۰۲:۳۵ راهکارهای استفاده اصولی از نخالههای ساختمانی در نشست «یک شهر، تجربه» | طلای خاکستری، نیازمند بازیافت و بهرهوری مجدد
مدیریت خاک و نخالههای ساختمانی، از لحظه تولید تا حمل، تخلیه، فرآوری و استفاده مجدد، زنجیرهای گسترده از فعالیتهای فنی، نظارتی، زیستمحیطی و اقتصادی را شکل میدهد.
به گزارش شهرآرانیوز؛ پانزدهمین نشست علمی تخصصی «یک شهر، تجربه» اینبار سراغ یکی از جریانهای کمتردیدهشده، اما پرحجم در مدیریت شهری رفت. خاک و نخالههای ساختمانی که هر روز در نتیجه گودبرداری، ساختوساز، تخریب و اجرای پروژههای عمرانی در شهر تولید میشوند و مدیریت آنها، از لحظه تولید تا حمل، تخلیه، فرآوری و استفاده مجدد، زنجیرهای گسترده از فعالیتهای فنی، نظارتی، زیستمحیطی و اقتصادی را شکل میدهد.
درهمینراستا نشستی با عنوان «طلای خاکستری شهر» با حضور مدیران، کارشناسان، متخصصان، پیمانکاران و صاحبنظران حوزه مدیریت شهری برگزار شد تا در کنار بررسی تجربهها و مطالعات انجامشده، درباره راهکارهای عملی برای مدیریت این جریان بزرگ از پسماند شهری گفتوگو شود؛ جریانی که در مشهد بهطورمیانگین روزانه حدود ۱۲هزار تن خاک و نخاله تولید میکند و همین حجم قابلتوجه، ضرورت تغییر نگاه از دفع نخاله به مدیریت منابع را بیش از گذشته آشکار کرده است.
در این نشست که با همکاری سازمان مدیریت پسماند شهرداری مشهد و دفتر تحول و نوسازی سازمانی برگزار شد، مسعود رضوی مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری مشهد، سیدمرتضی رضوینژاد مدیرکل دفتر نوسازی و تحول سازمانی شهرداری مشهد، جواد عابدینی فرهاد ذبیحی و رضا عبدا... زاده کارشناسان سازمان مدیریت پسماند، مجتبی جوکار استاد و عضو هیئتعلمی دانشگاه فردوسی مشهد و وحید یوسفپور رئیس گروه آموزش و توانمندسازی دفتر تحول و نوسازی سازمانی، به ارائه دیدگاهها و راهکارهای خود پرداختند.
در ابتدای این نشست، ضمن ارائه تاریخچه و مقدمهای از مدیریت خاک و نخاله در جهان و ایران، قوانین و مقررات موجود، اقدامات انجامشده در حوزه خاک و پسماندهای عمرانی و برنامههای آتی سازمان مدیریت پسماند شهرداری مشهد تشریح شد. همچنین ساختار و مأموریتهای اداره نظارت بر ساماندهی خاک و پسماندهای عمرانی و مهمترین فعالیتهای این مجموعه درزمینه مدیریت چرخه خاک و پسماندهای عمرانی بررسی شد.
ضرورت بازگشت خاک و نخالههای عمرانی به چرخه مصرف
در این نشست مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری مشهد، با اشاره به اهمیت مدیریت خاک و پسماندهای عمرانی اظهار کرد: خاک و پسماندهای عمرانی از اجزای مهم مدیریت محیطزیست شهری هستند، چراکه نحوه تولید، جابهجایی، بازیافت و دفع آنها میتواند تأثیر مستقیمی بر کیفیت خاک، آب، هوا و سیمای شهری داشته باشد. مدیریت اصولی این پسماندها ضمن جلوگیری از آلودگی و تخریب منابع طبیعی، زمینه استفاده مجدد از مصالح و حرکت به سوی توسعه پایدار و شهری پاکتر را فراهم میکند.
مسعود رضوی افزود: در نگاه جهانی، مدیریت خاک و پسماندهای عمرانی بخشی از رویکرد اقتصاد چرخشی و مدیریت پایدار منابع به شمار میرود؛ زیرا بخش درخورتوجهی از این مواد، بهویژه خاک، بتن، آجر و سایر مصالح ساختمانی، قابلیت استفاده مجدد یا بازیافت دارند. بازگرداندن این مواد به چرخه مصرف میتواند ضمن کاهش حجم پسماند ورودی به محلهای دفن، نیاز به استخراج منابع طبیعی و تولید مصالح جدید را نیز کاهش دهد و از مصرف انرژی و ایجاد آلایندههای ناشی از حملونقل و فراوری مواد اولیه بکاهد.
تولید روزانه ۱۲هزار تن خاک و نخاله در مشهد
وی تصریح کرد: ازاین منظر، مدیریت اصولی خاک و پسماندهای عمرانی نهتنها یک ضرورت زیستمحیطی، بلکه یکی از مؤلفههای مهم بهرهوری منابع، کاهش فشار بر منابع طبیعی و حرکت شهرها بهسمت توسعه پایدار و اقتصاد چرخشی محسوب میشود؛ رویکردی که در اسناد و گزارشهای علمی و بینالمللی سازمان ملل متحد نیز مورد تأکید قرار گرفته است.
وی ادامه داد: بهطور میانگین روزانه حدود ۱۲هزار تن خاک و نخاله از سطح شهر مشهد تولید و توسط سازمان مدیریت پسماند جمعآوری و مدیریت میشود؛ حجم درخورتوجهی که ضرورت برنامهریزی یکپارچه، توسعه فناوریهای نوین و حرکت از رویکرد دفعمحور بهسمت کاهش تولید، استفاده مجدد، بازیافت و ایجاد ارزش از این مواد را بیش ازپیش نمایان میکند.
بهرهبرداری از کارخانه ۲هزارتنی بازیافت ساختمانی تا پایان سال
مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری مشهد ادامه داد: در حوزه مدیریت خاک و پسماندهای عمرانی، احداث کارخانه بازیافت ضایعات ساختمانی و عمرانی یکی از طرحهای مهم سازمان مدیریت پسماند شهرداری مشهد است که با ظرفیت بازیافت روزانه ۲هزار تن ضایعات ساختمانی و عمرانی در حال احداث است و تا پایان امسال به بهرهبرداری خواهد رسید.
رضوی تصریح کرد: راهاندازی این کارخانه، گامی مؤثر در کاهش دفن پسماندهای عمرانی و فراهمکردن امکان استفاده مجدد از مصالح حاصل از این پسماندها خواهد بود و میتواند نقش مهمی در تبدیل بخشی از پسماندهای عمرانی به مواد قابلاستفاده در پروژههای شهری ایفا کند.
۱۴۰ دوربین نظارتی برای جلوگیری از دفن غیرمجاز نخاله
وی با اشاره به اقدامات نظارتی سازمان برای جلوگیری از تخلفات و تخلیه غیرمجاز خاک و نخاله گفت: چتر نظارتی سازمان مدیریت پسماند در سطح شهر، خروجیها و مسیرهای منتهی به محلهای دفن گسترش یافته است و درهمینراستا بیش از ۱۴۰ دوربین نظارتی در نقاط مختلف نصب شده که بهصورت هوشمند فعالیت خودروهای جمعآوری و حمل خاک و نخاله و پسماندهای عمرانی را رصد میکنند.
مدیرعامل سازمان مپ شهرداری مشهد افزود: با اجرای این طرح، تمامی خودروهای فعال در حوزه جمعآوری و حمل خاک و نخاله تحت نظارت سازمان مدیریت پسماند قرار گرفتهاند و امکان کنترل، پایش و پیشگیری از تخلفات و تخلیههای غیرمجاز افزایش یافته است.
وی با تأکید بر ضرورت مدیریت بهینه منابع و جلوگیری از هدررفت خاکهای مرغوب بیان کرد: استفاده هدفمند از خاکهای مناسب در پروژهها و فعالیتهای عمرانی بزرگ شهر موردتوجه سازمان مدیریت پسماند قرار گرفته است. در این رویکرد، خاکهای مناسب شناسایی، ساماندهی و به محلهای مورد نیاز هدایت میشوند که این اقدام ضمن کاهش برداشت از منابع طبیعی، از انتقال و دفن بیرویه خاک جلوگیری میکند و میتواند به کاهش هزینههای پروژههای عمرانی نیز کمک کند.
استفاده از خاک ترکیبی، در دستور کار
رضوی همچنین به تولید خاک ترکیبی اشاره کرد و گفت: درراستای مدیریت بهینه خاک و استفاده مجدد از ظرفیت موجود، تولید خاک ترکیبی با هدف ایجاد ترکیبی مناسب و استاندارد برای مصارف مختلف در دستورکار قرار گرفته است. در این فرایند، با ترکیب و آمادهسازی اصولی خاک و مواد مورد نیاز، محصولی با ویژگیهای مناسب برای استفاده در پروژههای شهری و فضای سبز تولید میشود.
وی با بیان اینکه بازیافت خاک و نخاله صرفا بهمعنای کاهش حجم پسماند نیست، اظهار کرد: این موضوع فرصتی برای بازگرداندن بخشی از این مواد به چرخه استفاده در شهر است. پسماندهای عمرانی بخشهای مختلفی دارند و بخشی از خاک حاصل از فعالیتهای عمرانی قابلیت جابهجایی و استفاده مجدد در نقاط مورد نیاز شهر را دارد.
مدیرعامل سازمان مپ شهرداری مشهد افزود: برای نمونه، بخشی از خاکهای حاصل از فعالیتهای عمرانی میتواند برای پرکردن گودهای پرخطر استفاده شود و ازسوی دیگر، بخشی از خاکهای جمعآوریشده پس از فراوری به خاک غنیشده تبدیل شده و برای استفاده در فضای سبز و بوستانهای شهری به مناطق ارسال میشود.
وی گفت: این رویکرد علاوه بر کاهش دفن پسماندهای عمرانی، موجب استفاده مجدد از ظرفیت موجود در این خاکها، کاهش برداشت از منابع طبیعی و حرکت بهسمت مدیریت اصولیتر منابع شهری میشود.
ضرورت ایجاد زنجیره ارزش برای استفاده مجدد از خاک گودبرداری
در ادامه این نشست، کارشناسان بر ضرورت توسعه استفاده از هوش مصنوعی و فناوریهای نوین، تکمیل و یکپارچهسازی خدمات الکترونیکی، هوشمندسازی فرایند صدور مجوزها و ثبت درخواستها، تقویت پایش تصویری و تجهیز ماشینآلات به سامانههای ردیابی و سنجش وزن تأکید کردند. همچنین تدوین استاندارد و شناسنامه فنی برای خاک و مصالح حاصل از بازیافت، تقویت همکاری میان دستگاههای متولی، ایجاد زنجیره ارزش برای استفاده مجدد از خاکهای حاصل از گودبرداری، توسعه زیرساختهای بازیافت و طراحی مشوقهای اقتصادی برای حضور و سرمایهگذاری بخش خصوصی، از دیگرپیشنهادهای مطرحشده در این نشست بود.
ضرورت نگاه یکپارچه به مدیریت خاک و نخاله
مدیرکل دفتر نوسازی و تحول سازمانی شهرداری مشهد نیز در این نشست با تأکید بر ضرورت ایجاد پیوند میان مطالعه، تجربه و اجرا، اظهار کرد: مدیریت خاک و نخالههای ساختمانی، موضوعی چندوجهی است که فقط به حوزه خدمات شهری محدود نمیشود و ابعاد زیستمحیطی، اقتصادی، فنی، عمرانی، نظارتی و حکمرانی شهری را نیز دربرمیگیرد.
سیدمرتضی رضوینژاد افزود: برای حل مسائل این حوزه، نمیتوان هر یک از حلقههای زنجیره مدیریت خاک و نخاله را بهصورت جداگانه دید، بلکه ساماندهی ناوگان حمل، کنترل مسیرهای جابهجایی، نظارت بر محلهای تخلیه، مدیریت مهندسی گودها، فراوری و بازیافت و درنهایت ایجاد بازار مصرف برای مصالح حاصل از بازیافت، باید در قالب یک نظام یکپارچه دنبال شود.
اهمیت ساماندهی ناوگان حملونقل خاک و نخاله
وی ساماندهی ناوگان حمل خاک و نخاله را یکی از الزامات اصلی این فرایند دانست و گفت: کارتدارکردن ماشینآلات، استفاده از سامانههای ردیابی، پایش وزن، نظارت تصویری بر مسیرهای حمل و محلهای تخلیه و پیشبینی سازوکارهای بازدارنده برای تخلفات، زمانی اثربخش خواهد بود که بهعنوان اجزای یک زنجیره هوشمند و بههمپیوسته عمل کنند.
وی با بیان اینکه فناوری میتواند بخش زیادی از خلأهای نظارتی این حوزه را پوشش دهد، اظهار کرد: هدف از هوشمندسازی، صرفا ثبت اطلاعات نیست، بلکه باید امکان رصد فرایند از مبدأ تولید خاک و نخاله تا مقصد و نحوه تخلیه یا فراوری آن فراهم شود تا تصمیمگیری برمبنای دادههای واقعی صورت گیرد.
حرکت از دفن نخاله بهسمت بازیافت و استفاده مجدد
مدیرکل دفتر نوسازی و تحول سازمانی شهرداری مشهد همچنین بر ضرورت تغییررویکرد در مواجهه با خاک و نخالههای ساختمانی تأکید کرد و گفت: رویکرد سنتی دفن و انباشت نخالهها باید بهتدریج جای خود را به مدیریت چرخهای، بازیافت و استفاده مجدد از منابع بدهد.
رضوینژاد ادامه داد: بخشی از خاک حاصل از گودبرداری، در صورت انجام فراوری، اصلاح مهندسی و احراز مشخصات فنی، قابلیت استفاده در پروژههای عمرانی، زیرسازی معابر و سایر کاربردهای مجاز را دارد و استفاده از این ظرفیت میتواند ضمن کاهش حجم نخالههای دفنی، از برداشت و مصرف منابع طبیعی نیز بکاهد.
ضرورت رعایت استاندارد در تولید مصالح بازیافتی
وی استانداردسازی مصالح بازیافتی را یکی از پیشنیازهای توسعه این رویکرد دانست و افزود: برای اینکه مصالح بازیافتی بتوانند جایگاه واقعی خود را در پروژههای عمرانی پیدا کنند، باید مشخصات فنی آنها بهصورت شفاف تعریف و برای محصولات تولیدشده، شناسنامه فنی تدوین شود.
وی تأکید کرد: ایجاد بازار مصرف و طراحی سازوکارهای اقتصادی حمایتی نیز در کنار استانداردسازی اهمیت دارد، چراکه توسعه بازیافت صرفا با ایجاد ظرفیت فنی محقق نمیشود و باید برای محصول نهایی نیز تقاضا و مصرف پایدار ایجاد کرد.
تجربههای محلی به دانش ملی تبدیل شود
رضوینژاد یکی دیگر از محورهای مهم نشست را استفاده از تجربیات موفق مدیریت شهری اعلام کرد و گفت: تجربه پروژههای اصلاح و اختلاط خاک، از جمله تجربه اجراشده در جهانشهر، باید از سطح یک تجربه محلی فراتر برود و به دانش قابلانتقال تبدیل شود.
وی افزود: مستندسازی نتایج فنی، آزمایشهای ژئوتکنیک، فرایند اجرا، نقاط قوت و چالشهای این پروژهها میتواند زمینه تدوین مطالعات موردی و راهنماهای فنی را فراهم کند تا در پروژههای مشابه، بهجای آزمون و خطای مجدد، از دانش و تجربه بهدستآمده استفاده شود.
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
