تنها در خانه

معصومه متین نژاد| آمارها می گویند میانگین نرخ سالمندی در دنیا ١٢درصد، در کشور توسعه یافته ای مانند ژاپن ٣٠درصد، در اتحادیه اروپا بیش از ١۵درصد و در کشور ما ٩ تا ٩.۵درصد است، یعنی ما هنوز هم به نسبت دیگر کشورها جوان هستیم و تا کهن سالی فاصله بسیاری داریم. با این حال، پیری بخش اجتناب ناپذیر زندگی هرآدمی است که با همه خوب و بدش بالأخره یک روز از راه می رسد و باید آن را زندگی کرد. اینکه با همسرت و درخانه زندگی کنی یا تنها باشی و ناگزیر سرای سالمندان را انتخاب کنی، بنا به موقعیت برای هرکس متفاوت از دیگری خواهد بود. اما به طور حتم برای هیچ کس خوشایند نیست خانه خودش را که سال ها در آن زندگی کرده و حاکم بی چون و چرای آن بوده است، رها کند و به اجبار در جای دیگری -حتی اگر بهترین مکان دنیا هم باشد- زندگی کند.
این دغدغه مهم، ازجنس همان موضوعاتی است که تا آن را تجربه نکنی، نمی توانی درکش کنی، بنابراین شما درجایگاه یک فرزند هر نیت خیری هم که برای والدینتان داشته باشید باز هم با گرفتن این تصمیم که آن ها سالمندی شان را درجایی به جز خانه خودشان بگذرانند ناخوشایندترین تصمیم را برایشان گرفته اید. درحالی که درصد زیادی از سالمندان تنها با کمی تغییرات جزئی در مکان زندگی شان و اعمال قدری مراقبت های تخصصی تر قادرند به تنهایی و در خانه خودشان زندگی کنند. موضوعی که ما قصد داریم به مناسبت هفته سالمند قدری ویژه تر به آن بپردازیم تا اگر شما هم سالمندی در خانه دارید، بدانید چطور باید بهترین تصمیم را برای این شرایط بگیرید.

پیش شرط لازم برای یک تصمیم
هیچ شکی وجود ندارد که سالمند شما خانه اش را با همه کم و کسری هایی که می تواند داشته باشد، به خانه شما یا دیگر فرزندانش و به ویژه سرای سالمندان ترجیح می دهد. این یعنی اینکه شما اگر به فکر راحتی او هستید باید به دنبال ایجاد شرایطی امن برای ماندگاری اش در خانه خودش باشید. البته ما این شرایط را برای همه و به طور یکسان توصیه نمی کنیم، چون برخلاف خواست برخی از سالمندان عزیز، تنها بودنشان درخانه اصلا به صلاح نیست.
برای تعیین اینکه سالمندتان می تواند درخانه خودش و به تنهایی زندگی کند نیاز به ارزیابی دقیقی از وضعیت جسمی و ذهنی او دارید، به طورمثال او می تواند وضعیت داروها و دوزی را که باید در طول روز مصرف کند به یاد بیاورد؟ می تواند برای خودش غذای مناسب تهیه کند؟ در بالا رفتن از پله ها مشکلی دارد؟ پاسخ به این پرسش ها می تواند تکلیف شما را برای تصمیمی که می گیرید، مشخص کند. ولی حواستان باشد وجود یک یا چند مشکل در این موارد اصلا به معنای این نیست که باید استقلال سالمندتان را نادیده بگیرید و او را به سرای سالمندان بفرستید یا تحت حمایت کامل خود قرار بدهید.
گاهی مسائل بهداشتی، آمادگی جسمانی و تهیه غذا با کمک گرفتن از نیروهای خارجی حل شدنی است. همچنین می توان از راهکارهایی مانند استفاده از غذاخوری های سیار و کمک های چند ساعته خدمات مراقبت در منزل برای این منظور هم کمک گرفت که از نظر اقتصادی به صرفه تر هم هست. البته باید نیم نگاهی هم به تمامی شرایط وضعیت مسکن کنونی سالمندمان و چگونگی تأثیر هریک از آن ها بر سلامت و کیفیت زندگی اش داشته باشیم. منظورمان بهسازی فضای خانه برای داشتن آسایش، رفاه و امنیت بیشتر سالمند است بدون آنکه استقلال او را زیر سؤال ببریم. همیشه باید به یاد داشته باشیم؛ سالمندی که درباره او قصد تصمیم گیری داریم والد ماست، نه فرزند ما. حفظ شأن و احترام او بیشتر از رفع نیازهایش اهمیت دارد.

نشانه های نیاز به خدمات مراقبت
برای اینکه بفهمید سالمندتان نیاز به خدمات مراقبتی در خانه دارد یا نه، به این نکات توجه کنید.
تغییر در عملکرد جسمی و وضعیت روحی نظیر دشواری درک موقعیت زمانی، خوابیدن زیاد در طول روز، مشکلات تغذیه به همراه کاهش وزن، از دست دادن علاقه به سرگرمی ها و فعالیت های معمول زندگی، دشواری در راه رفتن، تعادل و تحرک و فراموش کردن قرار ملاقات های مهم.
بی توجهی به بهداشت شخصی نظیر استشمام بوی قوی ادرار در خانه یا در لباس های سالمند و کاهش چشمگیر در عادت های مرسوم مراقبت شخصی که فرد سال ها آن ها را رعایت می کرده است مانند موهای شانه نشده، ناخن های بلند و پوشیدن لباس های کثیف و کهنه.
بی توجهی به مسئولیت های خانوادگی نظیر ناتوانی در استفاده کردن از ابزارها و وسایل شخصی، نبود غذای تازه و سالم در یخچال، خانه کثیف یا بی نظمی شدید درخانه، مشاهده رنگ یا نقاط مرطوب بر روی مبلمان یا فرش و قبوض پرداخت نشده.

ایمن سازی محیط زندگی سالمند
بررسی محیط زندگی سالمندتان و اینکه چه مکان هایی در آن احتمال بروز خطر را افزایش می دهد، نخستین کاری است که باید برای بهسازی و ایمن سازی محل زندگی والدتان انجام بدهید، چون هرخانه ای از موقعیت مکانی متفاوتی برخوردار است و هر سالمند هم محدودیت های خاص خودش را دارد. در ادامه برخی از این فضاسازی ها را باهم مرور می کنیم.
در صورت امکان پله های ورودی و خروجی خانه را حذف کنید. این کار باعث راحت تر شدن ورود و خروج سالمند به خانه و کاهش خطر سقوط از پله می شود. اگر هم امکان حذف پله ها نیست، آن ها را تبدیل به سطح شیب دار بکنید و نرده های محکم برایشان نصب کنید که در دو طرف راه پله قرار بگیرد و قادر به تحمل کل وزن بدن یک شخص باشد.
لوازم برقی را بررسی کنید. استفاده از لوازم برقی معیوب خطر آسیب دیدن را افزایش می دهد. هنگام تعویض لوازم خانگی، دستگاه هایی را انتخاب کنید که به صورت خودکار خاموش می شوند. این کار خطر آتش سوزی را کاهش می دهد. محل تمام لوازم خانگی را در سطح کمر فرد قرار دهید تا سالمند برای دسترسی به لوازم بسیار پایین یا بسیار بالا نیازی به تلاش و تقلا نداشته باشد.
پیشخوان ها را در دسترس قرار بدهید. در صورت امکان، پیشخوان ها را در دو ارتفاع متفاوت نصب کنید تا فرد در حالت ایستاده یا نشسته بر روی صندلی بتواند به راحتی از آن ها در انجام کارهایش استفاده کند.
توالت را ایمن و دسترس پذیرتر کنید. استفاده از توالت فرنگی برای سالمندان بهتر از نوع سنتی آن است. صندلی توالت را طوری نصب کنید که نشستن و برخاستن برای سالمند راحت باشد. برخاستن از صندلی کم ارتفاع برای زانو دشوار است و صندلی بسیار بالا خطر سقوط را در پی دارد. برای افزایش ایمنی و راحتی، بهتر است در هر دو طرف توالت دستگیره ای را به دیوار نصب کنید.
خطر دوش گرفتن را کاهش دهید. حمام مکان بسیار شایعی برای افتادن سالمندان است. دستگیره ای کنار دوش نصب کنید تا فرد در صورت لغزش به آن چنگ بزند. استفاده از صندلی حمام بهتر از ایستادن در کف صاف و لیز حمام است. می توانید در اطراف دوش و رختکن حمام یک پادری بیندازید یا جنس کف را طوری انتخاب کنید که احتمال لغزش روی آن کمتر باشد. همچنین می توانید درجه حرارت آبگرمکن را کاهش دهید تا ضعیف ترین احتمال سوختگی را نیز از بین ببرید.
کف خانه را ایمن سازی کنید. تمام فرش ها و پادری های لیز و کوچک را با استپ فرش به زمین محکم کنید. این کار از لغزش و زمین خوردن سالمندان روی آن ها جلوگیری می کند. برای فرش های کوچک تر از استپ فرش دوطرفه استفاده کنید. در صورتی که لبه فرش ها تاخورده اند آن ها را عوض کنید.
به وسایل خانه نظم بدهید. مطمئن شوید که در تمام منطقه خانه، به ویژه محل های عبور و مرور، اجسام پخش نشوند، زیرا ممکن است باعث افتادن و لغزش شوند. کابل و سیم های برق را به کنار دیوار بچسبانید تا پای فرد به آن ها گیر نکند. وسایلی که روی زمین ریخته شده اند مانند روزنامه ها و وسایل اضافی و جاگیر را جمع و جور کنید.