به آخرین روزهای تابستان که میرسیم و زمانی که نسیم پاییزی در شهر میپیچد، به یاد معضل تکراری و آشنای این سالهای شهر میافتیم، جایی که به علت طولانی شدن زمان وارونگی هوا در پاییز و زمستان و البته نقش پررنگ انسانی، هوای آلوده بر سر شهر سایه میافکند و بسیاری از برنامهها و رفتار شهروندان را تحتتأثیر قرار میدهد.
در این سالها برای برطرف شدن مشکل آلودگی هوا در کلانشهرهای کشور از جمله مشهد راهکارهایی پیشنهاد و اقداماتی هم انجام شده ولی به طور مشخص اتفاق مثبتی نیفتاده است و ما به زودی با شروع فصل سرما با این مشکل تکراری دست و پنجه نرم خواهیم کرد.
در این بین یکی از موضوعهای مشخصی که میتواند تا حد زیادی در کاهش آلودگی هوا مؤثر باشد رفتن به سوی شهر انسانمحور و کمرنگ کردن چهره شهر خودرو است که این موضوع خود شامل بر چند بخش است از جمله توسعه حمل و نقل عمومی و پرداختن به ایجاد پیادهراهها، اما یکی از راهکارهایی که خروجی مثبتی را در کشورهای توسعه یافته به ثبت رسانده است، توسعه فضاهای دوچرخهسواری در شهر است.اولین نکته در توسعه دوچرخهسواری در شهر و تشویق شهروندان به این موضوع، به ارمغان آوردن «امنیت» برای دوچرخهسواران است، متأسفانه در کنار مشکل آلودگی هوا، مشکل رعایت نکردن قوانین رانندگی در شهر (سبقت از راست) هم اتفاق میافتد که این امر سبب جلب امنیت از ورزشکاران و شهروندانی میشود که قصد دارند از مسیرهای دوچرخه یا در حاشیه خیابانها با دوچرخه رفت و آمد کنند، برطرف کردن این ضعف از طریق فرهنگسازی و ایجاد برخی الزامات برای رانندگان میتواند اولین قدم در راستای توسعه دوچرخهسواری در شهر باشد.
مسیر اختصاصی دوچرخهسواران در شهر، دیگر موضوع حائز اهمیت است که میتواند مشوق شهروندان به استفاده از دوچرخه باشد، شاید سؤالی که پیش بیاید این باشد، کسی که میخواهد دوچرخهسواری کند در معبری غیر از مسیر اختصاصی هم میتواند این کار را بکند، اما ساخت مسیر اختصاصی دو موضوع را برطرف میکند، ابتدا مبحث نگرانی از امنیت دیگر وجود ندارد و در مرحله دوم تشویقی است، برای فرد یا افرادی که استفاده از دوچرخه را به خودرو تکسرنشین ترجیح دادهاند، پیشبرد این قسمت از کار همت بالای مجموعه مدیریت شهری در یک سطح وسیع شهری را طلب میکند.چند سالی است در مشهد ایستگاههایی برای خدماترسانی به علاقهمندان دوچرخهسواری و تحویل دوچرخه به آنها ساخته شده است، آنچه اکنون مورد بحث است، یکی کم بودن این ایستگاههاست و دیگری نگهداری نکردن درست این ایستگاهها و دوچرخههای آن، با توجه به رشد جمعیت و توسعه فضاهای شهری لازم است که در گذر زمان به تعداد این ایستگاهها هم افزوده شود، در کنار این موضوع به نظر میرسد در سالهای اخیر نگهداری درستی از این ایستگاهها و دوچرخهها نشده است، چرا که یا ایستگاهها در زیر گرد و غبار محو یا تعداد زیادی از دوچرخهها بلااستفاده شدهاند.
ایجاد مشوقها و روشهای انگیزشی در کنار آنچه ذکر کردیم میتواند قدمی در راستای کاستن از حجم ترافیک و دود در شهر باشد.