آیا فعالیت همه «پت شاپ‌ها» غیرقانونی است؟ | بی‌قانونی آشکار در فروش کالاهای قاچاق و غیربهداشتی

به گزارش شهرآرانیوز، به‌تازگی خبری منتشر شده که حاصل گفت‌و‌گو با عباسعلی مطلبی رئیس سازمان نظام دامپزشکی کشور است. در این مصاحبه، وی به‌صراحت اعلام کرده که همه پت شاپ‌های کشور از این نظر که بدون مجوز از سوی نظام دامپزشکی فعالیت می‌کنند، کاملاً غیرقانونی هستند. مطلبی تأکید کرده که بحث سازمان نظام دامپزشکی، مخالفت با اصل فعالیت پت شاپ‌ها نیست بلکه فقط اصرار بر این است که فعالیت این مراکز در حوزه‌های نیازمند مجوز و نظارت دامپزشکی باید مطابق قانون باشد. این خبر حالا موردتوجه گسترده مردم قرار گرفته و با واکنش‌های متفاوتی مواجه شده است.

پت شاپ‌ها، وصله ناجور بازار

مدت‌هاست پت شاپ‌ها به‌عنوان یک وصله ناجور در بازار ایران شناخته می‌شوند. در واقع، جدا از بحث‌های قدیمی درباره تعارضات اخلاقی نگهداری حیوانات خانگی (با تمرکز بر اقداماتی نظیر عقیم‌کردن یا محروم‌کردن حیوان از زیست طبیعی)، حالا مشکلات فنی دیگری هم در این حوزه به‌وجود آمده است. اولین مشکل، اینکه پت شاپ‌ها هیچ زمینه فعالیت مشترکی با سایر صنوف ندارند و در نتیجه ذیل اصناف غیرمرتبط (همچون اتحادیه گل و گیاه) فعالیت می‌کنند. دومین مشکل هم این است که افزایش روزافزون مراکز عرضه باعث شده تا برخی واحد‌ها در رقابت تجاری با یکدیگر، اقلام غیرمجاز را پشت ویترین‌های خود بچینند.

هادی مخملی رئیس اتاق اصناف مشهد در گفت‌و‌گو با شهرآرانیوز می‌گوید: بحث دسته‌بندی صنفی پت شاپ‌ها چالشی است که حل‌کردن آن در حوزه اختیارات اتاق مشهد نیست. در واقع این یک آیین‌نامه ملی است که این فروشگاه‌ها باید ذیل اتحادیه گل‌وگیاه فعالیت کنند. حق دارید اگر این دو حوزه را غیرمرتبط بدانید، اما حداقل از این جهت که این مراکز، محصولاتی نظیر غذای حیوانات را عرضه می‌کنند، به لحاظ همگن‌بودن می‌توان مشابهت‌هایی میان این حوزه با اتحادیه گل‌وگیاه درنظر گرفت.

به گفته وی، قانون جامع نظام صنفی کشور دقیقاً مشخص کرده که واحد‌های صنفی در هر شهر تنها درصورتی می‌توانند اتحادیه مستقل خود را داشته باشند که حداقل ۲۰۰ فروشگاه فعال در آن حوزه فعالیت کنند. به همین دلیل، پت شاپ‌ها هنوز حائز شرایط قانونی لازم برای تشکیل اتحادیه نیستند.

در ادامه حتما بخوانید ورود حیوانات خانگی به غذاخوری‌ها ممنوع شد

بستری برای فروش اقلام قاچاق و غیربهداشتی

رشد قارچ‌گونه پت شاپ‌ها در سالیان اخیر، حالا شرایطی را رقم زده که تقریباً در هر خیابان حداقل یک مرکز عرضه اقلام مرتبط با حیوانات خانگی در دسترس باشد. همین تعدد فروشگاه‌ها نیز باعث شده تا برخی در رقابت تجاری با یکدیگر، اقلام نامتعارفی را پشت ویترین‌های خود بچینند؛ اقلامی نظیر قلاده‌های الکتریکی، غذا‌ها و اسباب‌بازی‌های غیراستاندارد و حتی انواع و اقسام دارو‌های تقلبی که اکثراً هم قاچاق هستند و هم کاملاً غیربهداشتی. در واقع، این همان دلیلی است که رئیس سازمان نظام دامپزشکی کشور به‌خاطر آن، فعالیت پت شاپ‌ها را «غیرقانونی» خوانده است.

از آن‌جا که چاره‌ای نداشتیم، مسئله پت شاپ‌ها از محمد رضایی مزینانی رئیس اتحادیه گل‌فروشان شهرستان مشهد پیگیری کردیم. وی در گفت‌وگو با شهرآرانیوز می‌گوید: درحال حاضر، حدود ۱۱۰ واحد صنفی به‌عنوان فروشگاه عرضه تخصصی اقلام مرتبط با حیوانات خانگی تحت نظارت و بازرسی دقیق اتحادیه مشغول فعالیت هستند. در واقع علیرغم تفاوت‌هایی که به لحاظ فنی وجود دارد، اما سازوکاری اندیشیده شده تا این فروشگاه‌ها نیز همچون گلفروشی‌ها تحت بازرسی‌های دوره‌ای اتحادیه قرار بگیرند.

به گفته وی، نظام بازرسی اتحادیه از پت شاپ‌ها شامل بررسی صحت و سنجش اعتبار جواز کسب، پایبندی به نرخنامه و برخی مسائل فنی در ارتباط با فروش است و علاوه بر این، تیم‌های مشترکی به‌همراه ناظران سازمان دامپزشکی به‌صورت پیوسته این واحد‌ها را تحت رصد قرار می‌دهند تا از نظر عدم عرضه اقلام دامپزشکی، عدم دخالت در فرآیند‌های درمانی و همین‌طور عدم استفاده از کالای قاچاق، عملکردشان سنجیده شود.

با همه این تفاسیر، فعالیت پت شاپ‌ها همچنان استخوان در گلوی نظام عرضه و توزیع در کشور است. درست است که بعضی از این مراکز، قابل‌اعتمادترین مراکز عرضه غذای حیوانات خانگی هستند و از پرندگان زینتی گرفته تا خرگوش‌سانان و حتی گربه یا سگ را فقط می‌توان با محصولات عرضه‌شده در این مراکز نگهداری کرد، اما به نظر می‌رسد درون‌مایه مصاحبه رئیس سازمان نظام دامپزشکی کشور، چیزی فراتر از یک تهدید ساده برای چند پت شاپ باشد. این خبر، نشان از یک نگرانی فراگیر دارد؛ نگرانی از بستری که می‌تواند بسیاری از مصادیق عینی بدرفتاری با حیوانات، قاچاق‌فروشی یا حتی عرضه دارو‌های تقلبی را با روکش‌های چشم‌نوازی از جنس زندگی لاکچری، مُد و نمایش کلاس اجتماعی زینت دهد.