهاد‌هایی بود که به دستور امام خمینی (ره) و حتی پیش از شکل‌گیری تشکیلات رسمی حوزه تأسیس شد. هدف از ایجاد این مجموعه، توسعه منبر، تبلیغ اصول انقلاب و گسترش مبانی انقلاب اسلامی در جامعه بود تا جریان تبلیغ بر فضای جامعه مسلط باشد.

نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی با اشاره به ایام محرم گفت: اکنون دهه اول محرم را پشت سر گذاشته‌ایم. در مشهد حدود دو هزار هیئت مذهبی وجود دارد و دست‌کم هزار و دویست مجلس منبر در این ایام برگزار شده است. اما باید بررسی کرد که در این منبر‌ها چه مطالبی بیان شده و این سخنرانی‌ها تا چه اندازه اثرگذار و مفید بوده است.

وی با ذکر خاطره‌ای از مرحوم آیت‌الله واله گفت: ایشان به مسئله‌گویی مشهور بود؛ روی منبر می‌نشست، دو مسئله شرعی بیان می‌کرد، دفترچه‌ای از جیبش بیرون می‌آورد و دو روایت نیز می‌خواند. منبر یعنی خطیب؛ کسی که بتواند طوفان ایجاد کند، جامعه را دگرگون سازد، مردم را به حرکت درآورد و آنان را تحریک کند.

آیت‌الله علم‌الهدی ادامه داد: امروز نیز همین دغدغه وجود دارد. مجمع خطبا چندین مرتبه نزد من آمده‌اند. اکنون اگر کسی بر منبر برود و مردم پس از پایان مجلس، مشتاق شوند تا در مجلس بعدی او نیز شرکت کنند؛ هنر منبر در خطبا باید چنان مردم را جذب کند که پس از پایان یک مجلس، جمعیت همراه او به مجلس دیگری برود.

در ادامه حتما بخوانید آیت‌الله علم‌الهدی: ما در عملیات پساعاشورایی خود باید نقاط ضعف دشمن را برجسته کنیم | یکپارچه شدن جهان اسلام در مقابل استکبار با تبیین شهادت مظلومانه رهبری

 وی با اشاره به برخی خطبای گذشته مشهد اظهار کرد: خدا رحمت کند مرحوم دانش‌سخنور را؛ گاهی آن‌قدر جمعیت در مسجد ازدحام می‌کرد که در‌های مسجد بسته می‌شد و خود ایشان از پشت‌بام وارد مسجد می‌شد تا بر منبر بنشیند، بنده بار‌ها به برخی از طلاب مستعد گفته‌ام که استعداد خوبی دارند، اما این استعداد هنوز به فعلیت نرسیده است. خطیب واقعی کسی است که هنر منبر را بداند.

آیت‌الله علم‌الهدی با اشاره به مرحوم عبدالله یزدی گفت: ایشان در مشهد منبری بود. محتوای سخنانش شاید مطالب پیچیده و سنگینی نبود و حرف‌های معمولی می‌زد، اما وقتی پس از نیم ساعت سخنرانی می‌خواست وارد روضه شود، با یک گریز هنرمندانه، تمام مطالبی را که گفته بود، به اوج می‌رساند. هنر اصلی او در همین گریز بود.

وی تأکید کرد: امروز مشکل ما در منبر، نه کمبود محتواست و نه کمبود علم. همان‌گونه که دوستان نیز اشاره کردند، امروز دانش و محتوا وجود دارد و حتی آموزش‌ها تخصصی‌تر شده است؛ اما آنچه کم داریم، هنر منبر است. لازم است روی این بخش به‌صورت جدی کار شود.

نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی با اشاره به تجربه پیشکسوتان عرصه خطابه گفت: ما در مشهد خطبا و بزرگان زیادی در عرصه خطابه و منبر داریم که دراین عرصه هنوز در قید حیات هستند. این افراد باید دعوت شوند تا تجربیات گذشته را منتقل کنند. شما نیز که بحمدالله اهل کار و پیگیری هستید، می‌توانید از ظرفیت آنان بهره بگیرید.

وی ادامه داد: مرحوم فلسفی هرگز درباره خوب یا بد بودن محتوای سخن صحبت نمی‌کرد، بلکه تمام توجهش به فن خطابه بود. حتی به جزئی‌ترین مسائل نیز دقت داشت؛ اینها تجربه‌های ارزشمند و حرفه‌ای بود که به نسل بعد منتقل می‌کرد.

نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی خاطرنشان کرد: ایشان پای منبر هر سخنران جوان می‌نشست و با دقت اشکالات را تذکر می‌داد. وقتی ما جوان بودیم، بیش از دیگران با ما کار می‌کرد و نکات فراوانی را یادآور می‌شد.

وی افزود: حتی به ساختار سخن نیز ایراد می‌گرفت و می‌گفت مقدمه را خوب آغاز کردی، اما ذیل مقدمه را خراب کردی و نتوانستی از مقدمه به متن اصلی وارد شوی؛ یا نتیجه‌گیری تو صحیح نبود. مرحله به مرحله توضیح می‌داد که چگونه باید از مقدمه وارد اصل بحث شد و چگونه باید نتیجه گرفت.

آیت‌الله علم‌الهدی در پایان تأکید کرد: اگر این‌گونه نقد‌های عالمانه و دقیق در عرصه خطابه و منبر شکل بگیرد، هنر منبر نیز احیا خواهد شد و می‌توان بار دیگر خطیبان توانمند و اثرگذار را تربیت کرد.

آیت‌الله علم‌الهدی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به برخی عرصه‌های مهم تبلیغی، اظهار کرد: امروز برخی از مهم‌ترین میدان‌های تبلیغ، مدارس هستند. متأسفانه در برخی مدارس، دغدغه‌های فرهنگی و تربیتی جدی وجود دارد و لازم است حضور مبلغان در این محیط‌ها تقویت شود.

وی افزود: با توجه به ظرفیت‌های موجود در آموزش و پرورش، اگر برنامه‌ریزی مناسبی برای حضور در مدارس، به‌ویژه در میان دبیران و دانش‌آموزان انجام شود، می‌توان فعالیت‌های تبلیغی و فرهنگی مؤثری را در این مجموعه‌ها دنبال کرد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به برخی دغدغه‌های اجرایی در مراسم وداع و تشییع امام شهید در مشهد، اظهار کرد: انتظار می‌رود در موضوعات مهم، هماهنگی و هم‌افزایی بیشتری میان دستگاه‌های مسئول و مجموعه‌های اثرگذار صورت گیرد تا ضمن استفاده از همه ظرفیت‌ها، زمینه خدمت‌رسانی بهتر به مردم فراهم شود.

آیت‌الله علم‌الهدی با تأکید بر ضرورت پیش‌بینی امکانات و برنامه‌ریزی دقیق برای مدیریت این مراسم، خاطرنشان کرد: باید همه ابعاد کار با دقت بررسی شود تا ضمن حفظ نظم و آرامش، خدمات مطلوبی به مردم ارائه شود.

وی همچنین درباره برگزاری مراسم تشییع و وداع، بر اهمیت انتخاب بهترین شیوه اجرایی متناسب با شرایط تأکید کرد و گفت: هدف اصلی، فراهم شدن زمینه حضور مناسب مردم و برگزاری هرچه باشکوه‌تر مراسم است و امیدواریم با همکاری و هماهنگی مسئولان، این مهم به بهترین شکل محقق شود.